15. Viññāṇanānatthapañho
15. Rājā āha ‘‘ bhante nāgasena ,‘ viññāṇan ’ ti vā ‘ paññā ’ ti vā ‘ bhūtasmiṃ jīvo ’ ti vā ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca , udāhu ekatthā byañjanameva nānan ’’ ti
V0.97 ?‘‘ Vijānanalakkhaṇaṃ , mahārāja , viññāṇaṃ , pajānanalakkhaṇā paññā , bhūtasmiṃ jīvo nupalabbhatī ’’ ti .
‘‘ Yadi jīvo nupalabbhati , atha ko carahi cakkhunā rūpaṃ passati , sotena saddaṃ suṇāti , ghānena gandhaṃ ghāyati , jivhāya rasaṃ sāyati , kāyena phoṭṭhabbaṃ phusati , manasā dhammaṃ vijānātī ’’ ti ?
Thero āha ‘‘ yadi jīvo cakkhunā rūpaṃ passati … pe … manasā dhammaṃ vijānāti , so jīvo cakkhudvāresu uppāṭitesu mahantena ākāsena bahimukho suṭṭhutaraṃ rūpaṃ passeyya , sotesu uppāṭitesu , ghāne uppāṭite , jivhāya uppāṭitāya , kāye uppāṭite mahantena ākāsena suṭṭhutaraṃ saddaṃ suṇeyya , gandhaṃ ghāyeyya , rasaṃ sāyeyya , phoṭṭhabbaṃ phuseyyā ’’ ti ?
‘‘ Na hi
P0.87 , bhante ’’ ti .‘‘ Tena hi , mahārāja , bhūtasmiṃ jīvo nupalabbhatī ’’ ti .
‘‘ Kallosi , bhante nāgasenā ’’ ti .
Viññāṇanānatthapañho pannarasamo .