5. Buddhalābhantarāyapañho
5.‘‘ Bhante nāgasena , tumhe bhaṇatha ‘ lābhī tathāgato cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānan ’ ti .
Puna ca tathāgato pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pavisitvā kiñcideva alabhitvā yathādhotena
M0.156 pattena nikkhantoti .Yadi , bhante nāgasena , tathāgato
V0.154 lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ , tena hi pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pavisitvā kiñcideva alabhitvā yathādhotena pattena nikkhantoti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā .Yadi pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pavisitvā kiñcideva alabhitvā yathādhotena pattena nikkhanto , tena hi lābhī tathāgato cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti
P0.155 tampi vacanaṃ micchā .Ayampi ubhato koṭiko pañho sumahanto dunnibbeṭho tavānuppatto , so tayā nibbāhitabbo ’’ ti .
‘‘ Lābhī , mahārāja , tathāgato cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ , pañcasālañca brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pavisitvā kiñcideva alabhitvā yathādhotena pattena nikkhanto , tañca pana mārassa pāpimato kāraṇā ’’ ti .
‘‘ Tena hi , bhante nāgasena , bhagavato gaṇanapathaṃ vītivattakappe [ gaṇanapathavītivatte kappe ( sī .)] abhisaṅkhataṃ kusalaṃ kinti niṭṭhitaṃ , adhunuṭṭhitena mārena pāpimatā tassa kusalassa balavegaṃ [ taṃ kusalabalavegavipphāraṃ ( sī .)] kinti pihitaṃ , tena hi , bhante nāgasena , tasmiṃ vatthusmiṃ dvīsu ṭhānesu upavādo āgacchati , kusalatopi akusalaṃ balavataraṃ hoti , buddhabalatopi mārabalaṃ balavataraṃ hotīti , tena hi rukkhassa mūlatopi aggaṃ bhārataraṃ hoti , guṇasamparikiṇṇatopi pāpiyaṃ balavataraṃ hotī ’’ ti .
‘‘ Na , mahārāja , tāvatakena kusalatopi akusalaṃ balavataraṃ nāma hoti , na buddhabalatopi mārabalaṃ balavataraṃ nāma hoti .
Api cettha kāraṇaṃ icchitabbaṃ .
‘‘ Yathā , mahārāja , puriso rañño cakkavattissa madhuṃ vā madhupiṇḍikaṃ vā aññaṃ vā upāyanaṃ abhihareyya , tamenaṃ rañño dvārapālo evaṃ vadeyya ‘ akālo , bho , ayaṃ rañño dassanāya , tena hi , bho , tava upāyanaṃ gahetvā sīghasīghaṃ paṭinivatta , pure tava rājā daṇḍaṃ dhāressatī ’ ti [ mā te rājā daṇḍaṃ pāpeyyāti ( sī .)].
Tato so puriso daṇḍabhayā tasito ubbiggo taṃ upāyanaṃ ādāya sīghasīghaṃ paṭinivatteyya , api nu kho so , mahārāja , rājā cakkavattī tāvatakena upāyanavikalamattakena dvārapālato dubbalataro nāma hoti
M0.157 , aññaṃ vā pana kiñci upāyanaṃ na labheyyā ’’ ti ?‘‘ Na hi , bhante , issāpakato so , bhante , dvārapālo upāyanaṃ nivāresi , aññena pana dvārena satasahassaguṇampi rañño upāyanaṃ upetī ’’ ti
P0.156 .‘‘ Evameva kho , mahārāja , issāpakato māro pāpimā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi , aññāni pana anekāni devatāsatasahassāni amataṃ dibbaṃ ojaṃ gahetvā upagatāni ‘ bhagavato kāye ojaṃ odahissāmā ’ ti bhagavantaṃ namassamānāni pañjalikāni ṭhitānī ’’ ti .
‘‘ Hotu , bhante nāgasena , sulabhā bhagavato cattāro paccayā loke uttamapurisassa , yācitova
V0.155 bhagavā devamanussohi cattāro paccaye paribhuñjati , api ca kho pana mārassa yo adhippāyo , so tāvatakena siddho , yaṃ so bhagavato bhojanassa antarāyamakāsi .Ettha me , bhante , kaṅkhā na chijjati , vimatijātohaṃ tattha saṃsayapakkhando .
Na me tattha mānasaṃ pakkhandati , yaṃ tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa sadevake loke aggapuggalavarassa kusalavarapuññasambhavassa asamasamassa anupamassa appaṭisamassa chavakaṃ lāmakaṃ parittaṃ pāpaṃ anariyaṃ vipannaṃ māro lābhantarāyamakāsī ’’ ti .
‘‘ Cattāro kho , mahārāja , antarāyā adiṭṭhantarāyo uddissa katantarāyo upakkhaṭantarāyo paribhogantarāyoti .
Tattha katamo adiṭṭhantarāyo ?
Anodissa adassanena anabhisaṅkhataṃ koci antarāyaṃ karoti ‘ kiṃ parassa dinnenā ’ ti , ayaṃ adiṭṭhantarāyo nāma .
‘‘ Katamo uddissa katantarāyo ?
Idhekaccaṃ puggalaṃ upadisitvā uddissa bhojanaṃ paṭiyattaṃ hoti , taṃ koci antarāyaṃ karoti , ayaṃ uddissa katantarāyo nāma .
‘‘ Katamo upakkhaṭantarāyo ?
Idha yaṃ kiñci upakkhaṭaṃ hoti appaṭiggahitaṃ , tattha koci antarāyaṃ karoti , ayaṃ upakkhaṭantarāyo nāma .
‘‘ Katamo paribhogantarāyo ?
Idha yaṃ kiñci paribhogaṃ , tattha koci antarāyaṃ karoti , ayaṃ paribhogantarāyo nāma .
Ime kho , mahārāja , cattāro antarāyā .
‘‘ Yaṃ pana māro pāpimā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi , taṃ neva bhagavato paribhogaṃ na upakkhaṭaṃ na uddissakataṃ , anāgataṃ
P0.157 asampattaṃ adassanenaM0.158 antarāyaṃ kataṃ , taṃ pana nekassa bhagavato yeva , atha kho ye te tena samayena nikkhantā abbhāgatā , sabbepi te taṃ divasaṃ bhojanaṃ na labhiṃsu , nāhaṃ taṃ , mahārāja , passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya , yo tassa bhagavato uddissa kataṃ upakkhaṭaṃ paribhogaṃ antarāyaṃ kareyya .Sace koci issāya uddissa kataṃ upakkhaṭaṃ paribhogaṃ antarāyaṃ kareyya , phaleyya tassa muddhā satadhā vā sahassadhā vā .
‘‘ Cattārome , mahārāja , tathāgatassa kenaci anāvaraṇīyā guṇā .
Katame cattāro ?
Lābho , mahārāja , bhagavato uddissa kato upakkhaṭo na sakkā kenaci antarāyaṃ kātuṃ ;
sarīrānugatā
V0.156 , mahārāja , bhagavato byāmappabhā na sakkā kenaci antarāyaṃ kātuṃ ;sabbaññutaṃ , mahārāja , bhagavato ñāṇaratanaṃ na sakkā kenaci antarāyaṃ kātuṃ ;
jīvitaṃ , mahārāja , bhagavato na sakkā kenaci antarāyaṃ kātuṃ .
Ime kho , mahārāja , cattāro tathāgatassa kenaci anāvaraṇīyā guṇā , sabbepete , mahārāja , guṇā ekarasā arogā akuppā aparūpakkamā aphusāni kiriyāni .
Adassanena , mahārāja , māro pāpimā nilīyitvā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi .
‘‘ Yathā , mahārāja , rañño paccante dese visame adassanena nilīyitvā corā panthaṃ dūsenti .
Yadi pana rājā te core passeyya , api nu kho te corā sotthiṃ labheyyun ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , pharasunā phālāpeyya satadhā vā sahassadhā vā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , adassanena māro pāpimā nilīyitvā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi .
‘‘ Yathā vā pana , mahārāja , itthī sapatikā adassanena nilīyitvā parapurisaṃ sevati , evameva kho , mahārāja , adassanena māro pāpimā nilīyitvā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi .
Yadi , mahārāja ,
P0.158 itthī sāmikassa sammukhā parapurisaṃ sevati , api nu kho sā itthī sotthiṃ labheyyā ’’ ti ?‘‘ Na hi , bhante , haneyyāpi taṃ , bhante , sāmiko vadheyyāpi bandheyyāpi dāsittaṃ vā upaneyyā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , adassanena māro pāpimā nilīyitvā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi .
Yadi , mahārāja , māro pāpimā bhagavato uddissa kataṃ upakkhaṭaṃ paribhogaṃ antarāyaṃ
M0.159 kareyya , phaleyya tassa muddhā satadhā vā sahassadhā vā ’’ ti .‘‘ Evametaṃ , bhante nāgasena , corikāya kataṃ mārena pāpimatā , nilīyitvā māro pāpimā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi .
Sace so , bhante , māro pāpimā bhagavato uddissa kataṃ upakkhaṭaṃ paribhogaṃ antarāyaṃ kareyya , muddhā vāssa phaleyya satadhā vā sahassadhā vā , kāyo vāssa bhusamuṭṭhi viya vikireyya , sādhu , bhante nāgasena , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Buddhalābhantarāyapañho pañcamo .