Mahāvijitarājayaññakathāvaṇṇanā
336. Pubbacaritan ti attano purimajātisambhūtaṃ bodhisambhārabhūtaṃ puññacariyaṃ .
Tathā hissa
V1.286 anugāminova nidhissa thāvaro nidhi nidassito .Aḍḍhatā nāma vibhavasampannatā , sā taṃ taṃ upādāyupādāya vuccatīti āha ‘‘ yo koci attano santakena vibhavena aḍḍho hotī ’’ ti
M1.323 .Tathā mahaddhanatāpīti taṃ ukkaṃsagataṃ dassetuṃ ‘‘ mahatā aparimāṇasaṅkhyena dhanena samannāgato ’’ ti vuttaṃ .
Bhuñjitabbato paribhuñjitabbato visesato kāmā bhogo nāmāti āha ‘‘ pañcakāmaguṇavasenā ’’ ti .
Piṇḍapiṇḍavasenāti bhājanālaṅkārādivibhāgaṃ ahutvā kevalaṃ khaṇḍakhaṇḍavasena .
Māsakādīti ādi -saddena thālakādiṃ saṅgaṇhāti .
Bhājanādīti ādi -saddena vatthaseyyāvasathādiṃ saṅgaṇhāti .
Suvaṇṇarajatamaṇimuttāveḷuriyavajirapavāḷāni ‘‘ sattaratanānī ’’ ti vadanti .
Sālivīhiādi pubbaṇṇaṃ purakkhataṃsassaphalanti katvā .
Tabbipariyāyato muggamāsādi aparaṇṇaṃ .
Devasikaṃ … pe … vasenāti divase divase paribhuñjitabbadātabbavaḍḍhetabbādividhinā parivattanakadhanadhaññavasena .
Koṭṭhaṃ vuccati dhaññassa āṭhapanaṭṭhānaṃ , koṭṭhabhūtaṃ agāraṃ koṭṭhāgāraṃ tenāha ‘‘ dhaññena … pe … gāro cā ’’ ti .
Evaṃ
P1.422 sāragabbhaṃ ‘‘ koso ’’ ti , dhaññassa āṭhapanaṭṭhānañca ‘‘ koṭṭhāgāran ’’ ti dassetvā idāni tato aññathā taṃ dassetuṃ ‘‘ atha vā ’’ tiādi vuttaṃ .Tattha yathā asino tikkhabhāvaparihārato paricchado ‘‘ koso ’’ ti vuccati , evaṃ rañño tikkhabhāvapariharaṇattā caturaṅginī senā ‘‘ koso ’’ ti āha ‘‘ catubbidho koso hatthī assā rathā pattī ’’ ti .
‘‘ Vatthakoṭṭhāgāraggahaṇeneva sabbassāpi bhaṇḍaṭṭhapanaṭṭhānassa gahitattā tividhaṃ koṭṭhāgāranti vuttaṃ .
‘‘ Idaṃ evaṃ bahun ’’ tiādi rājā tamatthaṃ jānantova bhaṇḍāgārikena kathāpetvā parisāya nissaddabhāvāpādanatthañca āha evaṃ me pakatikkhobho na bhavissatīti .
337-8.
Brāhmaṇo cintesi janapadassa anupaddavatthañceva yaññassa ca cirānupavattanatthañca , tenāha ‘‘ ayaṃ rājā ’’ tiādi .
Sattānaṃ hitassa sukhassa ca vidūsanato ahitassa dukkhassa ca āvahanato corā eva kaṇṭakā , tehi corakaṇṭakehi .
Yathā gāmavāsīnaṃ ghātā gāmaghātā , evaṃ panthikānaṃ duhanā vibādhanā panthaduhanā .
Adhammakārīti dhammato apetassa ayuttassa karaṇasīlo , attano vijite janapadādīnaṃ tato anatthato tāyanena khattiyo
M1.324 yo khattadhammo , tassa vā akaraṇasīloti attho .Dassavo eva khīlasadisattā dassukhīlaṃ .
Yathā hi khette khīlaṃ kasanādīnaṃ sukhappavattiṃ
V1.287 , mūlasantānena sassassa buddhiñca vibandhati , evaṃ dassavo rajje rājāṇāya sukhappavattiṃ , mūlaviruḷhiyā janapadānaṃP1.423 paribuddhiñca vibandhanti .Tena vuttaṃ ‘‘ dassavo eva khīlasadisattā dassukhīlan ’’ ti .
Vadha -saddo hiṃsanatthopi hotīti vuttaṃ ‘‘ māraṇena vā koṭṭanena vā ’’ ti .
Addubandhanādināti ādi -saddena rajjubandhanasaṅkhalikabandhanādiṃ saṅgaṇhāti .
Jāniyāti dhanajāniyā , tenāha ‘‘ sataṃ gaṇhathā ’’ tiādi .
Pañcasikhamuṇḍakaraṇan ti kākapakkhakaraṇaṃ .
Gomayasiñcanan ti sīse chakaṇodakāvasecanaṃ .
Kudaṇḍakabandhanan ti gaddulabandhanaṃ .
Evamādīnīti ādi -saddena khuramuṇḍaṃ karitvā bhasmapuṭapothanādiṃ saṅgaṇhāti .
Ūhanissāmīti uddharissāmi , apanessāmīti attho .
Ussahantīti pubbe tattha kataparicayatāya ussāhaṃ kātuṃ sakkonti .
Anuppadetūti anu anu padetu , tenāha ‘‘ dinne appahonte ’’ tiādi .
Sakkhikaraṇapaṇṇāropanāni vaḍḍhiyā saha vā vinā vā puna gahetukāmassa , idha pana taṃ natthīti āha ‘‘ sakkhiṃ akatvā ’’ tiādi , tenāha ‘‘ mūlacchejjavasenā ’’ ti .
Pakārato bhaṇḍāni ābharati sambharati paricayati etenāti pābhataṃ , bhaṇḍamūlaṃ .
Divase divase dātabbabhattaṃ devasikabhattaṃ .
‘‘ Anumāsaṃ , anuposathan ’’ tiādinā dātabbaṃ vetanaṃ māsikādiparibbayaṃ .
Tassa tassa kulānurūpena kammānurūpena sūrabhāvānurūpenāti paccekaṃ anurūpa-saddo yojetabbo .
Senāpaccādi ṭhānantaraṃ .
Sakakammapasutattā
P1.424 , anupaddavattā ca dhanadhaññānaṃ rāsiko rāsikārabhūto .Khemena ṭhitāti anupaddavena pavattā , tenāha ‘‘ abhayā ’’ ti , kutocipi bhayarahitāti attho .