9. Ekantasukhanibbānapañho
9.‘‘ Bhante
P0.313 nāgasena , kiṃ ekantasukhaṃ nibbānaṃ , udāhu dukkhena missan ’’ ti ?‘‘ Ekantasukhaṃ , mahārāja , nibbānaṃ , dukkhena amissan ’’ ti .
‘‘ Na mayaṃ taṃ , bhante nāgasena , vacanaṃ saddahāma ‘ ekantasukhaṃ nibbānan ’ ti , evamettha mayaṃ , bhante nāgasena , paccema ‘ nibbānaṃ dukkhena missan ’ ti , kāraṇañcettha upalabhāma ‘ nibbānaṃ dukkhena missan ’ ti .
Katamaṃ ettha kāraṇaṃ
M0.301 ?Ye te , bhante nāgasena , nibbānaṃ pariyesanti , tesaṃ dissati kāyassa ca cittassa ca ātāpo paritāpo ṭhānacaṅkamanisajjāsayanāhārapariggaho middhassa ca uparodho āyatanānañca paṭipīḷanaṃ dhanadhaññapiyañātimittappajahanaṃ .
Ye keci loke sukhitā sukhasamappitā , te sabbepi pañcahi kāmaguṇehi āyatane ramenti brūhenti , manāpikamanāpikabahuvidhasubhanimittena rūpena cakkhuṃ ramenti brūhenti , manāpikamanāpikagītavāditabahuvidhasubhanimittena saddena sotaṃ ramenti brūhenti , manāpikamanāpikapupphaphalapattatacamūlasārabahuvidhasubhanimittena gandhena ghānaṃ ramenti brūhenti , manāpikamanāpikakhajjabhojjaleyyapeyyasāyanīyabahuvidhasubhanimittena rasena jivhaṃ ramenti bruhenti , manāpikamanāpikasaṇhasukhumamudumaddavabahuvidhasubhanimittena phassena kāyaṃ ramenti brūhenti , manāpikamanāpikakalyāṇapāpakasubhāsubhabahuvidhavitakkamanasikārena manaṃ ramenti brūhenti .
Tumhe taṃ cakkhusotaghānajivhākāyamanobrūhanaṃ hanatha upahanatha , chindatha upacchindatha , rundhatha uparundhatha .
Tena kāyopi paritapati , cittampi paritapati , kāye paritatte kāyikadukkhavedanaṃ vediyati , citte paritatte cetasikadukkhavedanaṃ vedayati .
Nanu māgaṇḍiyopi [ māgandiyopi ( sī . pī .)] paribbājako bhagavantaṃ garahamāno evamāha
P0.314 ‘ bhūnahu [ bhūtahacco ( pī .), bhūnahacco ( ka .)] samaṇo gotamo ’ ti .Idamettha kāraṇaṃ , yenāhaṃ kāraṇena brūmi ‘ nibbānaṃ dukkhena missan ’’’ ti .
‘‘ Na hi , mahārāja , nibbānaṃ dukkhena missaṃ , ekantasukhaṃ nibbānaṃ .
Yaṃ pana tvaṃ , mahārāja
V0.288 , brūsi ‘ nibbānaṃ dukkhan ’ ti , netaṃ dukkhaṃ nibbānaṃ nāma , nibbānassa pana sacchikiriyāya pubbabhāgo eso , nibbānapariyesanaṃ etaṃ , ekantasukhaṃ yeva , mahārāja , nibbānaṃ , na dukkhena missaṃ .Ettha kāraṇaṃ vadāmi .
Atthi , mahārāja , rājūnaṃ rajjasukhaṃ nāmā ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , atthi rājūnaṃ rajjasukhan ’’ ti .
‘‘ Api nu kho taṃ , mahārāja , rajjasukhaṃ dukkhena missan ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Kissa pana te , mahārāja , rājāno paccante kupite tesaṃ paccantanissitānaṃ paṭisedhāya amaccehi pariṇāyakehi bhaṭehi balatthehi parivutā pavāsaṃ gantvā ḍaṃsamakasavātātapapaṭipīḷitā samavisame paridhāvanti , mahāyuddhañca karonti , jīvitasaṃsayañca pāpuṇantī ’’ ti ?
‘‘ Netaṃ , bhante nāgasena , rajjasukhaṃ nāma , rajjasukhassa pariyesanāya pubbabhāgo eso , dukkhena , bhante nāgasena , rājāno
M0.302 rajjaṃ pariyesitvā rajjasukhaṃ anubhavanti , evaṃ , bhante nāgasena , rajjasukhaṃ dukkhena amissaṃ , aññaṃ taṃ rajjasukhaṃ , aññaṃ dukkhan ’’ ti .‘‘ Evameva kho , mahārāja , ekantasukhaṃ nibbānaṃ , na dukkhena missaṃ .
Ye pana taṃ nibbānaṃ pariyesanti , te kāyañca cittañca ātāpetvā ṭhānacaṅkamanisajjāsayanāhāraṃ pariggahetvā middhaṃ uparundhitvā āyatanāni paṭipīḷetvā kāyañca jīvitañca pariccajitvā dukkhena nibbānaṃ pariyesitvā ekantasukhaṃ nibbānaṃ anubhavanti , nihatapaccāmittā viya rājāno rajjasukhaṃ .
Evaṃ , mahārāja , ekantasukhaṃ nibbānaṃ , na dukkhena missaṃ , aññaṃ nibbānaṃ , aññaṃ dukkhanti .
‘‘ Aparampi
P0.315 , mahārāja , uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi ekantasukhaṃ nibbānaṃ , na dukkhena missaṃ , aññaṃ dukkhaṃ , aññaṃ nibbānanti .Atthi , mahārāja , ācariyānaṃ sippavantānaṃ sippasukhaṃ nāmā ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , atthi ācariyānaṃ sippavantānaṃ sippasukhan ’’ ti .
‘‘ Api nu kho taṃ , mahārāja , sippasukhaṃ dukkhena missan ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Kissa pana te , mahārāja , ācariyā [ idaṃ padaṃ sī . pī . potthakesu natthi ] ācariyānaṃ abhivādanapaccuṭṭhānena udakāharaṇagharasammajjanadantakaṭṭhamukhodakānuppadānena ucchiṭṭhapaṭiggahaṇaucchādananahāpanapādaparikammena sakacittaṃ nikkhipitvā paracittānuvattanena dukkhaseyyāya visamabhojanena kāyaṃ ātāpentī ’’ ti ?
‘‘ Netaṃ , bhante nāgasena , sippasukhaṃ nāma , sippapariyesanāya pubbabhāgo eso , dukkhena , bhante nāgasena , ācariyā sippaṃ pariyesitvā sippasukhaṃ anubhavanti , evaṃ , bhante nāgasena , sippasukhaṃ dukkhena amissaṃ , aññaṃ taṃ sippasukhaṃ , aññaṃ dukkhan ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , ekantasukhaṃ nibbānaṃ , na dukkhena missaṃ .
Ye pana taṃ nibbānaṃ pariyesanti , te kāyañca cittañca ātāpetvā ṭhānacaṅkamanisajjāsayanāhāraṃ pariggahetvā middhaṃ uparundhitvā āyatanāni paṭipīḷetvā kāyañca jīvitañca pariccajitvā dukkhena nibbānaṃ pariyesitvā
V0.289 ekantasukhaṃ nibbānaṃ anubhavanti , ācariyā viya sippasukhaṃ .Evaṃ , mahārāja , ekantasukhaṃ nibbānaṃ , na dukkhena missaṃ , aññaṃ dukkhaṃ , aññaṃ nibbānan ’’ ti .
‘‘ Sādhu , bhante nāgasena , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Ekantasukhanibbānapañho navamo .