Catutthajjhānakathāvaṇṇanā
233. Yasmā
V1.234 ‘‘ parisuddhena cetasā ’’ ti catutthajjhānacittamāha , tañca rāgādiupakkilesāpagamanato nirupakkilesaṃ nimmalaṃ , tasmā āha ‘‘ nirupakkilesaṭṭhena parisuddhan ’’ ti .Yasmā pana pārisuddhiyā eva paccayavisesena pavattiviseso pariyodātatā suvaṇṇassa nighaṃsanena pabhassaratā viya , tasmā āha ‘‘ pabhassaraṭṭhena pariyodātanti veditabban ’’ ti .
Idan ti odātavacanaṃ .
Utupharaṇatthan ti uṇhautuno pharaṇadassanatthaṃ .
Utupharaṇaṃ na hoti savisesanti adhippāyo , tenāha ‘‘ taṅkhaṇa … pe … balavaṃ hotī ’’ ti .
Vatthaṃ viya karajakāyoti yogino karajakāyo vatthaṃ viya daṭṭhabbo utupharaṇasadisena catutthajjhānasukhena pharitabbattā .
Purisassa sarīraṃ viya catutthajjhānaṃ daṭṭhabbaṃ utupharaṇaṭṭhāniyassa sukhassa nissayabhāvato , tenāha ‘‘ tasmā ’’ tiādi .
Ettha ca ‘‘ parisuddhena cetasā ’’ ti ceto gahaṇena jhānasukhaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ , tenāha ‘‘ utupharaṇaṃ viya catutthajjhānasukhan ’’ ti .
Nanu ca catutthajjhāne sukhameva natthīti ?
Saccaṃ natthi sātalakkhaṇasantasabhāvattā panettha
P1.344 upekkhā ‘‘ sukhan ’’ ti adhippetā .Tena vuttaṃ sammohavinodaniyaṃ ‘‘ upekkhā pana santattā , sukhamicceva bhāsitā ’’ ti .( Vibha . aṭṭha .232; visuddhi .2.644; paṭi . ma .105, mahāni . aṭṭha .27)
Na arūpajjhānalābhīti na veditabbo avinābhāvato , tenāha ‘‘ na hī ’’ tiādi .
Tattha cuddasahākārehīti kasiṇānulomato , kasiṇapaṭilomato , kasiṇānulomapaṭilomato , jhānānulomato , jhānapaṭilomato , jhānānulomapaṭilomato , jhānukkantikato , kasiṇukkantikato , jhānakasiṇukkantikato , aṅgasaṅkantito , ārammaṇasaṅkantito , aṅgārammaṇasaṅkantito , aṅgavavatthānato
M1.265 , ārammaṇavavatthānatoti imehi cuddasahākārehi .Satipi jhānesu āvajjanādivasībhāve ayaṃ vasībhāvo abhiññānibbattane ekantena icchitabboti dassento āha ‘‘ na hi … pe … hotī ’’ ti .
Svāyaṃ nayo arūpasamāpattīhi vinā na ijjhatīti tāyapettha avinābhāvo veditabbo .
Yadi evaṃ kasmā pāḷiyaṃ na āruppajjhānāni āgatānīti ?
Visesato ca rūpāvacaracatutthajjhānapādakattā sabbābhiññānaṃ tadantogadhā katvā tāya desitā , na arūpāvacarajjhānānaṃ idha anupayogato , tenāha ‘‘ arūpajjhānāni āharitvā kathetabbānī ’’ ti .