5. Buddhaaviheṭhakapañho
5.‘‘ Bhante nāgasena , bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘ pubbe vāhaṃ manussabhūto samāno sattānaṃ aviheṭhakajātiko ahosin ’ ti .
Puna ca bhaṇitaṃ ‘ lomasakassapo nāma isi samāno anekasate pāṇe ghātayitvā vājapeyyaṃ mahāyaññaṃ yajī ’ ti .
Yadi , bhante nāgasena , bhagavatā bhaṇitaṃ ‘ pubbe vāhaṃ manussabhūto samāno sattānaṃ aviheṭhakajātiko ahosin ’ ti , tena hi ‘ lomasakassapena isinā anekasate pāṇe ghātayitvā vājapeyyaṃ mahāyaññaṃ yajitan ’ ti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā .
Yadi ‘ lomasakassapena isinā anekasate pāṇe ghātayitvā vājapeyyaṃ mahāyaññaṃ yajitaṃ ’, tena hi ‘ pubbe vāhaṃ manussabhūto samāno sattānaṃ aviheṭhakajātiko ahosin ’ ti tampi vacanaṃ micchā .
Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto , so tayā nibbāhitabbo ’’ ti .
‘‘ Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā ‘ pubbe vāhaṃ manussabhūto samāno sattānaṃ aviheṭhakajātiko ahosin ’ ti ,‘ lomasakassapena isinā anekasate pāṇe ghātayitvā
P0.220 vājapeyyaṃ mahāyaññaṃ yajitaṃ ’, tañca pana rāgavasena visaññinā , no sacetanenā ’’ ti .‘‘ Aṭṭhime
M0.215 , bhante nāgasena , puggalā pāṇaṃ hananti .Katame aṭṭha ?
Ratto rāgavasena pāṇaṃ hanati , duṭṭho dosavasena pāṇaṃ hanati , mūḷho mohavasena pāṇaṃ hanati , mānī mānavasena pāṇaṃ hanati , luddho lobhavasena pāṇaṃ hanati , akiñcano jīvikatthāya pāṇaṃ hanati , bālo hassavasena [ aññāṇavasena ( ka . sī .)] pāṇaṃ hanati , rājā vinayanavasena pāṇaṃ hanati .
Ime kho , bhante nāgasena , aṭṭha puggalā pāṇaṃ hananti .
Pākatikaṃ yeva , bhante nāgasena , bodhisattena katan ’’ ti
V0.208 .‘‘ Na , mahārāja , pākatikaṃ bodhisattena kataṃ , yadi , mahārāja , bodhisatto pakatibhāvena onameyya mahāyaññaṃ yajituṃ , na yimaṃ gāthaṃ bhaṇeyya –
‘‘‘ Sasamuddapariyāyaṃ , mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ ;
Na icche saha nindāya , evaṃ seyha [ sayha ( sī . pī .)] vijānahī ’ ti .
‘‘ Evaṃvādī , mahārāja , bodhisatto saha dassanena candavatiyā rājakaññāya visaññī ahosi khittacitto ratto visaññibhūto ākulākulo turitaturito tena vikkhittabhantaluḷitacittena mahatimahāpasughātagalaruhirasañcayaṃ vājapeyyaṃ mahāyaññaṃ yaji .
‘‘ Yathā , mahārāja , ummattako khittacitto jalitampi jātavedaṃ akkamati , kupitampi āsīvisaṃ gaṇhāti , mattampi hatthiṃ upeti , samuddampi atīradassiṃ pakkhandati , candanikampi oḷigallampi omaddati , kaṇṭakādhānampi abhiruhati , papātepi patati , asucimpi bhakkheti , naggopi rathiyā carati , aññampi bahuvidhaṃ akiriyaṃ karoti .
Evameva kho , mahārāja , bodhisatto saha dassanena candavatiyā rājakaññāya visaññī ahosi khittacitto ratto visaññibhūto ākulākulo turitaturito , tena vikkhittabhantaluḷitacittena mahatimahāpasughātagalaruhirasañcayaṃ vājapeyyaṃ mahāyaññaṃ
P0.221 yaji .‘‘ Khittacittena , mahārāja , kataṃ pāpaṃ diṭṭhadhammepi na mahāsāvajjaṃ hoti , samparāye vipākenapi no tathā .
Idha , mahārāja , koci ummattako vajjhamāpajjeyya , tassa tumhe kiṃ daṇḍaṃ dhārethā ’’ ti ?
‘‘ Ko , bhante , ummattakassa daṇḍo bhavissati , taṃ mayaṃ pothāpetvā nīharāpema , esova tassa daṇḍo ’’ ti .
‘‘ Iti kho , mahārāja , ummattakassa aparādhe daṇḍopi na bhavati
M0.216 , tasmā ummattakassa katepi na doso bhavati satekiccho .Evameva kho , mahārāja , lomasakassapo isi saha dassanena candavatiyā rājakaññāya visaññī ahosi khittacitto ratto visaññibhūto visaṭapayāto ākulākulo turitaturito , tena vikkhittabhantaluḷitacittena mahatimahāpasughātagalaruhirasañcayaṃ vājapeyyaṃ mahāyaññaṃ yaji .
Yadā ca pana pakaticitto ahosi paṭiladdhassati , tadā punadeva pabbajitvā pañcābhiññāyo nibbattetvā brahmalokūpago ahosī ’’ ti .
‘‘ Sādhu , bhante nāgasena , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Buddhaaviheṭhakapañho pañcamo .