10. Dhammadesanāya appossukkapañho
10.‘‘ Bhante nāgasena , tumhe bhaṇatha ‘ tathāgatena catūhi ca asaṅkhyeyyehi kappānaṃ satasahassena ca etthantare sabbaññutañāṇaṃ paripācitaṃ mahato janakāyassa samuddharaṇāyā ’ ti .
Puna ca ‘ sabbaññutaṃ pattassa appossukkatāya cittaṃ nami , no dhammadesanāyā ’ ti .
‘‘ Yathā nāma , bhante nāgasena , issāso vā issāsantevāsī vā bahuke divase saṅgāmatthāya upāsanaṃ sikkhitvā sampatte mahāyuddhe osakkeyya , evameva kho , bhante nāgasena , tathāgatena catūhi ca asaṅkhyeyyehi kappānaṃ satasahassena ca etthantare sabbaññutañāṇaṃ paripācetvā mahato janakāyassa samuddharaṇāya sabbaññutaṃ pattena dhammadesanāya osakkitaṃ .
‘‘ Yathā vā pana , bhante nāgasena , mallo vā mallantevāsī vā bahuke divase nibbuddhaṃ sikkhitvā sampatte mallayuddhe osakkeyya , evameva kho , bhante nāgasena , tathāgatena catūhi ca asaṅkhyeyyehi kappānaṃ satasahassena ca etthantare sabbaññutañāṇaṃ paripācetvā mahato janakāyassa samuddharaṇāya sabbaññutaṃ pattena dhammadesanāya osakkitaṃ .
‘‘ Kiṃ nu
M0.227 kho , bhante nāgasena , tathāgatena bhayā osakkitaṃ , udāhu apākaṭatāya osakkitaṃ , udāhu dubbalatāya osakkitaṃ , udāhu asabbaññutāyaP0.233 osakkitaṃ , kiṃ tattha kāraṇaṃ , iṅgha me tvaṃ kāraṇaṃ brūhi kaṅkhāvitaraṇāya .Yadi , bhante nāgasena , tathāgatena catūhi ca asaṅkhyeyyehi kappānaṃ satasahassena ca etthantare sabbaññutañāṇaṃ paripācitaṃ mahato janakāyassa samuddharaṇāya , tena hi ‘ sabbaññutaṃ pattassa appossukkatāya cittaṃ nami , no dhammadesanāyā ’ ti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā .
Yadi sabbaññutaṃ pattassa appossukkatāya cittaṃ nami
V0.219 no dhammadesanāya , tena hi ‘ tathāgatena catūhi ca asaṅkhyeyyeti kappānaṃ satasahassena ca etthantare sabbaññutañāṇaṃ paripācitaṃ mahato janakāyassa samuddharaṇāyā ’ ti tampi vacanaṃ micchā .Ayampi ubhato koṭiko pañho gambhīro dunnibbeṭho tavānuppatto , so tayā nibbāhitabbo ’’ ti .
‘‘ Paripācitañca , mahārāja , tathāgatena catūhi ca asaṅkhyeyyehi kappānaṃ satasahassena ca etthantare sabbaññutañāṇaṃ mahato janakāyassa samuddharaṇāya , pattasabbaññutassa ca appossukkatāya cittaṃ nami , no dhammadesanāya .
Tañca pana dhammassa gambhīranipuṇaduddasaduranubodhasukhumaduppaṭivedhataṃ sattānañca ālayārāmataṃ sakkāyadiṭṭhiyā daḷhasuggahitatañca disvā ‘ kiṃ nu kho , kathaṃ nu kho ’ ti appossukkatāya cittaṃ nami , no dhammadesanāya , sattānaṃ paṭivedhacintanamānasaṃ yevetaṃ .
‘‘ Yathā , mahārāja , bhisakko sallakatto anekabyādhiparipīḷitaṃ naraṃ upasaṅkamitvā evaṃ cintayati ‘ kena nu kho upakkamena katamena vā bhesajjena imassa byādhi vūpasameyyā ’ ti , evameva kho , mahārāja , tathāgatassa sabbakilesabyādhiparipīḷitaṃ janaṃ dhammassa ca gambhīranipuṇaduddasaduranubodhasukhumaduppaṭivedhataṃ disvā ‘ kiṃ nu kho , kathaṃ nu kho ’ ti appossukkatāya cittaṃ nami , no dhammadesanāya , sattānaṃ
P0.234 paṭivedhacintanamānasaṃ yevetaṃ .‘‘ Yathā , mahārāja , rañño khattiyassa muddhāvasittassa dovārikaanīkaṭṭhapārisajjanegamabhaṭabala [ balattha ( sī . pī .)] amaccarājaññarājūpajīvine jane disvā evaṃ cittamuppajjeyya
M0.228 ‘ kiṃ nu kho , kathaṃ nu kho ime saṅgaṇhissāmī ’ ti , evameva kho , mahārāja , tathāgatassa dhammassa gambhīranipuṇaduddasaduranubodhasukhumaduppaṭivedhataṃ sattānañca ālayārāmataṃ sakkāyadiṭṭhiyā daḷhasuggahitatañca disvā ‘ kiṃ nu kho , kathaṃ nu kho ’ ti appossukkatāya cittaṃ nami , no dhammadesanāya , sattānaṃ paṭivedhacintanamānasaṃ yevetaṃ .‘‘ Api ca , mahārāja , sabbesaṃ tathāgatānaṃ dhammatā esā , yaṃ brahmunā āyācitā dhammaṃ desenti .
Tattha pana kiṃ kāraṇaṃ ?
Ye tena samayena manussā tāpasaparibbājakā samaṇabrāhmaṇā , sabbete brahmadevatā honti brahmagarukā brahmaparāyaṇā , tasmā tassa balavato yasavato ñātassa paññātassa uttarassa accuggatassa onamanena sadevako loko onamissati okappessati
V0.220 adhimuccissatīti iminā ca , mahārāja , kāraṇena tathāgatā brahmunā āyācitā dhammaṃ desenti .‘‘ Yathā , mahārāja , koci rājā vā rājamahāmatto vā yassa onamati apacitiṃ karoti , balavatarassa tassa onamanena avasesā janatā onamati apacitiṃ karoti , evameva kho , mahārāja , brahme onamite tathāgatānaṃ sadevako loko onamissati , pūjitapūjako mahārāja , loko , tasmā so brahmā sabbesaṃ tathāgatānaṃ āyācati dhammadesanāya , tena ca kāraṇena tathāgatā brahmunā āyācitā dhammaṃ desentī ’’ ti .
‘‘ Sādhu , bhante nāgasena , sunibbeṭhito pañho , atibhadrakaṃ veyyākaraṇaṃ , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Dhammadesanāya appossukkapañho dasamo .