7. Abhisamayantarāyakarapañho
7.‘‘ Bhante
P0.255 nāgasena , idha yo koci gihī pārājikaṃ ajjhāpanno bhaveyya , so aparena samayena pabbājeyya , attanāpi so na jāneyya ‘ gihipārājikaṃ ajjhāpannosmī ’ ti , napi tassa añño koci ācikkheyya ‘ gihipārājikaṃ ajjhāpannosī ’ ti .So ca tathattāya paṭipajjeyya , api nu tassa dhammābhisamayo bhaveyyā ’’ ti ?
‘‘ Na hi , mahārājā ’’ ti .
‘‘ Kena , bhante , kāraṇenā ’’ ti ?
‘‘ Yo tassa hetu dhammābhisamayāya , so tassa samucchinno , tasmā dhammābhisamayo na bhavatī ’’ ti .
‘‘ Bhante nāgasena , tumhe bhaṇatha ‘ jānantassa kukkuccaṃ hoti , kukkucce sati āvaraṇaṃ hoti , āvaṭe citte dhammābhisamayo na hotī ’ ti .
Imassa pana ajānantassa akukkuccajātassa santacittassa viharato kena kāraṇena dhammābhisamayo na hoti , visamena visameneso pañho gacchati , cintetvā visajjethā ’’ ti .
‘‘ Ruhati
M0.248 , mahārāja , sukaṭṭhe sukalale maṇḍakhette sāradaṃ sukhasayitaṃ bījan ’’ ti ?‘‘ Āma , bhante ’’ ti .
‘‘ Api nu , mahārāja , taññeva bījaṃ ghanaselasilātale ruheyyā ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Kissa pana , mahārāja , taññeva bījaṃ kalale ruhati , kissa ghanasele na ruhatī ’’ ti ?
‘‘ Natthi , bhante , tassa bījassa ruhanāya ghanasele hetu , ahetunā bījaṃ na ruhatī ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , yena hetunā tassa dhammābhisamayo bhaveyya , so tassa hetu samucchinno , ahetunā dhammābhisamayo na hoti .
‘‘ Yathā
V0.239 vā pana , mahārāja , daṇḍaleḍḍulaguḷamuggarā pathaviyā ṭhānamupagacchanti , api nu , mahārāja , te yeva daṇḍaleḍḍulaguḷamuggarā gagane ṭhānamupagacchantī ’’ ti ?‘‘ Na hi bhante ’’ ti .
‘‘ Kiṃ panettha , mahārāja , kāraṇaṃ , yena kāraṇena te yeva daṇḍaleḍḍulaguḷamuggarā pathaviyā ṭhānamupagacchanti , kena kāraṇena gagane na tiṭṭhantī ’’ ti ?
‘‘ Natthi , bhante , tesaṃ daṇḍaleḍḍulaguḷamuggarānaṃ patiṭṭhānāya ākāse hetu , ahetunā na tiṭṭhantī ’’ ti
P0.256 .‘‘ Evameva kho , mahārāja , tassa tena dosena abhisamayahetu samucchinno , hetusamugghāte ahetunā abhisamayo na hotīti .
‘‘ Yathā vā pana , mahārāja , thale aggi jalati , api nu kho , mahārāja , so yeva aggi udake jalatī ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Kiṃ panettha , mahārāja , kāraṇaṃ , yena kāraṇena so yeva aggi thale jalati , kena kāraṇena udake na jalatī ’’ ti ?
‘‘ Natthi , bhante , aggissa jalanāya udake hetu , ahetunā na jalatī ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , tassa tena dosena abhisamayahetu samucchinno , hetusamugghāte ahetunā dhammābhisamayo na hotī ’’ ti .
‘‘ Bhante nāgasena , punapetaṃ atthaṃ cintehi , na me tattha cittasaññatti bhavati , ajānantassa asati kukkucce āvaraṇaṃ hotīti , kāraṇena maṃ saññāpehī ’’ ti .
‘‘ Api nu , mahārāja , visaṃ halāhalaṃ ajānantena khāyitaṃ jīvitaṃ haratī ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , ajānantenapi kataṃ pāpaṃ abhisamayantarāyakaraṃ hoti .
‘‘ Api nu , mahārāja , aggi ajānitvā akkamantaṃ ḍahatī ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , ajānantenapi kataṃ pāpaṃ abhisamayantarāyakaraṃ hoti .
‘‘ Api
M0.249 nu , mahārāja , ajānantaṃ āsīviso ḍaṃsitvā jīvitaṃ haratī ’’ ti ?‘‘ Āma , bhante ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , ajānantenapi kataṃ pāpaṃ abhisamayantarāyakaraṃ hoti .
‘‘ Nanu , mahārāja , kāliṅgarājā samaṇakolañño sattaratanaparikiṇṇo hatthiratanamabhiruyha kuladassanāya gacchanto ajānantopi nāsakkhi bodhimaṇḍassa uparito gantuṃ , idamettha , mahārāja , kāraṇaṃ , yena kāraṇena ajānantenapi kataṃ pāpaṃ abhisamayantarāyakaraṃ hotī ’’ ti ?
‘‘ Jinabhāsitaṃ
V0.240 , bhante nāgasena , kāraṇaṃ na sakkā paṭikkosituṃ , esovetassa attho tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .Abhisamayantarāyakarapañho sattamo .