Ambaṭṭhavaṃsakathāvaṇṇanā
274. Gaṅgāya dakkhiṇatoti gaṅgāya nadiyā dakkhiṇadisāya .
Āvudhaṃ na parivattatīti saraṃ vāsattiādiṃ vā parassa upari khipitukāmassa hatthaṃ na parivattati , hatthe pana aparivattente kuto āvudhaparivattananti āha ‘‘ āvudhaṃ na parivattatī ’’ ti .
So kira ‘‘ kathaṃ nāmāhaṃ disāya dāsiyā kucchimhi nibbatto ’’ ti taṃ hīnaṃ jātiṃ jigucchanto ‘‘ handāhaṃ yathā tathā
V1.269 imaṃ jātiṃ sodhessāmī ’’ ti niggato , tenāha ‘‘ idāni me manorathaṃ pūressāmī ’’ tiādi .Vijjābalena rājānaṃ tāsetvā tassa dhītuyā laddhakālato paṭṭhāya myāyaṃ jātisodhitā
M1.304 bhavissatīti tassa adhippāyo .Ambaṭṭhaṃ nāma vijjan ti sattānaṃ sarīre abbhaṅgaṃ ṭhapetīti ambaṭṭhāti evaṃ
P1.396 laddhanāmaṃ vijjaṃ , mantanti attho .Yato ambaṭṭhā etasmiṃ atthīti ambaṭṭhoti kaṇho isi paññāyittha , taṃbaṃsajātatāya ayaṃ māṇavo ‘‘ ambaṭṭho ’’ ti voharīyati .
Seṭṭhamante vedamanteti adhippāyo .
Mantānubhāvena rañño bāhukkhambhamattaṃ jātaṃ tena panassa bāhukkhambhena rājā ,‘‘ ko jānāti , kiṃ bhavissatī ’’ ti bhīto ussaṅkī utrāso ahosi , tenāha ‘‘ bhayena vedhamāno aṭṭhāsī ’’ ti .
Sotthi bhaddanteti ādivacanaṃ avocuṃ .
‘‘ Ayaṃ mahānubhāvo isī ’’ ti maññamānā .
Undriyissatīti vippakiriyissati , tenāha ‘‘ bhijjissatī ’’ ti .
Mante parivattiteti bāhukkhambhakamantassa paṭippassambhakavijjāsaṅkhāte mante ‘‘ saro otaratū ’’ ti parivattite .
Evarūpānañhi mantānaṃ ekaṃseneva paṭippassambhakavijjā hontiyeva yathā taṃ kusumārakavijjānaṃ .
Attano dhītu apavādamocanatthaṃ tassa bhujissakaraṇaṃ .
Tassānurūpe issariye ṭhapanatthaṃ uḷāre ca naṃ ṭhāne ṭhapesi .