2. Abhejjavaggo
1. Khuddānukhuddakapañho
1.‘‘ Bhante
V0.144M0.145 nāgasena , bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘ abhiññāyāhaṃ , bhikkhave , dhammaṃ desemi no anabhiññāyā ’ ti .Puna ca vinayapaññattiyā evaṃ bhaṇitaṃ ‘ ākaṅkhamāno , ānanda , saṅgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanatū ’ ti .
Kiṃ nu kho , bhante nāgasena , khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni duppaññattāni , udāhu avatthusmiṃ ajānitvā paññattāni , yaṃ bhagavā attano accayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanāpeti ?
Yadi , bhante nāgasena , bhagavatā bhaṇitaṃ ‘ abhiññāyāhaṃ , bhikkhave , dhammaṃ desemi no anabhiññāyā ’ ti , tena hi ‘ ākaṅkhamāno , ānanda , saṅgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanatū ’ ti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā .
Yadi tathāgate vinayapaññattiyā
P0.143 evaṃ bhaṇitaṃ ‘ ākaṅkhamāno , ānanda , saṅgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanatū ’ ti tena hi ‘ abhiññāyāhaṃ , bhikkhave , dhammaṃ desemi no anabhiññāyā ’ ti tampi vacanaṃ micchā .Ayampi ubhato koṭiko pañho sukhumo nipuṇo gambhīro sugambhīro dunnijjhāpayo , so tavānuppatto , tattha te ñāṇabalavipphāraṃ dassehī ’’ ti .
‘‘ Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā ‘ abhiññāyāhaṃ , bhikkhave , dhammaṃ desemi no anabhiññāyā ’ ti , vinayapaññattiyāpi evaṃ bhaṇitaṃ ‘ ākaṅkhamāno , ānanda , saṅgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanatū ’ ti , taṃ pana , mahārāja , tathāgato bhikkhū vīmaṃsamāno āha ‘ ukkalessanti [ ukkaḍḍhissanti ( sī .), ussakkissanti ( syā .)] nu kho mama sāvakā mayā vissajjāpīyamānā mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni , udāhu ādiyissantī ’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , cakkavattī rājā putte evaṃ vadeyya ‘ ayaṃ kho , tātā , mahājanapado sabbadisāsu sāgarapariyanto , dukkaro , tātā , tāvatakena balena dhāretuṃ , etha tumhe , tātā , mamaccayena
V0.145 paccante paccante dese pajahathā ’ ti .Api nu kho te , mahārāja , kumārā pituaccayena
M0.146 hatthagate janapade sabbe te paccante paccante dese muñceyyun ’’ ti ?‘‘ Na hi bhante , rājato [ rājāno ( sī . pī .)], bhante , luddhatarā [ laddhatarā ( ka .)] kumārā rajjalobhena taduttariṃ diguṇatiguṇaṃ janapadaṃ pariggaṇheyyuṃ [ parikaḍḍheyyuṃ ( sī . pī .)], kiṃ pana te hatthagataṃ janapadaṃ muñceyyun ’’ ti ?
‘‘ Evameva kho , mahārāja , tathāgato bhikkhū vīmaṃsamāno evamāha ‘ ākaṅkhamāno , ānanda , saṅgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanatū ’ ti .
Dukkhaparimuttiyā , mahārāja , buddhaputtā dhammalobhena aññampi uttariṃ diyaḍḍhasikkhāpadasataṃ gopeyyuṃ , kiṃ pana pakatipaññattaṃ sikkhāpadaṃ muñceyyun ’’ ti ?
‘‘ Bhante nāgasena , yaṃ bhagavā āha ‘ khuddānukhuddakāni
P0.144 sikkhāpadānī ’ ti , etthāyaṃ jano sammūḷho vimatijāto adhikato saṃsayapakkhando .Katamāni tāni khuddakāni sikkhāpadāni , katamāni anukhuddakāni sikkhāpadānīti ?
Dukkaṭaṃ , mahārāja , khuddakaṃ sikkhāpadaṃ , dubbhāsitaṃ anukhuddakaṃ sikkhāpadaṃ , imāni dve khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni , pubbakehipi , mahārāja , mahātherehi ettha vimati uppāditā , tehipi ekajjhaṃ na kato dhammasaṇṭhitipariyāye bhagavatā eso pañho upadiṭṭhoti .
Ciranikkhittaṃ , bhante nāgasena , jinarahassaṃ ajjetarahi loke vivaṭaṃ pākaṭaṃ katan ’’ ti .
Khuddānukhuddakapañho paṭhamo .