Pubbakaisibhāvānuyogavaṇṇanā
283. Dīyatīti datti , dattiyeva dattikan ti āha ‘‘ dinnakan ’’ ti .
Yadi brāhmaṇassa sammukhībhāvo rañño na dātabbo , kasmāssa upasaṅkamanaṃ na paṭikkhittanti āha ‘‘ yasmā panā ’’ tiādi .
Khettavijjāyāti nītisatthe .
Payātan ti saddhaṃ , sassatikaṃ vā , tenāha ‘‘ abhiharitvā dinnan ’’ ti .
Kasmā bhagavā ‘‘ rañño pasenadissa kosalassa dattikaṃ bhuñjatī ’’ tiādinā brāhmaṇassa mammavacanaṃ avocāti tattha kāraṇaṃ dassetuṃ ‘‘ idaṃ pana kāraṇan ’’ tiādi vuttaṃ .
284. Rathūpatthareti
M1.308 rathassa upari attharitapadese .Pākaṭamantanan ti pakāsabhūtaṃ mantanaṃ .
Tañhi suddādīhi ñāyatīti na rahassamantanaṃ .
Bhaṇatīti api nu bhaṇati .
285. Pavattāroti
V1.273 pāvacanabhāvena vattāro , yasmā te tesaṃ mantānaṃ pavattakā , tasmā āha ‘‘ pavattayitāro ’’ ti .Sudde bahi katvā raho bhāsitabbaṭṭhena mantā eva , taṃtaṃatthapaṭipattihetutāya padanti mantapadaṃ , anupanītāsādhāraṇatāya vā rahassabhāvena vattabbaṃ hitakiriyāya adhigamupāyaṃ .
Sajjhāyitan ti gāyanavasena sajjhāyitaṃ , taṃ pana udattānudattādīnaṃ sarānaṃ sampādanavaseneva icchitanti āha ‘‘ sarasampattivasenā ’’ ti .
Aññesaṃ vuttan ti pāvacanabhāvena aññesaṃ vuttaṃ .
Samupabyūḷhan ti saṅgahetvā uparūpari saññūḷhaṃ .
Rāsikatan ti iruvedayajuvedasāmavedādivasena
P1.402 , tatthāpi paccekaṃ mantabrahmādivasena , ajjhāyānuvākādivasena ca rāsikataṃ .Tesan ti mantānaṃ kattūnaṃ .
Dibbena cakkhunā oloketvāti dibbacakkhuparibhaṇḍena yathākammūpagañāṇena sattānaṃ kammassakatādiṃ paccakkhato dassanaṭṭhena dibbacakkhusadisena pubbenivāsañāṇena atītakappe brāhmaṇānaṃ mantajjhenavidhiñca oloketvā .
Pāvacanena saha saṃsanditvāti kassapasammāsambuddhassa yaṃ vacanaṃ vaṭṭasannissitaṃ , tena saha aviruddhaṃ katvā .
Na hi tesaṃ vivaṭṭasannissito attho paccakkho hoti .
Aparāpare panāti aṭṭhakādīhi aparā pare pacchimā okkākarājakālādīsu uppannā .
Pakkhipitvāti aṭṭhakādīhi ganthitamantapadesu kilesasannissitapadānaṃ tattha tattha pade pakkhipanaṃ katvā .
Viruddhe akaṃsūti brāhmaṇadhammikasuttādīsu āgatanayena saṃkilesikatthadīpanato paccanīkabhūte akaṃsu .
Idhāti ‘‘ tyāhaṃ mante adhīyāmī ’’ ti etasmiṃ ṭhāne .
Paṭiññaṃ aggahetvāti ‘‘ taṃ kiṃ maññasī ’’ ti evaṃ paṭiññaṃ aggahetvāva .
286. Nirāmagandhāti kilesāsucivasena vissagandharahitā .
Anitthigandhāti itthīnaṃ gandhamattassapi avisahanena itthigandharahitā .
Ettha ca ‘‘ nirāmagandhā ’’ ti
M1.309 etena tesaṃ porāṇānaṃ brāhmaṇānaṃ vikkhambhitakilesataṃ dasseti ,‘‘ anitthigandhā brahmacārino ’’ ti etena ekavihāritaṃ ,‘‘ rajojalladharā ’’ ti etena maṇḍanavibhūsanānuyogābhāvaṃ ,‘‘ araññāyatane pabbatapādesu vasiṃsū ’’ ti etena manussūpacāraṃP1.403 pahāya vivittavāsaṃ ,‘‘ vanamūlaphalāhārā vasiṃsū ’’ ti etena sālimaṃsodanādipaṇītāhārapaṭikkhepaṃ ,‘‘ yadā ’’ tiādinā yānavāhanapaṭikkhepaṃ ,‘‘ sabbadisāsū ’’ tiādinā rakkhāvaraṇapaṭikkhepaṃ , evañca vadanto micchāpaṭipadāpakkhikaṃ sācariyassa ambaṭṭhassa vuttiṃ upādāya sammāpaṭipadāpakkhikāpi tesaṃ brāhmaṇānaṃ vutti ariyavinaye sammāpaṭipattiṃ upādāya micchāpaṭipadāyeva .Kutassa sallekhapaṭipattiyuttatāti .
‘‘ Evaṃ sute ’’ tiādinā bhagavā ambaṭṭhaṃ santajjento niggaṇhātīti dasseti .
Veṭhakehīti
V1.274 veṭhakapaṭṭakāhi .Samantānagaran ti nagarassa samantato .
Katasudhākammaṃ pākārassa adhobhāge ṭhānaṃ vuccatīti adhippāyo .