9. Uttarikaraṇīyapañho
9.‘‘ Bhante nāgasena , tumhe bhaṇatha ‘ yaṃ kiñci karaṇīyaṃ tathāgatassa , sabbaṃ taṃ bodhiyā yeva mūle pariniṭṭhitaṃ , natthi tathāgatassa uttariṃ karaṇīyaṃ , katassa vā paticayo ’ ti , idañca temāsaṃ paṭisallānaṃ dissati .
Yadi , bhante nāgasena , yaṃ kiñci karaṇīyaṃ tathāgatassa , sabbaṃ taṃ bodhiyā yeva mūle pariniṭṭhitaṃ , natthi tathāgatassa uttariṃ karaṇīyaṃ , katassa vā paticayo , tena hi ‘ temāsaṃ paṭisallīno ’ ti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā .
Yadi temāsaṃ paṭisallīno , tena hi ‘ yaṃ kiñci karaṇīyaṃ , tathāgatassa , sabbaṃ taṃ bodhiyā yeva mūle pariniṭṭhitan ’ ti tampi vacanaṃ
V0.141 micchāM0.141 .Natthi katakaraṇīyassa paṭisallānaṃ , sakaraṇīyasseva paṭisallānaṃ
P0.139 yathā nāma byādhitasseva bhesajjena karaṇīyaṃ hoti , abyādhitassa kiṃ bhesajjena .Chātasseva bhojanena karaṇīyaṃ hoti , achātassa kiṃ bhojanena .
Evameva kho , bhante nāgasena , natthi katakaraṇīyassa paṭisallānaṃ , sakaraṇīyasseva paṭisallānaṃ .
Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto , so tayā nibbāhitabbo ’’ ti .
‘‘ Yaṃ kiñci , mahārāja , karaṇīyaṃ tathāgatassa , sabbaṃ taṃ bodhiyā yeva mūle pariniṭṭhitaṃ , natthi tathāgatassa uttariṃ karaṇīyaṃ , katassa vā paticayo , bhagavā ca temāsaṃ paṭisallīno , paṭisallānaṃ kho , mahārāja , bahuguṇaṃ , sabbepi tathāgatā paṭisallīyitvā sabbaññutaṃ pattā , taṃ te sukataguṇamanussarantā paṭisallānaṃ sevanti .
Yathā , mahārāja , puriso rañño santikā laddhavaro paṭiladdhabhogo taṃ sukataguṇamanussaranto aparāparaṃ rañño upaṭṭhānaṃ eti .
Evameva kho , mahārāja , sabbepi tathāgatā paṭisallīyitvā sabbaññutaṃ pattā , taṃ te sukataguṇamanussarantā paṭisallānaṃ sevanti .
‘‘ Yathā vā pana , mahārāja , puriso āturo dukkhito bāḷhagilāno bhisakkamupasevitvā sotthimanuppatto taṃ sukataguṇamanussaranto aparāparaṃ bhisakkamupasevati .
Evameva kho , mahārāja , sabbepi tathāgatā paṭisallīyitvā sabbaññutaṃ pattā , taṃ te sukataguṇamanussarantā paṭisallānaṃ sevanti .
‘‘ Aṭṭhavīsati kho panime , mahārāja , paṭisallānaguṇā , ye guṇe samanussarantā [ samanupassantā ( sī . pī .)] tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti .
Katame aṭṭhavīsati ?
Idha , mahārāja , paṭisallānaṃ paṭisallīyamānaṃ attānaṃ rakkhati , āyuṃ vaḍḍheti , balaṃ deti , vajjaṃ pidahati , ayasamapaneti , yasamupaneti , aratiṃ vinodeti , ratimupadahati , bhayamapaneti , vesārajjaṃ karoti , kosajjamapaneti , vīriyamabhijaneti , rāgamapaneti , dosamapaneti , mohamapaneti , mānaṃ nihanti , vitakkaṃ bhañjati , cittaṃ ekaggaṃ karoti , mānasaṃ snehayati [ sobhayati ( sī .)], hāsaṃ
P0.140 janeti , garukaṃ karoti , lābhamuppādayati , namassiyaṃ karotiM0.142 , pītiṃ pāpeti , pāmojjaṃ karoti , saṅkhārānaṃ sabhāvaṃ dassayati , bhavappaṭisandhiṃ ugghāṭeti , sabbasāmaññaṃ deti .Ime kho , mahārāja , aṭṭhavīsati paṭisallānaguṇā , ye guṇe samanussarantā tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti .
‘‘ Api ca kho , mahārāja , tathāgatā santaṃ sukhaṃ samāpattiratiṃ anubhavitukāmā paṭisallānaṃ
V0.142 sevanti pariyositasaṅkappā .Catūhi kho , mahārāja , kāraṇehi tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti .
Katamehi catūhi ?
Vihāraphāsutāyapi , mahārāja , tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti , anavajjaguṇabahulatāyapi tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti , asesaariyavīthitopi tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti , sabbabuddhānaṃ thutathomitavaṇṇitapasatthatopi tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti .
Imehi kho , mahārāja , catūhi kāraṇehi tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti .
Iti kho , mahārāja , tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti na sakaraṇīyatāya , na katassa vā paticayāya , atha kho guṇavisesadassāvitāya tathāgatā paṭisallānaṃ sevantī ’’ ti .
‘‘ Sādhu , bhante nāgasena , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Uttarikaraṇīyapañho navamo .