Maggāmaggakathāvaṇṇanā
520.‘‘ Jaṅghacāran ’’ ti caṅkamato ito cito ca caraṇamāha .
So hi jaṅghāsu kilamathavinodanattho cāroti tathā vutto .
Tenāha ‘‘ anucaṅkamantānaṃ anuvicarantānan ’’ ti .
Tenāti ubhosupi anucaṅkamanānuvicāraṇānaṃ labbhanato .
Sahāyā hi te aññamañña sabhāgavuttikā .
‘‘ Maggo ’’ ti icchitaṭṭhānaṃ ujukaṃ maggati upagacchati etenāti maggo , ujumaggo .
Tadañño amaggo , tasmiṃ magge ca amagge ca .
Paṭipadan ti brahmalokagāmimaggassa pubbabhāgapaṭipadaṃ .
Niyyātīti niyyānīyo , so eva ‘‘ niyyāniko ’’ ti vuttoti āha ‘‘ niyyāyanto ’’ ti .
Yasmā niyyātapuggalavasenassa niyyānikabhāvo
P1.519 , tasmā ‘‘ niyyāyanto ’’ ti puggalassa yoniso paṭipajjanavasena niyyāyanto maggo ‘‘ niyyātī ’’ ti vutto .Karotīti attano santāne uppādeti .
Uppādentoyeva hi tattha paṭipajjati nāma .
Saha byeti vattatīti sahabyo , sahavattanako
V1.355 .Tassa bhāvo sahabyatāti āha ‘‘ sahabhāvāyā ’’ tiādi .
Sahabhāvoti ca salokatā , samīpatā vā veditabbā , tenāha ‘‘ ekaṭṭhāne pātubhāvāyā ’’ ti .
Sakameva ācariyavādan ti attano ācariyena pokkharasātinā kathitameva ācariyavādaṃ .
Thometvā paggaṇhitvā ‘‘ ayameva ujumaggo ayamañjasāyano ’’ ti pasaṃsitvā ukkaṃsitvā .
Bhāradvājopi
M1.400 sakamevāti bhāradvājopi māṇavo attano ācariyena tārukkhena kathitameva ācariyavādaṃ thometvā paggaṇhitvā vicaratīti yojanā .Tena vuttan ti tena yathā tathā vā abhiniviṭṭhabhāvena vuttaṃ pāḷiyaṃ .
521-2.
Aniyyānikā vāti appāṭihāriyāva aññamaññassa vāde dosaṃ dassetvā aviparītatthadassanatthaṃ uttararahitā eva .
Aññamaññassa vādassa ādito viruddhaggahaṇaṃ viggaho , sveva vivadanavasena aparāparaṃ uppanno vivādoti āha ‘‘ pubbuppattiko viggaho aparabhāge vivādo ’’ ti .
Duvidhopi eso viggaho , vivādoti dvidhā vuttopi virodho .
Nānāācariyānaṃ vādatoti nānārucikānaṃ ācariyānaṃ vādabhāvato .
Nānāvādo nānāvidho vādoti katvā .
523. Ekassāpīti tumhesu dvīsu ekassāpi .
Ekasmin ti sakavādaparavādesu ekasmimpi .
Saṃsayo natthīti ‘‘ maggo nu kho , na maggo nu kho ’’ ti saṃsayo vicikicchā natthi .
Añjasāyanabhāve pana saṃsayo .
Tenāha ‘‘ esa
P1.520 kirā ’’ tiādi .Bhagavā pana yadi sabbattha maggasaññino , evaṃ sati ‘‘ kismiṃ vo viggaho ’’ ti pucchati .
524.‘‘ Icchitaṭṭhānaṃ ujukaṃ maggati upagacchati etenāti maggo , ujumaggo .
Tadañño amaggo ’’ ti vutto vāyamattho .
Sabbe teti sabbepi te nānāācariyehi vuttamaggā .
Ye pāḷiyaṃ ‘‘ addhariyā brāhmaṇā ’’ tiādinā vuttā .
Addharo nāma yaññaviseso , tadupayogibhāvato ‘‘ addhariyā ’’ tveva vuccanti yajūni , tāni sajjhāyantīti addhariyā , yajubbedino .
Ye ca tittiriisinā kate mante sajjhāyanti , te tittiriyā , yajubbedino eva .
Yajubbedasākhā hesā , yadidaṃ tittiraṃ .
Chando vuccati visesato sāmavedo , taṃ sarena kāyantīti chandokā , sāmavedino .
‘‘ Chandogā ’’ tipi paṭhanti , so evattho .
Bahavo irayo etthāti bavhāri , irubbedo .
Taṃ adhīyantīti bavhārijjhā .
‘‘ Bahūnī ’’ ti
M1.401V1.356 etthāyaṃ upamāsaṃsandanā – yathā te nānāmaggā ekaṃsato tassa gāmassa vā nigamassa vā pavesāya honti , evaṃ brāhmaṇehi paññāpiyamānāpi nānāmaggā brahmalokūpagamanāya brahmunā sahabyatāya ekaṃseneva hontīti . 527-529.
Va-kāro āgamasandhimattan ti anatthako va-kāro , tena vaṇṇāgamena padantarasandhimattaṃ katanti attho .
Andhapaveṇīti andhapanti .
‘‘ Paññāsasaṭṭhi andhā ’’ ti idaṃ tassā andhapaveṇiyā mahato gacchagumbassa anuparigamanayogyatādassanaṃ .
Evañhi te ‘‘ suciraṃ velaṃ maggaṃ gacchāmā ’’ ti evaṃ saññino honti .
Nāmakaṃyevāti
P1.521 atthābhāvato nāmamattaṃyeva , taṃ pana bhāsitaṃ tehi sārasaññitampi nāmamattatāya asārabhāvato nihīnamevāti āha ‘‘ lāmakaṃyevā ’’ ti . 530. Yatoti bhummatthe nissakkavacanaṃ , sāmaññajotanā ca visese avatiṭṭhatīti āha ‘‘ yasmiṃ kāle ’’ ti .
Āyācantīti patthenti .
Uggamanaṃ lokassa bahukārabhāvato tathā thomanāti .
Ayaṃ kira brāhmaṇānaṃ laddhi ‘‘ brāhmaṇānaṃ āyācanāya candimasūriyā gantvā loke obhāsaṃ karontī ’’ ti .
532. Idha pana kiṃ vattabban ti imasmiṃ pana appaccakkhabhūtassa brahmuno sahabyatāya maggadesane tevijjānaṃ kiṃ vattabbaṃ atthi , ye paccakkhabhūtānampi candimasūriyānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetuṃ na sakkontīti adhippāyo .
‘‘ Yatthā ’’ ti ‘‘ idha panā ’’ ti vuttamevatthaṃ paccāmasati .