1. Dhammasantatipañho
1. Rājā
V0.39P0.40M0.40 āha ‘‘ bhante nāgasena , yo uppajjati , so eva so , udāhu añño ’’ ti ?Thero āha ‘‘ na ca so , na ca añño ’’ ti .
‘‘ Opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , yadā tvaṃ daharo taruṇo mando uttānaseyyako ahosi , so yeva tvaṃ etarahi mahanto ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , añño so daharo taruṇo mando uttānaseyyako ahosi , añño ahaṃ etarahi mahanto ’’ ti .
‘‘ Evaṃ sante kho , mahārāja , mātātipi na bhavissati , pitātipi na bhavissati , ācariyotipi na bhavissati , sippavātipi na bhavissati , sīlavātipi na bhavissati , paññavātipi na bhavissati .
Kiṃ nu kho , mahārāja , aññā eva kalalassa mātā , aññā abbudassa mātā , aññā pesiyā mātā , aññā ghanassa mātā , aññā khuddakassa mātā , aññā mahantassa mātā , añño sippaṃ sikkhati , añño sikkhito bhavati , añño pāpakammaṃ karoti , aññassa hatthapādā chijjantī ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante .
Tvaṃ pana , bhante , evaṃ vutte kiṃ vadeyyāsī ’’ ti ?
Thero āha ‘‘ ahaññeva kho , mahārāja , daharo ahosiṃ taruṇo mando uttānaseyyako , ahaññeva etarahi mahanto , imameva kāyaṃ nissāya sabbe te ekasaṅgahitā ’’ ti .
‘‘ Bhiyyo opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , kocideva puriso padīpaṃ padīpeyya , kiṃ so sabbarattiṃ padīpeyyā ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , sabbarattiṃ padīpeyyā ’’ ti .
‘‘ Kiṃ nu kho , mahārāja , yā purime yāme acci , sā majjhime yāme accī ’’ ti ?
‘‘ Na hi bhante ’’ ti .
‘‘ Yā majjhime yāme acci , sā pacchime yāme accī ’’ ti ?
‘‘ Na hi bhante ’’ ti .
‘‘ Kiṃ nu kho , mahārāja , añño so ahosi purime yāme padīpo , añño majjhime yāme padīpo , añño
V0.40 pacchime yāme padīpo ’’ ti ?‘‘ Na hi bhante , taṃ yeva nissāya sabbarattiṃ padīpito ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , dhammasantati sandahati , añño uppajjati , añño nirujjhati , apubbaṃ acarimaṃ viya sandahati , tena na ca so , na ca añño , purimaviññāṇe pacchimaviññāṇaṃ saṅgahaṃ gacchatī ’’ ti .
‘‘ Bhiyyo
M0.41 opammaṃ karohī ’’ ti .‘‘ Yathā , mahārāja , khīraṃ
P0.41 duyhamānaṃ kālantarena dadhi parivatteyya , dadhito navanītaṃ , navanītato ghataṃ parivatteyya , yo nu kho , mahārāja , evaṃ vadeyya ‘ yaṃ yeva khīraṃ taṃ yeva dadhi , yaṃ yeva dadhi taṃ yeva navanītaṃ , yaṃ yeva navanītaṃ taṃ yeva ghatan ’ ti , sammā nu kho so , mahārāja , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?‘‘ Na hi bhante , taṃyeva nissāya sambhūtan ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , dhammasantati sandahati , añño uppajjati , añño nirujjhati , apubbaṃ acarimaṃ viya sandahati , tena na ca so , na ca añño , purimaviññāṇe pacchimaviññāṇaṃ saṅgahaṃ gacchatī ’’ ti .
‘‘ Kallosi , bhante nāgasenā ’’ ti .
Dhammasantatipañho paṭhamo .