Issues
Editor
Settings
Versions
Select Version
နိဿယ
မြန်မာဘာသာ
Milindapañhapāḷi
Milindapañhapāḷi

1. Katādhikārasaphalapañho

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Katādhikārasaphalapañho

1. AthaV0.107M0.103 kho milindo rājā katāvakāso nipacca garuno pāde sirasi añjaliṃ katvā etadavoca ‘‘ bhante nāgasena , ime titthiyā evaṃ bhaṇanti [ vañco bhavati aphalo ( sī . pī . ka .)]‘ yadi buddho pūjaṃ sādiyati , na parinibbuto buddho saṃyutto lokena antobhaviko lokasmiṃ lokasādhāraṇo , tasmā tassa kato adhikāro avañjho bhavati saphalo .
Yadi parinibbuto visaṃyutto lokena nissaṭo sabbabhavehi , tassa pūjā nuppajjati , parinibbuto na kiñci sādiyati , asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphalo ’ ti ubhato koṭiko eso pañho , neso visayo appattamānasānaṃ , mahantānaṃ yeveso visayo , bhindetaṃ diṭṭhijālaṃ ekaṃse ṭhapaya , taveso pañho anuppatto , anāgatānaṃ jinaputtānaṃ cakkhuṃ dehi paravādaniggahāyā ’’ ti .
Thero āha ‘‘ parinibbuto , mahārāja , bhagavā , na ca bhagavā pūjaṃ sādiyati , bodhimūle yeva tathāgatassa sādiyanā pahīnā , kiṃ pana anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbutassa .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
‘‘‘ Pūjiyantā [ pūjitā ( syā .)] asamasamā , sadevamānusehi te ;
Na sādiyanti sakkāraṃ , buddhānaṃ esa dhammatā ’’’ ti .
Rājā āha ‘‘ bhante nāgasena , putto vā pituno vaṇṇaṃ bhāsati , pitā vā puttassa vaṇṇaṃV0.108 bhāsati , na cetaṃ kāraṇaṃ paravādānaṃ niggahāya , pasādappakāsanaṃ nāmetaṃ , iṅgha me tvaṃ tattha kāraṇaṃ sammā brūhi sakavādassaP0.96 patiṭṭhāpanāya diṭṭhijālaviniveṭhanāyā ’’ ti .
Thero āha ‘‘ parinibbuto , mahārāja , bhagavā , na ca bhagavā pūjaṃ sādiyati , asādiyantasseva tathāgatassa devamanussā dhāturatanaṃ vatthuṃ karitvā tathāgatassa ñāṇaratanārammaṇena sammāpaṭipattiṃ sevantā tisso sampattiyo paṭilabhanti .
‘‘ YathāM0.104 , mahārāja , mahatimahāaggikkhandho pajjalitvā nibbāyeyya , api nu kho so , mahārāja , mahāaggikkhandho sādiyati tiṇakaṭṭhupādānan ’’ ti ?
‘‘ Jalamānopi so , bhante , mahāaggikkhandho tiṇakaṭṭhupādānaṃ na sādiyati , kiṃ pana nibbuto upasanto acetano sādiyati ?
‘‘ Tasmiṃ pana , mahārāja , aggikkhandhe uparate upasante loke aggi suñño hotī ’’ ti .
‘‘ Na hi , bhante , kaṭṭhaṃ aggissa vatthu hoti upādānaṃ , ye keci manussā aggikāmā , te attano thāmabalavīriyena paccattapurisakārena kaṭṭhaṃ manthayitvā [ madditvā ( ka .)] aggiṃ nibbattetvā tena agginā aggikaraṇīyāni kammāni karontī ’’ ti .
‘‘ Tena hi , mahārāja , titthiyānaṃ vacanaṃ micchā bhavati ‘ asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphalo ’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , mahatimahāaggikkhandho pajjali , evameva bhagavā dasasahassiyā [ dasasahassimhi ( sī . pī . ka .)] lokadhātuyā buddhasiriyā pajjali .
Yathā , mahārāja , mahatimahāaggikkhandho pajjalitvā nibbuto , evameva bhagavā dasasahassiyā lokadhātuyā buddhasiriyā pajjalitvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto .
Yathā , mahārāja , nibbuto aggikkhandho tiṇakaṭṭhupādānaṃ na sādiyati , evameva kho lokahitassa sādiyanā pahīnā upasantā .
Yathā , mahārāja , manussā nibbute aggikkhandhe anupādāne attano thāmabalavīriyena paccattapurisakārena kaṭṭhaṃ manthayitvā aggiṃ nibbattetvā tena agginā aggikaraṇīyāni kammāni karonti , evameva kho devamanussā tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva dhāturatanaṃ vatthuṃ karitvā tathāgatassa ñāṇaratanārammaṇenaP0.97 sammāpaṭipattiṃ sevantā tisso sampattiyo paṭilabhanti , imināpi , mahārāja , kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo .
‘‘ Aparampi , mahārāja , uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi yena kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantassevaV0.109 kato adhikāro avañjho bhavati saphalo .
Yathā , mahārāja , mahatimahāvāto vāyitvā uparameyya , api nu kho so , mahārāja , uparato vāto sādiyati puna nibbattāpanan ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , uparatassa vātassa ābhogo vāM0.105 manasikāro vā puna nibbattāpanāya ’’.
‘‘ Kiṃ kāraṇaṃ ’’?
‘‘ Acetanā sā vāyodhātū ’’ ti .
‘‘ Api nu tassa , mahārāja , uparatassa vātassa vātoti samaññā apagacchatī ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , tālavaṇṭavidhūpanāni vātassa uppattiyā paccayā , ye keci manussā uṇhābhitattā pariḷāhaparipīḷitā , te tālavaṇṭena vā vidhūpanena vā attano thāmabalavīriyena paccattapurisakārena taṃ nibbattetvā tena vātena uṇhaṃ nibbāpenti pariḷāhaṃ vūpasamentī ’’ ti .
‘‘ Tena hi , mahārāja , titthiyānaṃ vacanaṃ micchā bhavati ‘ asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphalo ’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , mahatimahāvāto vāyi , evameva bhagavā dasasahassiyā lokadhātuyā sītalamadhurasantasukhumamettāvātena upavāyi .
Yathā , mahārāja , mahatimahāvāto vāyitvā uparato , evameva bhagavā sītalamadhurasantasukhumamettāvātena upavāyitvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto .
Yathā , mahārāja , uparato vāto puna nibbattāpanaṃ na sādiyati , evameva lokahitassa sādiyanā pahīnā upasantā .
Yathā , mahārāja , te manussā uṇhābhitattā pariḷāhaparipīḷitā , evameva devamanussā tividhaggisantāpapariḷāhaparipīḷitā .
Yathā tālavaṇṭavidhūpanāni vātassa nibbattiyā paccayā honti , evameva tathāgatassa dhātu ca ñāṇaratanañca paccayo hoti tissannaṃ sampattīnaṃP0.98 paṭilābhāya .
Yathā manussā uṇhābhitattā pariḷāhaparipīḷitā tālavaṇṭena vā vidhūpanena vā vātaṃ nibbattetvā uṇhaṃ nibbāpenti pariḷāhaṃ vūpasamenti , evameva devamanussā tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva dhātuñca ñāṇaratanañca pūjetvā kusalaṃ nibbattetvā tena kusalena tividhaggisantāpapariḷāhaṃ nibbāpenti vūpasamenti .
Imināpi , mahārāja , kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti .
‘‘ Aparampi , mahārāja , uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi paravādānaṃ niggahāya .
Yathā , mahārāja , puriso bheriṃ ākoṭetvā saddaṃ nibbatteyya , yo so bherisaddo purisena nibbattito , so saddo antaradhāyeyya , api nu kho so , mahārāja , saddo sādiyati puna nibbattāpanan ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , antarahito so saddo , natthi tassa puna uppādāya ābhogoM0.106 vā manasikāro vā , sakiṃ nibbatte bherisadde antarahite so bherisaddo samucchinno hoti .
Bherī pana , bhante , paccayoV0.110 hoti saddassa nibbattiyā , atha puriso paccaye sati attajena vāyāmena bheriṃ akoṭetvā saddaṃ nibbattetī ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , bhagavā sīlasamādhipaññāvimuttivimuttiñāṇadassanaparibhāvitaṃ dhāturatanañca dhammañca vinayañca anusiṭṭhañca [ anusatthiñca ( sī . pī .)] satthāraṃ ṭhapayitvā sayaṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto , na ca parinibbute bhagavati sampattilābho upacchinno hoti , bhavadukkhapaṭipīḷitā sattā dhāturatanañca dhammañca vinayañca anusiṭṭhañca paccayaṃ karitvā sampattikāmā sampattiyo paṭilabhanti , imināpi , mahārāja , kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti .
‘‘ Diṭṭhañcetaṃ , mahārāja , bhagavatā anāgatamaddhānaṃ .
Kathitañca bhaṇitañca ācikkhitañca ‘ siyā kho panānanda , tumhākaṃ evamassa atītasatthukaṃP0.99 pāvacanaṃ natthi no satthāti , na kho panetaṃ , ānanda , evaṃ daṭṭhabbaṃ , yo vo , ānanda , mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto , so vo mamaccayena satthā ’ ti .
Parinibbutassa tathāgatassa asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphaloti , taṃ tesaṃ titthiyānaṃ vacanaṃ micchā abhūtaṃ vitathaṃ alikaṃ viruddhaṃ viparītaṃ dukkhadāyakaṃ dukkhavipākaṃ apāyagamanīyanti .
‘‘ Aparampi , mahārāja , uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi yena kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo .
Sādiyati nu kho , mahārāja , ayaṃ mahāpathavī ‘ sabbabījāni mayi saṃviruhantū ’’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Kissa pana tāni , mahārāja , bījāni asādiyantiyā mahāpathaviyā saṃviruhitvā daḷhamūlajaṭāpatiṭṭhitā khandhasārasākhāparivitthiṇṇā pupphaphaladharā hontī ’’ ti ?
‘‘ Asādiyantīpi , bhante , mahāpathavī tesaṃ bījānaṃ vatthuṃ hoti paccayaṃ deti viruhanāya , tāni bījāni taṃ vatthuṃ nissāya tena paccayena saṃviruhitvā daḷhamūlajaṭāpatiṭṭhitā khandhasārasākhāparivitthiṇṇā pupphaphaladharā hontī ’’ ti .
‘‘ TenaM0.107 hi , mahārāja , titthiyā sake vāde naṭṭhā honti hatā viruddhā , sace te bhaṇanti ‘ asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphalo ’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , mahāpathavī , evaṃ tathāgato arahaṃ sammāsambuddho .
Yathā , mahārāja , mahāpathavī na kiñci sādiyati , evaṃ tathāgato na kiñci sādiyati .
Yathā , mahārāja , tāni bījāni pathaviṃ nissāya saṃviruhitvā daḷhamūlajaṭāpatiṭṭhitā khandhasārasākhāparivitthiṇṇā pupphaphaladharā honti , evaṃ devamanussā tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva dhātuñca ñāṇaratanañca nissāya daḷhakusalamūlapatiṭṭhitā samādhikkhandhadhammasārasīlasākhāparivitthiṇṇāV0.111 vimuttipupphasāmaññaphaladharā honti , imināpi , mahārājaP0.100 , kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti .
‘‘ Aparampi , mahārāja , uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi yena kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo .
Sādiyanti nu kho , mahārāja , ime oṭṭhā goṇā gadrabhā ajā pasū manussā antokucchismiṃ kimikulānaṃ sambhavan ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Kissa pana te , mahārāja , kimayo tesaṃ asādiyantānaṃ antokucchismiṃ sambhavitvā bahuputtanattā vepullataṃ pāpuṇantī ’’ ti ?
‘‘ Pāpassa , bhante , kammassa balavatāya asādiyantānaṃ yeva tesaṃ sattānaṃ antokucchismiṃ kimayo sambhavitvā bahuputtanattā vepullataṃ pāpuṇantī ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva dhātussa ca ñāṇārammaṇassa ca balavatāya tathāgate kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti .
‘‘ Aparampi , mahārāja , uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi yena kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo .
Sādiyanti nu kho , mahārāja , ime manussā ime aṭṭhanavuti rogā kāye nibbattantū ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Kissa pana te , mahārāja , rogā asādiyantānaṃ kāye nipatantī ’’ ti ?
‘‘ Pubbe katena , bhante , duccaritenā ’’ ti .
‘‘ Yadi , mahārāja , pubbe kataṃ akusalaṃ idhaM0.108 vedanīyaṃ hoti , tena hi , mahārāja , pubbe katampi idha katampi kusalākusalaṃ kammaṃ avañjhaṃ bhavati saphalanti .
Imināpi , mahārāja , kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti .
‘‘ Sutapubbaṃ pana tayā , mahārāja , nandako nāma yakkho theraṃ sāriputtaṃ āsādayitvā pathaviṃ paviṭṭho ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , suyyati , loke pākaṭo eso ’’ ti .
‘‘ Api nu kho , mahārāja , thero sāriputto sādiyi nandakassa yakkhassa mahāpathavigilanan ’’ tiP0.101 [ pavattamānepi ( syā .)].
‘‘ Ubbattiyantepi , bhante , sadevake loke patamānepi chamāyaṃ candimasūriye vikirantepi sinerupabbatarāje thero sāriputto na parassa dukkhaṃ sādiyeyya .
Taṃ kissa hetu ?
Yena hetunā thero sāriputto kujjheyya vā dusseyya vā , so hetu therassa sāriputtassa samūhato samucchinno , hetuno samugghātitattā , bhante , thero sāriputto jīvitahārakepi kopaṃ na kareyyā ’’ ti .
‘‘ Yadi , mahārājaV0.112 , thero sāriputto nandakassa yakkhassa pathavigilanaṃ na sādiyi , kissa pana nandako yakkho pathaviṃ paviṭṭho ’’ ti ?
‘‘ Akusalassa , bhante , kammassa balavatāyā ’’ ti .
‘‘ Yadi , mahārāja , akusalassa kammassa balavatāya nandako yakkho pathaviṃ paviṭṭho , asādiyantassāpi kato aparādho avañjho bhavati saphalo .
Tena hi , mahārāja , akusalassapi kammassa balavatāya asādiyantassa kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti .
Imināpi , mahārāja , kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti .
‘‘ Kati nu kho te , mahārāja , manussā , ye etarahi mahāpathaviṃ paviṭṭhā , atthi te tattha savaṇan ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , suyyatī ’’ ti .
‘‘ Iṅgha tvaṃ , mahārāja , sāvehī ’’ ti ?
‘‘ Ciñcamāṇavikā , bhante , suppabuddho ca sakko , devadatto ca thero , nandako ca yakkho , nando ca māṇavakoti .
Sutametaṃ , bhante , ime pañca janā mahāpathaviṃ paviṭṭhā ’’ ti .
‘‘ Kismiṃ te , mahārāja , aparaddhā ’’ ti ?
‘‘ Bhagavati ca , bhante , sāvakesu cā ’’ ti .
‘‘ Api nu kho , mahārājaM0.109 , bhagavā vā sāvakā vā sādiyiṃsu imesaṃ mahāpathavipavisanan ’’ ti ?
‘‘ Na hi bhante ’’ ti .
‘‘ Tena hi , mahārāja , tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo ’’ ti .
‘‘ Suviññāpito , bhante nāgasena , pañho gambhīro uttānīkato , guyhaṃ vidaṃsitaṃP0.102 , gaṇṭhi bhinno , gahanaṃ agahanaṃ kataṃ , naṭṭhā paravādā , bhaggā kudiṭṭhī , nippabhā jātā kutitthiyā , tvaṃ gaṇīvarapavaramāsajjā ’’ ti .
Katādhikārasaphalapañho paṭhamo .