Paṭhamajjhānakathāvaṇṇanā
226.‘‘ Cittaṃ
P1.341 samādhiyatī ’’ ti etena upacāravasenapi appanāvasenapi cittassa samādhānaṃ kathitaṃ .Evaṃ sante ‘‘ so vivicceva kāmehī ’’ tiādikā desanā kimatthiyāti āha ‘‘ so vivicceva kāmehi … pe … vuttan ’’ ti .
Tattha uparivisesadassanatthan ti paṭhamajjhānādiuparivattabbavisesadassanatthaṃ .
Na hi upacārasamādhisamadhigamena vinā paṭhamajjhānādiviseso samadhigantuṃ sakkā .
Pāmojjuppādādīhi kāraṇaparamparā dutiyajjhānādisamadhigamepi icchitabbāva paṭipadāñāṇadassanavisuddhi viya dutiyamaggādisamadhigameti daṭṭhabbaṃ .
Tassa samādhinoti ‘‘ sukhino cittaṃ samādhiyatī ’’ ti evaṃ sādhāraṇavasena vutto yo appanālakkhaṇo , tassa samādhino .
Pabhedadassanatthan ti dutiyajjhānādivibhāgassa ceva abhiññādivibhāgassa ca pabhedadassanatthaṃ .
Karo vuccati pupphasambhavaṃ gabbhāsaye karīyatīti katvā , karato jāto kāyo karajakāyo , tadupasanissayo catusantatirūpasamudāyo .
Kāmaṃ nāmakāyopi vivekajena pītisukhena tathāladdhupakāro ,‘‘ abhisandetī ’’ tiādivacanato pana rūpakāyo idhādhippetoti āha ‘‘ imaṃ karajakāyan ’’ ti .
Abhisandetīti abhisandanaṃ karoti .
Taṃ pana jhānamayena pītisukhena karajakāyassa tintabhāvāpādanaṃ , sabbatthakameva lūkhabhāvāpanayananti āha ‘‘ temetī ’’ tiādi , tayidaṃ abhisandanaṃ atthato yathāvuttapītisukhasamuṭṭhānehi paṇītarūpehi kāyassa parippharaṇaṃ daṭṭhabbaṃ .
‘‘ Parisandetī ’’ tiādīsupi eseva nayo .
Sabbaṃ etassa atthīti sabbavā , tassa sabbāvato .
Avayavāvayavisambandhe avayavini sāmivacananti
M1.263 avayavīvisayo sabba -saddo , tasmā vuttaṃ ‘‘ sabbakoṭṭhāsavato ’’ ti .Aphuṭaṃ
P1.342 nāma na hoti yattha yattha kammajarūpaṃ , tattha tattha cittajarūpassa abhibyāpanato .Tenāha ‘‘ upādinnakasantatī ’’ tiādi .
227. Chekoti
V1.233 kusalo .Taṃ panassa kosallaṃ nhāniyacuṇṇānaṃ sannane piṇḍīkaraṇe ca samatthatāvasena veditabbanti āha ‘‘ paṭibalo ’’ tiādi .
Kaṃsa -saddo ‘‘ mahatiyā kaṃsapātiyā ’’ tiādīsu suvaṇṇe āgato .
‘‘ Kaṃso upahato yathā ’’ tiādīsu ( dha . pa .134) kittimalohe , katthaci paṇṇattimatte ‘‘ upakaṃso nāma rājāpi mahākaṃsassa atrajo ’’ tiādi ,[ jā . aṭṭha .4.10 ghaṭapaṇḍitajātakavaṇṇanāyaṃ ( atthato samānaṃ )] idha pana yattha katthaci loheti āha ‘‘ yena kenaci lohena katabhājane ’’ ti .
Snehānugatāti udakasinehena anupavisanavasena gatā upagatā .
Snehaparetāti udakasinehena parito gatā samantato phuṭṭhā , tato eva santarabāhirā phuṭṭhā sinehena , etena sabbaso udakena temitabhāvamāha .
‘‘ Na ca paggharaṇī ’’ ti etena tintassapi tassa ghanathaddhabhāvaṃ vadati .
Tenāha ‘‘ na ca binduṃ bindun ’’ tiādi .