Issues
編輯
設定
Sīlakkhandhavaggaṭīkā
Sīlakkhandhavaggaṭīkā

Amarāvikkhepavādavaṇṇanā

作者： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Amarāvikkhepavādavaṇṇanā

61. Na maratīti na ucchijjati .
‘‘ Evampi me no ’’ tiādinā vividho nānappakāro khepo parena paravādīnaṃ khipanaṃ vikkhepo .
Amarāya diṭṭhiyāM1.163 vācāya ca vikkhipantīti vā amarāvikkhepino .
Amarāvikkhepino eva amarāvikkhepikā .
Ito cito ca sandhāvati ekasmiṃ sabhāve anavaṭṭhānato .
Amarā viya vikkhipantīti vā purimanayeneva saddattho daṭṭhabbo .
62. VikkhepavādinoV1.144 uttarimanussadhamme , akusaladhammepi sabhāvabhedavaseneva ñātuṃ ñāṇabalaṃ natthīti kusalākusalapadānaṃ kusalākusalakammapathavaseneva attho .
Paṭhamanayavaseneva apariyantavikkhepatāya amarāvikkhepaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ evantipi me noti aniyamitavikkhepo ’’ ti vuttaṃ .
Tattha aniyamitavikkhepoti sassatādīsu ekasmimpi pakāre aṭṭhatvā vikkhepakaraṇaṃ , paravādinā yasmiṃ kismiñci pucchite pakāre tassa paṭikkhepoti attho .
Dutiyanayavasena amarāsadisāya amarāya vikkhepaṃ dassetuṃ ‘‘ idaṃ kusalanti vā puṭṭho ’’ tiādimāha .
Atha vā ‘‘ evantipiP1.213 me no ’’ tiādinā aniyamatova sassatekaccasassatucchedatakkīvādānaṃ paṭisedhanena taṃ taṃ vādaṃ paṭikkhipateva apariyantavikkhepavādattā amarāvikkhepino .
Attanā pana anavaṭṭhitavādattā na kismiñci pakkhe avatiṭṭhatīti āha ‘‘ sayaṃ pana … pe … byākarotī ’’ ti .
Idāni kusalādīnaṃ abyākaraṇena tameva anavaṭṭhānaṃ vibhāveti ‘‘ idaṃ kusalanti vā puṭṭho ’’ tiādinā .
Tenevāha ‘‘ ekasmimpi pakkhe na tiṭṭhatī ’’ ti .
63. Kusalākusalaṃ yathābhūtaṃ appajānantopi yesamahaṃ samayena kusalameva ‘‘ kusalan ’’ ti , akusalameva ca ‘‘ akusalan ’’ ti byākareyyaṃ , tesu tathā byākaraṇahetu ‘‘ aho vata re paṇḍito ’’ ti sakkārasammānaṃ karontesu mama chando vā rāgo vā assāti evampettha attho sambhavati .
Doso vā paṭigho vāti ettha vuttavipariyāyena yojetabbaṃ .
Aṭṭhakathāyaṃ pana attano paṇḍitabhāvavisayānaṃ rāgādīnaṃ vasena yojanā katā .
‘‘ Chandarāgadvayaṃ upādānan ’’ ti abhidhammanayena vuttaṃ .
Abhidhamme hi taṇhādiṭṭhiyova ‘‘ upādānan ’’ ti āgatā , suttante pana dosopi ‘‘ upādānan ’’ ti vutto ‘‘ kodhupādānavinibandhā vighātaṃ āpajjantī ’’ tiādīsu .
Tena vuttaṃ ‘‘ ubhayampi vā daḷhaggahaṇavasena upādānan ’’ tiM1.164 .
Daḷhaggahaṇaṃ amuñcanaṃ .
Paṭighopi hi upanāhādivasena pavatto ārammaṇaṃ na muñcati .
Vihananaṃ hiṃsanaṃ vibādhanaṃ .
Rāgopi hi pariḷāhavasena sāraddhavuttitāya nissayaṃ vibādhatīti .
Vināsetukāmatāya ārammaṇaṃ gaṇhātīti sambandho .
64. Paṇḍiccenāti paññāya .
Yena hi dhammena yutto ‘‘ paṇḍito ’’ tiP1.214 vuccati , so dhammo paṇḍiccaṃ , tena sutacintāmayaṃ paññaṃ dasseti , na pākatikakammanibbattaṃ sābhāvikapaññaṃ .
Kata-saddassa kiriyāsāmaññavācakattā ‘‘ katavijjo ’’ tiādīsu viya kata-saddo ñāṇānuyuttataṃ vadatīti āha ‘‘ viññātaparappavādā ’’ ti .
Sattadhā bhinnassa vālaggassa aṃsukoṭivedhako ‘‘ vālavedhī ’’ ti adhippeto .
65-6.
EtthaV1.145 ca kiñcāpi purimānampi tiṇṇaṃ kusalādidhammasabhāvānavabodhato attheva mandabhāvo , tesaṃ pana attano kusalādidhammānavabodhassa avabodhaviseso atthi , tadabhāvā pacchimoyeva mandamomūhabhāvena vutto .
Nanu ca pacchimassāpi ‘‘ atthi paroloko ’ ti iti ce me assa ,‘ atthi paroloko ’ ti iti te naṃ byākareyyaṃ , evantipi me no ’’ tiādi ( dī . ni .1.65) vacanato attano dhammānavabodhassa avabodho atthiyevāti ?
Kiñcāpi atthi , na tassa purimānaṃ viya apariññātadhammabyākaraṇanibandhanamusāvādādibhayaparijigucchanakāro atthi , atha kho mahāmūḷhoyeva .
Atha vā ‘‘ evantipi me no ’’ tiādinā pucchāya vikkhepakaraṇatthaṃ ‘‘ atthi paroloko ’ ti iti ce maṃ pucchasī ’’ ti pucchāṭhapanameva tena dassīyati , na attano dhammānavabodhoti ayameva visesena ‘‘ mando ceva momūho cā ’’ ti vutto .
Teneva hi tathāvādinaṃ sañjayaṃ belaṭṭhaputtaṃ ārabbha ‘‘ ayaṃ vā imesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sabbamando sabbamūḷho ’’ ti ( dī . ni .1.181) vuttaṃ .
Tattha ‘‘ atthi paroloko ’’ ti sassatadassanavasenaP1.215 sammādiṭṭhivasena vā pucchā .
‘‘ Natthi paroloko ’’ ti natthikadassanavasena sammādassanavasena vā pucchā .
‘‘ Atthi ca natthi ca paroloko ’’ ti ucchedadassanavasena sammādiṭṭhivasena eva vā pucchā .
‘‘ Neva atthi na natthi paroloko ’’ ti vuttappakārattayapaṭikkhepe sati pakārantarassa asambhavato atthitānatthitāhi navattabbākāro parolokotiM1.165 vikkhepaññeva purekkhārena sammādiṭṭhivasena vā pucchā .
Sesacatukkattayepi vuttanayānusārena attho veditabbo .
Puññasaṅkhārattiko viya hi kāyasaṅkhārattikena purimacatukkasaṅgahito eva attho .
Sesacatukkattayena attaparāmāsapuññādi phalatācodanānayena saṅgahitoti .
Amarāvikkhepiko sassatādīnaṃ attano aruccanatāya sabbattha ‘‘ evantipi me no ’’ tiādinā vikkhepaññeva karoti .
Tattha ‘‘ evantipi me no ’’ tiādi tattha tattha pucchitākārapaṭisedhanavasena vikkhipanākāradassanaṃ .
Nanu ca vikkhepavādino vikkhepapakkhassa anujānanaṃ vikkhepapakkhe avaṭṭhānaṃ yuttarūpanti ?
Na , tatthāpi tassa sammūḷhattā , paṭikkhepavaseneva ca vikkhepavādassa pavattanato .
Tathā hi sañcayo belaṭṭhaputto raññā ajātasattunā sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho paralokattikādīnaṃ paṭisedhanamukhena vikkhepaṃ byākāsi .
Etthāha – nanu cāyaṃ sabbopi amarāvikkhepiko kusalādayo dhamme , paralokattikādīni ca yathābhūtaṃ anavabujjhamāno tattha tattha pañhaṃ puṭṭho pucchāya vikkhepanamattaṃ āpajjati , tassa kathaṃV1.146 diṭṭhigatikabhāvo .
Na hi avattukāmassa viya pucchitamatthamajānantassa vikkhepakaraṇamattena diṭṭhigatikatāP1.216 yuttāti ?
Vuccate – na heva kho pucchāya vikkhepakaraṇamattena tassa diṭṭhigatikatā , atha kho micchābhinivesavasena .
Sassatābhinivesena micchābhiniviṭṭhoyeva hi puggalo mandabuddhitāya kusalādidhamme paralokattikādīni ca yāthāvato appaṭipajjamāno attanā aviññātassa atthassa paraṃ viññāpetuṃ asakkuṇeyyatāya musāvādādibhayena ca vikkhepaṃ āpajjatīti .
Tathā hi vakkhati ‘‘ yāsaṃ satteva ucchedadiṭṭhiyo , sesā sassatadiṭṭhiyo ’’ ti ( dī . ni . aṭṭha .1.97-98) atha vā puññapāpānaṃ tabbipākānañca anavabodhena asaddahanena ca tabbisayāya pucchāya vikkhepakaraṇaṃyeva sundaranti khantiṃ ruciṃ uppādetvā abhinivisantassa uppannā visuṃyevesā ekā diṭṭhi sattabhaṅgadiṭṭhi viyāti daṭṭhabbaṃ .
Tathā ca vuttaṃ ‘‘ pariyantarahitā diṭṭhigatikassa diṭṭhi ceva vācā cā ’’ ti ( dī . ni . aṭṭha .1.61).
Kathaṃ panassā sassatadiṭṭhisaṅgaho ?
Ucchedavasena anabhinivesato .
Natthi koci dhammānaṃ yathābhūtavedī vivādabahulattāM1.166 lokassa ,‘‘ evamevan ’’ ti pana saddantarena ‘‘ dhammanijjhānanā anādikālikā loke ’’ ti gāhavasena sassatalesopettha labbhatiyeva .