4. Pharusavācābhāvapañho
4.‘‘ Bhante
M0.171 nāgasena , bhāsitampetaṃ therena sāriputtena dhammasenāpatinā ‘ parisuddhavacīsamācāro āvuso tathāgato , natthi tathāgatassa vacīduccaritaṃ , yaṃ tathāgato rakkheyya ‘ mā me idaṃ paro aññāsī ’ ti .Puna ca tathāgato therassa sudinnassa kalandaputtassa aparādhe pārājikaṃ paññapento pharusāhi vācāhi moghapurisavādena samudācari , tena ca so thero moghapurisavādena maṅkucittavasena rundhitattā vippaṭisārī nāsakkhi ariyamaggaṃ paṭivijjhituṃ .
Yadi , bhante nāgasena , parisuddhavacīsamācāro tathāgato , natthi tathāgatassa vacīduccaritaṃ , tena hi tathāgatena therassa sudinnassa kalandaputtassa aparādhe moghapurisavādena samudāciṇṇanti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā .
Yadi bhagavatā therassa sudinnassa kalandaputtassa aparādhe moghapurisavādena
P0.171 samudāciṇṇaṃ , tena hi parisuddhavacīsamācāro tathāgato , natthi tathāgatassa vacīduccaritanti tampi vacanaṃ micchā .Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto , so tayā nibbāhitabbo ’’ ti .
‘‘ Bhāsitampetaṃ , mahārāja , therena sāriputtena dhammasenāpatinā ‘ parisuddhavacīsamācāro āvuso
V0.168 tathāgato , natthi tathāgatassa vacīduccaritaṃ , yaṃ tathāgato rakkheyya ‘ mā me idaṃ paro aññāsī ’ ti .Āyasmato ca sudinnassa kalandaputtassa aparādhe pārājikaṃ paññapentena bhagavatā moghapurisavādena samudāciṇṇaṃ , tañca pana aduṭṭhacittena asārambhena yāthāvalakkhaṇena .
Kiñca tattha yāthāvalakkhaṇaṃ , yassa , mahārāja , puggalassa imasmiṃ attabhāve catusaccābhisamayo na hoti , tassa purisattanaṃ moghaṃ aññaṃ kayiramānaṃ aññena sambhavati , tena vuccati ‘ moghapuriso ’ ti .
Iti , mahārāja , bhagavatā āyasmato sudinnassa kalandaputtassa satāvavacanena samudāciṇṇaṃ , no abhūtavādenā ’’ ti .
‘‘ Sabhāvampi , bhante nāgasena , yo akkosanto bhaṇati , tassa mayaṃ kahāpaṇaṃ daṇḍaṃ dhārema , aparādho yeva so vatthuṃ nissāya visuṃ vohāraṃ ācaranto akkosatī ’’ ti .
‘‘ Atthi pana , mahārāja , sutapubbaṃ
M0.172 tayā khalitassa abhivādanaṃ vā paccuṭṭhānaṃ vā sakkāraṃ vā upāyanānuppadānaṃ vā ’’ ti ?‘‘ Na hi , bhante , yato kutoci yattha katthaci khalito , so paribhāsanāraho hoti tajjanāraho , uttamaṅgampissa chindanti hanantipi bandhantipi ghātentipi jhāpentipī ’’ ti [ jāpentipīti ( sī . pī .)].
‘‘ Tena hi , mahārāja , bhagavatā kiriyā yeva katā , no akiriyā ’’ ti .
‘‘ Kiriyampi , bhante nāgasena , kurumānena patirūpena kātabbaṃ anucchavikena , savanenapi , bhante nāgasena , tathāgatassa sadevako loko ottappati hiriyati bhiyyo dassanena tatuttariṃ upasaṅkamanena payirupāsanenā ’’ ti .
‘‘ Api
P0.172 nu kho , mahārāja , tikicchako abhisanne kāye kupite dose sinehanīyāni bhesajjāni detī ’’ ti ?‘‘ Na hi , bhante , tiṇhāni lekhanīyāni bhesajjāni detī ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , tathāgato sabbakilesabyādhivūpasamāya anusiṭṭhiṃ deti , pharusāpi , mahārāja , tathāgatassa vācā satte sinehayati , muduke karoti .
Yathā , mahārāja , uṇhampi udakaṃ yaṃ kiñci sinehanīyaṃ sinehayati , mudukaṃ karoti , evameva kho , mahārāja , pharusāpi tathāgatassa vācā atthavatī hoti karuṇāsahagatā .
Yathā , mahārāja , pituvacanaṃ puttānaṃ atthavantaṃ hoti karuṇāsahagataṃ , evameva kho , mahārāja , pharusāpi tathāgatassa vācā atthavatī hoti karuṇāsahagatā .
Pharusāpi , mahārāja , tathāgatassa vācā sattānaṃ kilesappahānā [ kilesappahānāya ( sī .)] hoti .
Yathā , mahārāja , duggandhampi gomuttaṃ pītaṃ virasampi agadaṃ khāyitaṃ sattānaṃ byādhiṃ hanati , evameva kho , mahārāja , pharusāpi tathāgatassa vācā atthavatī karuṇāsahagatā .
Yathā , mahārāja , mahantopi tūlapuñjo [ tūlapicu ( sī . syā .)] parassa kāye nipatitvā rujaṃ na karoti , evameva kho , mahārāja , pharusāpi tathāgatassa
V0.169 vācā na kassaci dukkhaṃ uppādetī ’’ ti .‘‘ Suvinicchito , bhante nāgasena , pañho bahūhi kāraṇehi , sādhu , bhante nāgasena , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Pharusavācābhāvapañho catuttho .