Oṭṭhaddhalicchavīvatthuvaṇṇanā
361. Addhoṭṭhatāyāti tassa kira uttaroṭṭhaṃ appakatāya tiriyaṃ phāletvā apanītaddhaṃ viya khāyati cattāro dante , dve ca dāṭhā na chādeti , tena naṃ ‘‘ oṭṭhaddho ’’ ti voharanti .
Ayaṃ
V1.299 kira upāsako saddho pasanno dāyako dānapati buddhamāmako dhammamāmako saṅghamāmako , tenāha purebhattan tiādi . 362. Sāsane
M1.338 yuttapayuttoti bhāvanaṃ anuyutto .Sabbattha sīhasamānavuttinopi bhagavato parisāya mahante sati tadajjhāsayānurūpaṃ pavattiyamānāya dhammadesanāya viseso hotīti āha ‘‘ mahantena ussāhena dhammaṃ desessatī ’’ ti .
‘‘ Vissāsiko ’’ ti vatvā tamassa vissāsikabhāvaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ ayañhī ’’ tiādi vuttaṃ .
Therassa khīṇā savassasato ālasiyabhāvo ‘‘ appahīno ’’ ti na vattabbo , vāsanālesaṃ pana upādāyāha ‘‘ īsakaṃ appahīno viya hotī ’’ ti .
Na hi sāvakānaṃ savāsanā kilesā pahīyanti .
363. Vineyyajanānurodhena buddhānaṃ pāṭihāriyavijambhanaṃ hotīti vuttaṃ ‘‘ atha kho bhagavā ’’ tiādi , tenevāha ‘‘ saṃsūcitanikkhamano ’’ ti .
Gandhakuṭito nikkhamanavelāyañhi chabbaṇṇā buddharasmiyo āveḷāveḷāyamalāyamalā hutvā savisesā pabhassarā vinicchariṃsu .
364. Tato paran ti ‘‘ hiyyo ’’ ti vuttadivasato anantaraṃ paraṃ purimataraṃ atisayena purimattā .
Iti imesu dvīsu vavatthito yathākkamaṃ purimapurimatarabhāvo .
Evaṃ santepi yadettha ‘‘ purimataran ’’ ti vuttaṃ , tato pabhuti yaṃ
P1.442 yaṃ oraṃ , taṃ taṃ purimaṃ , yaṃ yaṃ paraṃ , taṃ taṃ purimataraṃ , orapārabhāvassa viya purimapurimatarabhāvassa ca apekkhāsiddhito , tenāha ‘‘ tato paṭṭhāyā ’’ tiādi .Mūladivasato paṭṭhāyātiādidivasato paṭṭhāya .
Aggan ti paṭhamaṃ .
Taṃ panettha parā atītā koṭi hotīti āha ‘‘ parakoṭiṃ katvā ’’ ti .
Yaṃ -saddayogena cāyaṃ ‘‘ viharāmī ’’ ti vattamānappayogo , attho pana atītakālavaseneva veditabbo , tenāha ‘‘ vihāsinti vuttaṃ hotī ’’ ti .
Paṭhamavikappe ‘‘ viharāmī ’’ ti padassa ‘‘ yadagge ’’ ti iminā ujukaṃ sambandho dassito , dutiyavikappe pana ‘‘ tīṇi vassānī ’’ ti imināpi .
Piyajātikānīti iṭṭhasabhāvāni .
Sātajātikānīti madhurasabhāvāni .
Madhuraṃ viyāti hi ‘‘ madhuran ’’ ti vuccati manoramaṃ yaṃ kiñci .
Kāmūpasañhitānīti ārammaṇaṃ karontena kāmena upasaṃhitāni , kāmanīyānīti attho , tenāha ‘‘ kāmassādayuttānī ’’ ti , kāmassādassa yuttāni yogyānīti attho .
Sarīrasaṇṭhāneti sarīrabimbe , ādhāre cetaṃ bhummaṃ .
Tasmā saddenāti
M1.339 taṃ nissāyaV1.300 tato uppannena saddenāti attho .Madhurenāti iṭṭhena .
Ettāvatāti dibbasotañāṇassa parikammākathanamattena .
‘‘ Attanā ñātampi na katheti , kimassa sāsane adhiṭṭhānenā ’’ ti kujjhanto āghātaṃ bandhitvā saha kujjhaneneva jhānābhiññāhi parihāyi .
Cintesīti ‘‘ kasmā nu kho mayhaṃ taṃ parikammaṃ na kathesī ’’ ti parivitakkento ayoniso ummujjanavasena cintesi .
Anukkamenāti pāthikasutte āgatanayena
P1.443 taṃ taṃ ayuttameva cintento , bhāsanto , karonto ca anukkamena .Bhagavati baddhāghātatāya sāsane patiṭṭhaṃ alabhanto gihibhāvaṃ patvā .