Santosakathāvaṇṇanā
215. Yassa
V1.225 santosassa attani atthitāya bhikkhu ‘‘ santuṭṭho ’’ ti vuccati , taṃ dassento ‘‘ itarītarapaccayasantosena samannāgato ’’ ti āha .Cīvarādi yattha katthaci paccaye
P1.330 santussanena samaṅgībhūtoti attho .Atha vā itaraṃ vuccati hīnaṃ paṇītato aññattā , tathā paṇītaṃ itaraṃ hīnato aññattā .
Apekkhāsiddhā hi itaratāti .
Iti yena dhammena hīnena vā paṇītena vā cīvarādipaccayena santussati , so tathā pavatto alobho itarītarapaccayasantoso , tena samannāgato .
Yathālābhaṃ attano lābhānurūpaṃ santoso yathālābhasantoso .
Sesadvayepi eseva nayo .
Labbhatīti vā lābho , yo yo lābho yathālābhaṃ , tena santoso yathālābhasantoso .
Balan ti kāyabalaṃ .
Sāruppan ti pakatidubbalādīnaṃ anucchavikatā .
Yathāladdhato aññassa apatthanā nāma siyā appicchatāyapi pavattiākāroti tato vinivattitameva santosassa sarūpaṃ dassento ‘‘ labhantopi na gaṇhātī ’’ ti āha .
Taṃ parivattetvāti pakatidubbalādīnaṃ garucīvaraṃ na phāsubhāvāvahaṃ , sarīrakhedāvahañca hotīti payojanavasena , na atricchatādivasena taṃ parivattetvā .
Lahukacīvaraparibhogo na santosavirodhīti āha ‘‘ lahukena yāpentopi santuṭṭhova hotī ’’ ti .
Mahagghaṃ cīvaraṃ bahūni vā cīvarāni labhitvāpi tāni vissajjetvā tadaññassa gahaṇaṃ yathāsāruppanaye ṭhitattā na santosavirodhīti āha ‘‘ tesaṃ … pe … dhārentopi santuṭṭhova hotī ’’ ti .
Evaṃ sesapaccayepi yathābalayathāsāruppaniddesesu api-saddaggahaṇe adhippāyo veditabbo .
Muttaharītakan ti gomuttaparibhāvitaṃ , pūtibhāvena vā chaḍḍitaṃ harītakaṃ .
Buddhādīhi vaṇṇitan ti ‘‘ pūtimuttabhesajjaṃ nissāya pabbajjā ’’ tiādinā ( mahāva .73,128) sammāsambuddhādīhi
M1.255 pasatthaṃ .Appicchatāsantuṭṭhīsu
P1.331 bhikkhū niyojento paramasantuṭṭhova hoti paramena ukkaṃsagatena santosena samannāgatattā .Kāyaṃ pariharanti posentīti kāyaparihārikā .
Tathā kucchiparihārikā veditabbā .
Kucchiparihārikatā ca ajjhoharaṇena sarīrassa ṭhitiyā upakārakatāvasena icchitāti bahiddhāva kāyassa upakārakatāvasena kāyaparihārikatā daṭṭhabbā .
Parikkhāramattāti parikkhāraggahaṇaṃ .
Tatraṭṭhakapaccattharaṇan ti attanā anadhiṭṭhahitvā tattheva tiṭṭhanakapaccattharaṇaṃ
V1.226 .Paccattharaṇādīnañcettha navamādibhāvo yathāvuttapaṭipāṭiyā daṭṭhabbo , na tesaṃ tathā patiniyatabhāvato .
Kasmā ?
Tathā nadhāraṇato .
Dupposabhāvena mahāgajā viyāti mahāgajā .
Yadi itarepi appicchatādisabhāvā , kiṃ tesampi vasena ayaṃ desanā icchitāti ?
Noti āha ‘‘ bhagavā panā ’’ tiādi .
Kāyaparihāro payojanaṃ etenāti kāyaparihārikaṃ .
Tenāha ‘‘ kāyaṃ pariharaṇamattakenā ’’ ti .
Catūsu disāsu sukhavihāratāya sukhavihāraṭṭhānabhūtā catasso disā etassāti catuddiso catuddiso eva cātuddiso .
Tāsu eva katthaci satte vā saṅkhāre vā bhayena na paṭihanati , sayaṃ vā tena na paṭihaññatīti appaṭigho .
Santussamāno itarītarenāti uccāvacena paccayena sakena , santena , samameva ca tussanako .
Paricca sayanti , kāyacittāni parisayanti abhibhavantīti parissayā , sīhabyagghādayo , kāmacchandādayo ca , te parissaye adhivāsanakhantiyā vinayādīhi ca sahitā khantā , abhibhavitā ca .
Thaddhabhāvakarabhayābhāvena achambhī .
Eko careti ekākī hutvā carituṃ sakkuṇeyya .
Khaggavisāṇakappoti tāya eva ekavihāritāya khaggamigasiṅgasamo .
Asañjātavātābhighātehi
P1.332 siyā sakuṇo apakkhakoti ‘‘ pakkhī sakuṇo ’’ ti visesetvā vutto .