10. Cakkavattiṅgapañho
10.‘‘ Bhante nāgasena ,‘ cakkavattissa cattāri aṅgāni gahetabbānī ’ ti yaṃ vadesi , katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī ’’ ti ?
‘‘ Yathā , mahārāja
M0.375 , cakkavattī catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ saṅgaṇhāti , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena catassannaṃ parisānaṃ mānasaṃ saṅgahetabbaṃ anuggahetabbaṃ sampahaṃsetabbaṃ .Idaṃ , mahārāja , cakkavattissa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , cakkavattissa vijite corā na uṭṭhahanti , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena kāmarāgabyāpādavihiṃsāvitakkā na uppādetabbā .
Idaṃ , mahārāja , cakkavattissa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā devātidevena –
‘‘‘ Vitakkūpasame ca yo rato , asubhaṃ bhāvayate [ bhāvayatī ( syā .) dha . pa .350 dhammapade ] sadā sato ;
Esa kho byantikāhiti , esa checchati mārabandhanan ’ ti .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , cakkavattī divase divase samuddapariyantaṃ mahāpathaviṃ anuyāyati kalyāṇapāpakāni vicinamāno , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ divase divase paccavekkhitabbaṃ ‘ kiṃ nu kho me imehi tīhi ṭhānehi
V0.361 anupavajjassa divaso vītivattatī ’ ti .Idaṃ , mahārāja , cakkavattissa
P0.392 tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā devātidevena aṅguttaranikāyavare –
‘ Kathambhūtassa me rattindivā vītivattantīti [ vītipatantīti ( sī . pī .)] pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabban ’ ti .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , cakkavattissa abbhantarabāhirārakkhā susaṃvihitā hoti , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena abbhantarānaṃ bāhirānaṃ kilesānaṃ ārakkhāya satidovāriko ṭhapetabbo .
Idaṃ
M0.376 , mahārāja , cakkavattissa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā devātidevena –
‘ Satidovāriko , bhikkhave , ariyasāvako akusalaṃ pajahati kusalaṃ bhāveti , sāvajjaṃ pajahati , anavajjaṃ bhāveti , suddhamattānaṃ pariharatī ’’’ ti .
Cakkavattiṅgapañho dasamo .
Pathavīvaggo tatiyo .
Tassuddānaṃ –
Pathavī āpo ca tejo ca , vāyo ca pabbatena ca ;
Ākāso candasūriyo ca , sakko ca cakkavattināti .