Aciravatīnadīupamākathāvaṇṇanā
542. Samabharitāti sampuṇṇā .
Tato eva kākapeyyā .
Pārāti paratīraṃ .
Apāran ti orimatīraṃ .
Ehīti āgaccha .
544. Pañcasīla … pe … veditabbā yamaniyamādibrāhmaṇadhammānaṃ tadantogadhabhāvato .
Tabbiparītāti pañcasīlādiviparītā pañca verādayo .
‘‘ Punapī ’’ ti vatvā ‘‘ aparampī ’’ ti vacanaṃ itarāyapi nadi upamāya saṅgaṇhanatthaṃ .
546. Kāmayitabbaṭṭhenāti
V1.357 kāmanīyabhāvena .Bandhanaṭṭhenāti teneva kāmetabbabhāvena sattānaṃ cittassa ābandhanabhāvena .
Kāmañcāyaṃ guṇa -saddo
M1.402 atthantaresupi diṭṭhappayogo , tesaṃ panettha asambhavato pārisesañāyena bandhanaṭṭheyeva yuttoti dassetuṃ ‘‘ anujānāmī ’’ tiādinā atthuddhāro āraddho , esevāti bandhanaṭṭho eva .Na hi rūpādīnaṃ kāmetabbabhāve vuccamāne paṭalaṭṭho yujjati tathā kāmetabbatāya anadhippetattā .
Rāsaṭṭhaānisaṃsaṭṭhesupi eseva
P1.522 nayo tathāpi kāmetabbatāya anadhippetattā .Pārisesato pana bandhanaṭṭho gahito .
Yadaggena hi nesaṃ kāmetabbatā , tadaggena bandhanabhāvo cāti .
Koṭṭhāsaṭṭhopi tesu yujjateva cakkhuviññeyyādikoṭṭhāsabhāvena nesaṃ kāmetabbato .
Koṭṭhāse ca guṇa-saddo dissati ‘‘ diguṇaṃ vaḍḍhetabban ’’ tiādīsu , sampadāṭṭhopi –
‘‘ Asaṅkhyeyyāni nāmāni , saguṇena mahesino ;
Guṇena nāmamuddheyyaṃ , api nāmasahassato ’’ ti .( dha . sa . aṭṭha .1313; udā . aṭṭha .53; paṭi . ma . aṭṭha .76);
Ādīsu sopi idha na yujjatīti anuddhaṭo .
Cakkhuviññeyyāti cakkhuviññāṇena vijānitabbā , tena pana vijānanaṃ dassanamevāti āha ‘‘ passitabbā ’’ ti .
‘‘ Sotaviññāṇena sotabbā ’’ ti evamādi etenupāyenāti atidisati .
Gavesitampi ‘‘ iṭṭhan ’’ ti vuccati , taṃ idha nādhippetanti āha ‘‘ pariyiṭṭhā vā hontu mā vā ’’ ti .
Iṭṭhārammaṇabhūtāti sukhārammaṇabhūtā .
Kāmanīyāti kāmetabbā .
Iṭṭhabhāvena manaṃ appāyantīti manāpā .
Piyajātikāti piyasabhāvā .
Gedhenāti lobhena abhibhūtā hutvā pañcakāmaguṇe paribhuñjantīti yojanā .
Mucchākāran ti mohanākāraṃ .
Adhiosannāti adhiggayha ajjhosāya avasannā , tenāha ‘‘ ogāḷhā ’’ ti .
Pariniṭṭhānappattāti gilitvā pariniṭṭhāpanavasena pariniṭṭhānaṃ upagatā .
Ādīnavan ti kāmaparibhoge sampati , āyatiñca dosaṃ apassantā .
Ghāsacchādanādisambhoganimittasaṃkilesato nissaranti apagacchanti etenāti nissaraṇaṃ , yoniso paccavekkhitvā tesaṃ paribhogapaññā .
Tadabhāvato anissaraṇapaññāti imamatthaṃ dassento ‘‘ idametthā ’’ tiādimāha .
548-9.
Āvarantīti
M1.403V1.358P1.523 kusalappavattiṃ āditova nivārenti .Nivārentīti niravasesato vārayanti .
Onandhantīti ogāhantā viya chādenti .
Pariyonandhantīti sabbaso chādenti .
Āvaraṇādīnaṃ vasenāti āvaraṇādiatthānaṃ vasena .
Te hi āsevanabalavatāya purimapurimehi pacchimapacchimā daḷhataratamādibhāvappattā vuttā .