Tapopakkamaniratthakathāvaṇṇanā
397. Sīlasampadādīhi vināti sīlasampadā , samādhisampadā , paññāsampadāti imāhi lokuttarāhi sampadāhi vinā na kadāci sāmaññaṃ vā brahmaññaṃ vā sambhavati , yasmā ca tadevaṃ , tasmā tesaṃ tapopakkamānaṃ niratthakataṃ dassentoti yojanā .
‘‘ Dosaveravirahitan ’’ ti idaṃ dosassa
M1.355 mettāya ujupaṭipakkhatāya vuttaṃ .Dosa -ggahaṇena vā sabbepi jhānapaṭipakkhā saṃkilesadhammā gahitā , vera -ggahaṇena paccatthikabhūtā sattā .
Yadaggena hi dosarahitaṃ , tadaggena verarahitanti .
398. Pākaṭabhāvena kāyati gametīti pakati , lokasiddhavādo , tenāha ‘‘ pakati kho esāti pakatikathā esā ’’ ti .
Mattāyāti mattā -saddo ‘‘ mattā sukhapariccāgā ’’ tiādīsu
P1.465 ( dha . pa .290) viya appatthaṃ antonītaṃ katvā pamāṇavācakoti āha ‘‘ iminā pamāṇena evaṃ parittakenā ’’ ti .Tena pana pamāṇena pahātabbo pakaraṇappatto paṭipattikkamoti āha ‘‘ paṭipattikkamenā ’’ ti .
Sabbatthāti sabbavāresu .
399. Aññathā vadathāti yadi acelakabhāvādinā sāmaññaṃ vā brahmaññaṃ vā abhavissa , suvijānova samaṇo suvijāno brāhmaṇo .
Yasmā pana tumhe ito aññathāva sāmaññaṃ brahmaññañca vadatha , tasmā dujjānova samaṇo dujjāno brāhmaṇo , tenāha ‘‘ idaṃ sandhāyāhā ’’ ti .
Taṃ pakativādaṃ paṭikkhipitvāti pubbe yaṃ pākatikaṃ sāmaññaṃ brahmaññañca hadaye ṭhapetvā tena ‘‘ dukkaran ’’ tiādi vuttaṃ , tameva sandhāya bhagavatāpi ‘‘ pakati kho esā ’’ tiādi vuttaṃ .
Idha pana taṃ pakativādaṃ pākatikasamaṇabrāhmaṇavisayaṃ kathaṃ paṭikkhipitvā paṭisaṃharitvā sabhāvatova paramatthatova samaṇassa brāhmaṇassa ca dujjānabhāvaṃ āvikaronto pakāsento .
Tatrāpīti samaṇabrāhmaṇavādepi vuttanayeneva .