Aṭṭhaparikkhāravaṇṇanā
340. Yasasāti ānubhāvena , tenāha ‘‘ āṇāṭhapanasamatthatāyā ’’ ti .
Saddahatīti ‘‘ dātā dānassa phalaṃ paccanubhotī ’’ ti pattiyāyati .
Dāne sūroti dānasūro deyyadhamme īsakampi saṅgaṃ akatvā muttacāgo .
Svāyamattho kammassakataññāṇassa tikkhavisadabhāvena veditabbo , tenāha ‘‘ na saddhāmattakenevā ’’ tiādi .
Yassa hi kammassakatā paccakkhato viya upaṭṭhāti , so evaṃ vutto .
Yaṃ dānaṃ detīti yaṃ deyyadhammaṃ parassa deti .
Tassa pati hutvāti tabbisayaṃ lobhaṃ suṭṭhu abhibhavanto tassa adhipati hutvā deti anadhibhavanīyattā .
‘‘ Na dāso , na sahāyo ’’ ti vatvā tadubhayaṃ anvayato , byatirekato ca dassetuṃ ‘‘ yo hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Dāso hutvā deti taṇhāya dānassa dāsabyataṃ upagatattā .
Sahāyo hutvā deti tassa piyabhāvānissajjanato .
Sāmī hutvā deti tattha taṇhādāsabyato attānaṃ
M1.326 mocetvā abhibhuyya pavattanato .Sāmiparibhogasadisā hetassāyaṃ pavattatīti .
Samitapāpā
P1.426 samaṇā , bāhitapāpā brāhmaṇā ukkaṭṭhaniddesena , pabbajjāmattasamaṇā jātimattabrāhmaṇā pana kapaṇādiggahaṇenevettha gahitāti adhippāyo .Duggatāti dukkarajīvikaṃ upagatā kasiravuttikā , tenāha ‘‘ daliddamanussā ’’ ti .
Addhikāti addhānamaggagāmino .
Vaṇibbakāti dāyakānaṃ guṇakittanavasena , kammaphalakittanamukhena ca yācanakā seyyathāpi naggacariyādayo , tenāha ‘‘ iṭṭhaṃ dinnan ’’ tiādi .
‘‘ Pasatamattan ’’ ti vīhitaṇḍulādivasena vuttaṃ ,‘‘ sarāvamattan ’’ ti yāgubhattādivasena .
Opānaṃ vuccati ogāhetvā pātabbato naditaḷākādīnaṃ sabbasādhāraṇatitthaṃ opānaṃ viya bhūtoti opānabhūto , tenāha ‘‘ udapānabhūto ’’ tiādi .
Sutameva sutajātan ti jāta -saddassa anatthantaravācakatamāha yathā ‘‘ kosajātan ’’ ti .
Atītādiatthacintanasamatthatā nāmassa rañño anumānavasena , itikattabbatāvasena ca veditabbā
V1.289 , na buddhānaṃ viya tattha paccakkhadassitāyāti dassetuṃ ‘‘ atīte ’’ tiādi vuttaṃ .Aḍḍhatādayo tāva yaññassa parikkhārā hontu tehi vinā tassa asijjhanato , sujātatā surūpatā pana kathanti āha ‘‘ etehi kirā ’’ tiādi .
Ettha ca keci ‘‘ yathā aḍḍhatādayo yaññassa ekaṃsato aṅgāni , na evamabhijātatā , abhirūpatā cāti dassetuṃ kira saddaggahaṇan ’’ ti vadanti ‘‘ ayaṃ dujjāto ’’ tiādi vacanassa anekantikataṃ maññamānā , tayidaṃ asāraṃ , sabbasādhāraṇavasena hesa yaññārambho tattha siyā kesañci tathāparivitakkoti tassāpi avakāsābhāvādassanatthaṃ tathā vuttattā .
Kira -saddo pana tadā brāhmaṇena cintitākārasūcanattho daṭṭhabbo .
Evamādīnīti ādi -saddena ‘‘ ayaṃ virūpo daliddo
P1.427 appesakkho assaddho appassuto anatthaññū na medhāvī ’’ ti etesaṃ saṅgaho daṭṭhabbo .