Issues
Editor
Settings
Versions
Select Version
နိဿယ
မြန်မာဘာသာ
Milindapañhapāḷi
Milindapañhapāḷi

4. Upacikāvaggo

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Upacikāvaggo

1. Upacikaṅgapañho

1.‘‘ BhanteV0.362M0.377 nāgasena ,‘ upacikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabban ’ ti yaṃ vadesi , katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabban ’’ ti ?
‘‘ Yathā , mahārāja , upacikā upari chadanaṃ katvā attānaṃ pidahitvā gocarāya carati , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena sīlasaṃvarachadanaṃ katvā mānasaṃ pidahitvā piṇḍāya caritabbaṃ , sīlasaṃvarachadanena kho , mahārāja , yogī yogāvacaro sabbabhayasamatikkanto hoti .
Idaṃ , mahārāja , upacikāya ekaṃ aṅgaṃP0.393 gahetabbaṃ , bhāsitampetaṃ , mahārāja , therena upasenena vaṅgantaputtena –
‘‘‘ Sīlasaṃvarachadanaṃ , yogī katvāna mānasaṃ ;
Anupalitto lokena , bhayā ca parimuccatī ’’’ ti .
Upacikaṅgapañho paṭhamo .

2. Biḷāraṅgapañho

2.‘‘ Bhante nāgasena ,‘ biḷārassa dve aṅgāni gahetabbānī ’ ti yaṃ vadesi , katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī ’’ ti ?
‘‘ Yathā , mahārāja , biḷāro guhāgatopi susiragatopi hammiyantaragatopi undūraṃ yeva pariyesati , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena gāmagatenāpi araññagatenāpi rukkhamūlagatenāpi suññāgāragatenāpi satataṃ samitaṃ appamattena kāyagatāsatibhojanaṃ yeva pariyesitabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , biḷārassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ PunaV0.363 caparaṃ , mahārāja , biḷāro āsanne yeva gocaraṃ pariyesati , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena imesu yeva pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassinā viharitabbaṃ ‘ iti rūpaṃ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo , iti vedanā iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthaṅgamo , iti saññā iti saññāya samudayoM0.378 iti saññāya atthaṅgamo , iti saṅkhārā iti saṅkhārānaṃ samudayo iti saṅkhārānaṃ atthaṅgamo , iti viññāṇaṃ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamo ’ ti .
Idaṃ , mahārāja , biḷārassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā devātidevena –
‘‘‘ Na ito dūre bhavitabbaṃ , bhavaggaṃ kiṃ karissati ;
Paccuppannamhi vohāre , sake kāyamhi vindathā ’’’ ti .
Biḷāraṅgapañho dutiyo .

3. Undūraṅgapañho

3.‘‘ Bhante nāgasena ,‘ undūrassa [ undurassa ( syā . ka .)] ekaṃ aṅgaṃ gahetabban ’ ti yaṃ vadesi , katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabban ’’ ti ?
‘‘ Yathā , mahārāja , undūro itocito ca vicaranto āhārūpāsīsako yeva carati , evameva kho , mahārājaP0.394 , yoginā yogāvacarena itocito ca vicarantena yoniso manasikārūpāsīsakeneva bhavitabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , undūrassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , therena upasenena vaṅgantaputtena –
‘‘‘ Dhammāsīsaṃ [ dhammasīsaṃ ( sī . pī .)] karitvāna , viharanto vipassako ;
Anolīno viharati , upasanto sadā sato ’’’ ti .
Undūraṅgapañho tatiyo .

4. Vicchikaṅgapañho

4.‘‘ BhanteV0.364 nāgasena ,‘ vicchikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabban ’ ti yaṃ vadesi , katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabban ’’ ti ?
‘‘ Yathā , mahārāja , vicchiko naṅgulāvudho naṅgulaṃ ussāpetvā carati , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena ñāṇāvudhena bhavitabbaṃ , ñāṇaṃ ussāpetvā viharitabbaṃM0.379 .
Idaṃ , mahārāja , vicchikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , therena upasenena vaṅgantaputtena –
‘‘‘ Ñāṇakhaggaṃ gahetvāna , viharanto vipassako ;
Parimuccati sabbabhayā , duppasaho ca so bhave ’’’ ti .
Vicchikaṅgapañho catuttho .

5. Nakulaṅgapañho

5.‘‘ Bhante nāgasena ,‘ nakulassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabban ’ ti yaṃ vadesi , katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabban ’’ ti ?
‘‘ Yathā , mahārāja , nakulo uragamupagacchanto bhesajjena kāyaṃ paribhāvetvā uragamupagacchati gahetuṃ , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena kodhāghātabahulaṃ kalahaviggahavivādavirodhābhibhūtaṃ lokamupagacchantena mettābhesajjena mānasaṃ anulimpitabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , nakulassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
‘‘‘ Tasmā sakaṃ paresampi , kātabbā mettabhāvanā ;
Mettacittena pharitabbaṃ , etaṃ buddhāna sāsanan ’’’ ti .
Nakulaṅgapañho pañcamo .

6. Jarasiṅgālaṅgapañho

6.‘‘ BhanteV0.365P0.395 nāgasena ,‘ jarasiṅgālassa dve aṅgāni gahetabbānī ’ ti yaṃ vadesi , katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī ’’ ti ?
‘‘ Yathā , mahārāja , jarasiṅgālo bhojanaṃ paṭilabhitvā ajigucchamāno yāvadatthaṃ āharayati , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena bhojanaṃ paṭilabhitvā ajigucchamānena sarīrayāpanamattameva paribhuñjitabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , jarasiṅgālassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , therena mahākassapena –
‘‘‘ Senāsanamhā oruyha , gāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ ;
Bhuñjantaṃ purisaṃ kuṭṭhiṃ , sakkacca naṃ upaṭṭhahiṃ .
‘‘‘ SoM0.380 me pakkena hatthena , ālopaṃ upanāmayi ;
Ālopaṃ pakkhipantassa , aṅgulipettha chijjatha .
‘‘‘ Kuṭṭamūlañca nissāya , ālopaṃ taṃ abhuñjisaṃ ;
Bhuñjamāne vā bhutte vā , jegucchaṃ me na vijjatī ’ ti .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , jarasiṅgālo bhojanaṃ paṭilabhitvā na vicināti lūkhaṃ vā paṇītaṃ vāti , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena bhojanaṃ paṭilabhitvā na vicinitabbaṃ ‘ lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā sampannaṃ vā asampannaṃ vā ’ ti , yathāladdhena santussitabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , jarasiṅgālassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , therena upasenena vaṅgantaputtena –
‘‘‘ Lūkhenapi ca santusse , nāññaṃ patthe rasaṃ bahuṃ ;
Rasesu anugiddhassa , jhāne na ramate [ ramatī ( sī . pī .)] mano ;
Itarītarena santuṭṭho [ santuṭṭhe ( sī . pī .)], sāmaññaṃ paripūratī ’’’ ti .
Jarasiṅgālaṅgapañho chaṭṭho .

7. Migaṅgapañho

7.‘‘ BhanteV0.366 nāgasena ,‘ migassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī ’ ti yaṃ vadesi , katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī ’’ ti ?
‘‘ Yathā , mahārāja , migo divā araññe carati , rattiṃ abbhokāse , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena divā araññe viharitabbaṃ , rattiṃ abbhokāse .
Idaṃ , mahārāja , migassaP0.396 paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā devātidevena lomahaṃsanapariyāye –
‘ So kho ahaṃ , sāriputta , yā tā rattiyo sītā hemantikā antaraṭṭhakā himapātasamayā [ antaraṭṭhake himapātasamaye ( sī . pī . ka .)], tathārūpāsu rattīsu rattiṃ abbhokāse viharāmi , divā vanasaṇḍe .
Gimhānaṃ pacchime māse divā abbhokāse viharāmi , rattiṃ vanasaṇḍe ’ ti .
‘‘ PunaM0.381 caparaṃ , mahārāja , migo sattimhi vā sare vā opatante vañceti [ vajjeti ( ka .)] palāyati , na kāyamupaneti , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena kilesesu opatantesu vañcayitabbaṃ [ vajjayitabbaṃ ( ka .)] palāyitabbaṃ , na cittamupanetabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , migassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , migo manusse disvā yena vā tena vā palāyati ‘ mā maṃ te addasaṃsū ’ ti , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena bhaṇḍanakalahaviggahavivādasīle dussīle kusīte saṅgaṇikārāme disvā yena vā tena vā palāyitabbaṃ ‘ mā maṃ te addasaṃsu , ahañca te mā addasan ’ ti .
Idaṃ , mahārāja , migassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
‘‘‘ Mā me kadāci pāpiccho , kusīto hīnavīriyo ;
Appassuto anācāro , sammato [ sameto ( sī . pī .)] ahu katthacī ’’’ ti .
Migaṅgapañho sattamo .

8. Gorūpaṅgapañho

8.‘‘ BhanteV0.367 nāgasena ,‘ gorūpassa cattāri aṅgāni gahetabbānī ’ ti yaṃ vadesi , katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī ’’ ti ?
‘‘ Yathā , mahārāja , gorūpo sakaṃ gehaṃ na vijahati , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena sako kāyo na vijahitabbo ‘ aniccucchādanaparimaddanabhedanavikiraṇaviddhaṃsanadhammo ayaṃ kāyo ’ ti .
Idaṃ , mahārāja , gorūpassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , gorūpo ādinnadhuro sukhadukkhena dhuraṃ vahati , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena ādinnabrahmacariyenaP0.397 sukhadukkhena yāva jīvitapariyādānā āpāṇakoṭikaṃ brahmacariyaṃ caritabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , gorūpassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , gorūpo chandena ghāyamāno pānīyaṃ pivati , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena ācariyupajjhāyānaṃ anusiṭṭhiM0.382 chandena pemena pasādena ghāyamānena paṭiggahetabbā .
Idaṃ , mahārāja , gorūpassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , gorūpo yena kenaci vāhiyamāno vahati , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena theranavamajjhimabhikkhūnampi gihiupāsakassāpi ovādānusāsanī sirasā sampaṭicchitabbā .
Idaṃ , mahārāja , gorūpassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
‘‘‘ Tadahu pabbajito santo , jātiyā sattavassiko ;
Sopi maṃ anusāseyya , sampaṭicchāmi matthake [ muddhanā ( sī .)].
‘‘‘ Tibbaṃ chandañca pemañca , tasmiṃ disvā upaṭṭhape ;
Ṭhapeyyācariyaṭṭhāne , sakkacca naṃ punappunan ’’’ ti .
Gorūpaṅgapañho aṭṭhamo .

9. Varāhaṅgapañho

9.‘‘ BhanteV0.368 nāgasena ,‘ varāhassa dve aṅgāni gahetabbānī ’ ti yaṃ vadesi , katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī ’’ ti ?
‘‘ Yathā , mahārāja , varāho santattakaṭhite [ santattakaṭhine ( sī . pī .)] gimhasamaye sampatte udakaṃ upagacchati , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena dosena citte āluḷitakhalitavibbhantasantatte sītalāmatapaṇītamettābhāvanaṃ upagantabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , varāhassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , varāho cikkhallamudakamupagantvā nāsikāya pathaviṃ khaṇitvā doṇiṃ katvā doṇikāya sayati , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarenaP0.398 mānase kāyaṃ nikkhipitvā ārammaṇantaragatena sayitabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , varāhassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , therena piṇḍolabhāradvājena –
‘‘‘ Kāye [ kāyena ( ka .)] sabhāvaṃ disvāna , vicinitvā vipassako ;
Ekākiyo adutiyo , seti ārammaṇantare ’’’ ti .
Varāhaṅgapañho navamo .

10. Hatthiṅgapañho

10.‘‘ BhanteM0.383 nāgasena ,‘ hatthissa pañca aṅgāni gahetabbānī ’ ti yaṃ vadesi , katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī ’’ ti ?
‘‘ Yathā , mahārāja , hatthī nāma caranto yeva pathaviṃ dāleti , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena kāyaṃ sammasamāneneva sabbe kilesā dāletabbā .
Idaṃ , mahārāja , hatthissa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , hatthī sabbakāyeneva apaloketi , ujukaṃ yeva pekkhati , na disāvidisā viloketi , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena sabbakāyena apalokināV0.369 bhavitabbaṃ , na disāvidisā viloketabbā , na uddhaṃ ulloketabbaṃ , na adho oloketabbaṃ , yugamattapekkhinā bhavitabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , hatthissa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , hatthī anibaddhasayano gocarāyamanugantvā na tameva desaṃ vāsatthamupagacchati , na dhuvappatiṭṭhālayo , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena anibaddhasayanena bhavitabbaṃ , nirālayena piṇḍāya gantabbaṃ , yadi passati vipassako manuññaṃ patirūpaṃ ruciradese bhavaṃ maṇḍapaṃ vā rukkhamūlaṃ vā guhaṃ vā pabbhāraṃ vā , tattheva vāsamupagantabbaṃ , dhuvappatiṭṭhālayo na kātabbo .
Idaṃ , mahārāja , hatthissa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , hatthī udakaṃ ogāhitvā sucivimalasītalasalilaparipuṇṇaṃ kumuduppalapadumapuṇḍarīkasañchannaṃ mahatimahantaṃP0.399 padumasaraṃ ogāhitvā kīḷati gajavarakīḷaṃ , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena sucivimalavippasannamanāviladhammavaravāripuṇṇaṃ vimuttikusumasañchannaṃ mahāsatipaṭṭhānapokkharaṇiṃ ogāhitvā ñāṇena saṅkhārā odhunitabbā vidhunitabbā , yogāvacarakīḷā kīḷitabbā .
Idaṃ , mahārāja , hatthissa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , hatthī sato pādaṃ uddharati , sato pādaṃ nikkhipati , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena satena sampajānena pādaṃ uddharitabbaṃ , satena sampajānena pādaṃ nikkhipitabbaṃ , abhikkamapaṭikkame samiñjanapasāraṇe sabbattha satena sampajānena bhavitabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , hatthissaM0.384 pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare –
‘‘‘ Kāyena saṃvaro sādhu , sādhu vācāya saṃvaro ;
Manasā saṃvaro sādhu , sādhu sabbattha saṃvaro ;
Sabbattha saṃvuto lajjī , rakkhitoti pavuccatī ’’’ ti .
Hatthiṅgapañho dasamo .
Upacikāvaggo catuttho .
TassuddānaṃV0.370 –
Upacikā biḷāro ca , undūro vicchikena ca ;
Nakulo siṅgālo migo ,
Gorūpo varāho hatthinā dasāti .