3. Paṇāmitavaggo
1. Seṭṭhadhammapañho
1.‘‘ Bhante
V0.160P0.162M0.163 nāgasena , bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘ dhammo hi , vāseṭṭha , seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye cā ’ ti .Puna ca ‘ upāsako gihī sotāpanno pihitāpāyo diṭṭhippatto viññātasāsano bhikkhuṃ vā sāmaṇeraṃ vā puthujjanaṃ abhivādeti paccuṭṭhetī ’ ti .
Yadi , bhante nāgasena , bhagavatā bhaṇitaṃ ‘ dhammo hi , vāseṭṭha , seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye cā ’ ti , tena hi ‘ upāsako gihī sotāpanno pihitāpāyo diṭṭhippatto viññātasāsano bhikkhuṃ vā sāmaṇeraṃ vā puthujjanaṃ abhivādeti paccuṭṭhetī ’ ti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā .
Yadi ‘ upāsako gihī sotāpanno pihitāpāyo diṭṭhippatto viññātasāsano bhikkhuṃ vā sāmaṇeraṃ vā puthujjanaṃ abhivādeti paccuṭṭheti ’, tena hi ‘ dhammo hi , vāseṭṭha , seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye cāti tampi vacanaṃ micchā .
Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto , so tayā nibbāhitabbo ’’ ti .
‘‘ Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā ‘ dhammo hi , vāseṭṭha , seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye cā ’ ti ,‘ upāsako ca gihī sotāpanno pihitāpāyo diṭṭhippatto viññātasāsano bhikkhuṃ vā sāmaṇeraṃ vā puthujjanaṃ abhivādeti paccuṭṭheti ’.
Tattha pana kāraṇaṃ atthi .
Katamaṃ taṃ kāraṇaṃ ?
‘‘ Vīsati kho panime , mahārāja , samaṇassa samaṇakaraṇā dhammā dve ca liṅgāni , yehi samaṇo abhivādanapaccuṭṭhānasamānanapūjanāraho hoti .
Katame vīsati samaṇassa samaṇakaraṇā dhammā dve ca liṅgāni ?
Seṭṭho [ seṭṭhabhūmisayo ( sī . syā .), seṭṭho yamo ( pī .)] dhammārāmo , aggo niyamo , cāro vihāro saṃyamo saṃvaro khanti soraccaṃ ekattacariyā ekattābhirati paṭisallānaṃ hiriottappaṃ vīriyaṃ appamādo sikkhāsamādānaṃ [ sikkhāpadhānaṃ ( sī . syā .), sukkāvadānaṃ ( ka .)] uddeso paripucchā sīlādiabhirati nirālayatā sikkhāpadapāripūritā , kāsāvadhāraṇaṃ
V0.161 , bhaṇḍubhāvoP0.163 .Ime kho
M0.164 , mahārāja , vīsati samaṇassa samaṇakaraṇā dhammā dve ca liṅgāni .Ete guṇe bhikkhu samādāya vattati , so tesaṃ dhammānaṃ anūnattā paripuṇṇattā sampannattā samannāgatattā asekkhabhūmiṃ arahantabhūmiṃ okkamati , seṭṭhaṃ bhūmantaraṃ okkamati , arahattāsannagatoti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṃ puthujjanaṃ abhivādetuṃ paccuṭṭhātuṃ .
‘‘‘ Khīṇāsavehi so sāmaññaṃ upagato , natthi me so samayo ’ ti [ taṃ sāmaññan ’’ ti (?)] arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṃ puthujjanaṃ abhivādetuṃ paccuṭṭhātuṃ .
‘‘‘ Aggaparisaṃ so upagato , nāhaṃ taṃ ṭhānaṃ upagato ’ ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṃ puthujjanaṃ abhivādetuṃ paccuṭṭhātuṃ .
‘‘‘ Labhati so pātimokkhuddesaṃ sotuṃ , nāhaṃ taṃ labhāmi sotun ’ ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṃ puthujjanaṃ abhivādetuṃ paccuṭṭhātuṃ .
‘‘‘ So aññe pabbājeti upasampādeti jinasāsanaṃ vaḍḍheti , ahametaṃ na labhāmi kātun ’ ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṃ puthujjanaṃ abhivādetuṃ paccuṭṭhātuṃ .
‘‘‘ Appamāṇesu so sikkhāpadesu samattakārī , nāhaṃ tesu vattāmī ’ ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṃ puthujjanaṃ abhivādetuṃ paccuṭṭhātuṃ .
‘‘‘ Upagato so samaṇaliṅgaṃ , buddhādhippāye ṭhito , tenāhaṃ liṅgena dūramapagato ’ ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṃ puthujjanaṃ abhivādetuṃ paccuṭṭhātuṃ .
‘‘‘ Parūḷhakacchalomo so anañjitaamaṇḍito anulittasīlagandho , ahaṃ pana maṇḍanavibhūsanābhirato ’ ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṃ puthujjanaṃ abhivādetuṃ paccuṭṭhātuṃ .
‘‘ Api ca , mahārāja ,‘ ye te vīsati samaṇakaraṇā dhammā dve ca liṅgāni , sabbepete dhammā bhikkhussa saṃvijjanti , so yeva te dhamme dhāreti , aññepi tattha sikkhāpeti , so me āgamo
V0.162 sikkhāpanañca natthī ’ ti arahatiM0.165 upāsako sotāpanno bhikkhuṃ puthujjanaṃ abhivādetuṃ paccuṭṭhātuṃP0.164 .‘‘ Yathā , mahārāja , rājakumāro purohitassa santike vijjaṃ adhīyati , khattiyadhammaṃ sikkhati , so aparena samayena abhisitto ācariyaṃ abhivādeti paccuṭṭheti ‘ sikkhāpako me ayan ’ ti , evameva kho , mahārāja ,‘ bhikkhu sikkhāpako vaṃsadharo ’ ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṃ puthujjanaṃ abhivādetuṃ paccuṭṭhātuṃ .
‘‘ Api ca , mahārāja , imināpetaṃ pariyāyena jānāhi bhikkhubhūmiyā mahantataṃ asamavipulabhāvaṃ .
Yadi , mahārāja , upāsako sotāpanno arahattaṃ sacchikaroti , dveva tassa gatiyo bhavanti anaññā tasmiṃ yeva divase parinibbāyeyya vā , bhikkhubhāvaṃ vā upagaccheyya .
Acalā hi sā , mahārāja , pabbajjā , mahatī accuggatā , yadidaṃ bhikkhubhūmī ’’ ti .
‘‘ Ñāṇagato , bhante nāgasena , pañho sunibbeṭhito balavatā atibuddhinā tayā , na yimaṃ pañhaṃ samattho añño evaṃ viniveṭhetuṃ aññatra tavādisena buddhimatā ’’ ti .
Seṭṭhadhammapañho paṭhamo .