Catubyūhahāravaṇṇanā
Nindāpasaṃsāhi sammākampitacetasā micchājīvato anoratā sassatādimicchābhinivesino sīlādidhammakkhandhesu appatiṭṭhitatāya sammāsambuddhaguṇarasassādavimukhā veneyyā imissā desanāya nidānaṃ .
Te yathāvuttadosavinimuttā kathaṃ nu kho sammāpaṭipattiyā ubhayahitaparā bhaveyyunti ayamettha bhagavato adhippāyo .
Padanibbacanaṃ nirutti .
Taṃ ‘‘ evan ’’ tiādinidānapadānaṃ ,‘‘ maman ’’ tiādipāḷipadānañca aṭṭhakathāvasena suviññeyyattā ativitthārabhayena na vitthārayimha .
Padapadatthaniddesanikkhepasuttadesanāsandhivasena chabbidhā sandhi .
Tattha padassa padantarena sambandho padasandhi .
Tathā padatthassa padatthantarena sambandho padatthasandhi
M1.195 .Nānānusandhikassa suttassa taṃtaṃanusandhīhi sambandho , ekānusandhikassa ca pubbāparasambandho niddesasandhi
V1.172 , yā aṭṭhakathāyaṃ pucchānusandhiajjhāsayānusandhiyathānusandhivasena tividhā vibhattā , tā panetā tissopi sandhiyo aṭṭhakathāyaṃ vicāritā eva .Suttasandhi ca paṭhamaṃ nikkhepavasena amhehi pubbe dassitāyeva .
Ekissā desanāya desanāntarena saddhiṃ saṃsandanaṃ desanāsandhi , sā evaṃ veditabbā –
‘‘ mamaṃ vā bhikkhave … pe … na cetaso anabhiraddhi karaṇīyā ’’ ti ayaṃ desanā ‘‘ ubhatodaṇḍakena cepi bhikkhave kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni okkanteyyuṃ , tatrapi yo mano padūseyya , na me so tena sāsanakaro ’’ ti ( ma . ni .1.232) imāya
P1.254 desanāya saddhiṃ saṃsandati .‘‘ Tumhaṃ yevassa tena antarāyo ’’ ti ‘‘ kammassakā māṇava sattā … pe … dāyādā bhavissantī ’’ ti ( a . ni .10.216) imāya desanāya saṃsandati .
‘‘ Api tumhe … pe … ājāneyyāthā ’’ ti ‘‘ kuddho atthaṃ … pe … sahate naran ’’ ti ( a . ni .7.64; mahāni .5,156,195) imāya desanāya saṃsandati .
‘‘ Mamaṃ vā bhikkhave pare vaṇṇaṃ … pe … na cetaso ubbillāvitattaṃ karaṇīyan ’’ ti ‘‘ dhammāpi vo bhikkhave pahātabbā , pageva adhammā ( ma . ni .1.240).
Kullūpamaṃ vo bhikkhave dhammaṃ desessāmi , nittharaṇatthāya , no gahaṇatthāyā ’’ ti ( ma . ni .1.240) imāya desanāya saṃsandati .
‘‘ Tatra ce tumhehi … pe … ubbilāvitā , tumhaṃ yevassa tena antarāyo ’’ ti ‘‘ luddhoatthaṃ … pe … sahate naran ’’ ti ( itivu .88; mahāni .5.156,195; cūḷani .128)‘‘ kāmandhā jālasañchannā , taṇhāchadanachāditā ’’ ti ( udā .64; netti .27,90; peṭako .14) imāhi desanāhi saṃsandati .
‘‘ Appamattakaṃ … pe … sīlamattakan ’’ ti ‘‘ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Ayaṃ kho brāhmaṇa yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā ’’ tiādikāya
P1.255 ( dī . ni .1.353) desanāya saṃsandati , paṭhamajjhānassa sīlato mahapphalamahānisaṃsatarabhāvavacanena jhānato sīlassa appabhāvadīpanato .‘‘ Pāṇātipātaṃ
M1.196 pahāyā ’’ tiādi ‘‘ samaṇo khalu bho gotamo sīlavā … pe … kusalasīlena samannāgato ’’ tiādikāhi ( dī . ni .1.304) desanāhi saṃsandati .‘‘ Aññeva dhammā gambhīrā ’’ tiādi ‘‘ adhigato kho myāyaṃ dhammo gambhīro ’’ tiādi ( dī . ni .2.67; ma . ni .1.281;2.337; saṃ . ni .1.172; mahāva .7,8) pāḷiyā
V1.173 saṃsandati .Gambhīratādivisesayuttadhammapaṭivedhena hi ñāṇassa gambhīrādibhāvo viññāyatīti .
‘‘ Santi bhikkhave eke samaṇabrāhmaṇā ’’ tiādi ‘‘ santi bhikkhave eke samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā … pe … abhivadanti , sassato attā ca loko ca , idameva saccaṃ , moghamaññanti ittheke abhivadanti , asassato , sassato ca asassato ca , neva sassato ca nāsassato ca , antavā , anantavā , antavā ca anantavā ca , nevantavā nānantavā ca attā ca loko ca idameva saccaṃ , moghamaññanti ittheke abhivadantī ’’ tiādikāhi ( ma . ni .3.27) desanāhi saṃsandati .
‘‘ Santi bhikkhave eke samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā ’’ tiādi ‘‘ santi bhikkhave eke samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā … pe … abhivadanti , saññī attā hoti arogo paraṃ maraṇā .
Ittheke abhivadanti asaññī , nevasaññīnāsaññī ca attā hoti arogo paraṃ maraṇā .
Ittheke abhivadanti sato vā pana sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti , diṭṭhadhammanibbānaṃ vā paneke abhivadantī ’’ tiādikāhi ( ma . ni .3.21) desanāhi saṃsandati .
‘‘ Vedanānaṃ … pe … tathāgato ’’ ti ‘‘ tayidaṃ
P1.256 saṅkhataṃ oḷārikaṃ , atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho , atthetanti iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto ’’ tiādikāhi ( ma . ni .3.28) desanāhi saṃsandati .‘‘ Tadapi tesaṃ … pe … vipphanditamevā ’’ ti idaṃ ‘‘ tesaṃ bhavataṃ aññatreva chandāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā paccattaṃyeva ñāṇaṃ bhavissati parisuddhaṃ pariyodātanti netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
Paccattaṃ kho pana bhikkhave ñāṇe asati parisuddhe pariyodāte yadapi te bhonto samaṇabrāhmaṇā tattha ñāṇabhāgamattameva
M1.197 pariyodāpenti , tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ upādānamakkhāyatī ’’ tiādikāhi ( ma . ni .3.29) desanāhi saṃsandati .‘‘ Tadapi phassapaccayā ’’ ti idañca ‘‘ cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ , tiṇṇaṃ saṅgati phasso , phassapaccayā vedanā , vedanāpaccayā taṇhā , taṇhāpaccayā upādānan ’’ ti ,( saṃ . ni .2.44)‘‘ chandamūlakā ime āvuso dhammā manasikārasamuṭṭhānā
V1.174 phassasamodhānā vedanāsamosaraṇā ’’ ti ( a . ni .8.83) ca ādikāhi desanāhi saṃsandati .‘‘ Yato kho bhikkhave bhikkhu channaṃ phassāyatanānan ’’ tiādi ‘‘ yato kho ānanda bhikkhu neva vedanaṃ attānaṃ samanupassati , na saññaṃ , na saṅkhāre , na viññāṇaṃ attānaṃ samanupassati , so evaṃ asamanupassanto na kiñci loke upādiyati , anupādiyaṃ na paritassati , aparitassaṃ paccattaṃyeva parinibbāyatī ’’ tiādikāhi desanāhi saṃsandati .
‘‘ Sabbe te imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi antojālīkatā ’’ tiādi ‘‘ ye
P1.257 hi keci bhikkhave … pe … abhivadanti , sabbe te imāneva pañca kāyāni abhivadanti etesaṃ vā aññataran ’’ tiādikāhi ( ma . ni .3.26) desanāhi saṃsandati .‘‘ Kāyassa bhedā … pe … devamanussā ’’ ti –
‘‘ Accī yathā vātavegena khittā ,( upasivāti bhagavā )
Atthaṃ paleti na upeti saṅkhaṃ ;
Evaṃ munī nāmakāyā vimutto ,
Atthaṃ paleti na upeti saṅkhan ’’ ti .( su . ni .1080; cūḷani .43);
Ādikāhi desanāhi saṃsandatīti ayaṃ cātubyūho hāro .