Issues
Select Version
Milindapañhapāḷi
Milindapañhapāḷi

9. Gāthābhigītabhojanakathāpañho

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

9. Gāthābhigītabhojanakathāpañho

9.‘‘ BhanteP0.228 nāgasena , bhāsitampetaṃ bhagavatā –
‘‘‘ Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ [ abhojanīyaṃ ( ka .) su . ni .81 passitabbaṃ ], sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammā ;
Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā , dhamme satī brāhmaṇa vuttiresā ’ ti .
‘‘ Puna ca bhagavā parisāya dhammaṃ desento kathento anupubbikathaṃ paṭhamaṃ tāva dānakathaṃ katheti , pacchā sīlakathaṃ , tassa bhagavato sabbalokissarassa bhāsitaṃ sutvā devamanussā abhisaṅkharitvā dānaṃ denti , tassa taṃ uyyojitaṃ dānaṃ sāvakā paribhuñjanti .
Yadi , bhante nāgasena , bhagavatā bhaṇitaṃ ‘ gāthābhigītaṃ me abhojaneyyan ’ ti , tena hi ‘ bhagavā dānakathaṃ paṭhamaṃ kathetī ’ ti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā .
Yadi dānakathaṃ paṭhamaṃ katheti , tena hi ‘ gāthābhigītaṃ me abhojaneyyan ’ ti tampi vacanaṃ micchā .
Kiṃ kāraṇaṃ ?
Yo so , bhante , dakkhiṇeyyo gihīnaṃ piṇḍapātadānassa vipākaṃ katheti , tassa te dhammakathaṃ sutvā pasannacittā aparāparaṃM0.223 dānaṃV0.215 denti , ye taṃ dānaṃ paribhuñjanti , sabbe te gāthābhigītaṃ paribhuñjanti .
Ayampi ubhato koṭiko pañho nipuṇo gambhīro tapānuppatto , so tayā nibbāhitabbo ’’ ti .
‘‘ Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā ‘ gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ , sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo .
Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā , dhamme satī brāhmaṇa vuttiresā ’ ti , katheti ca bhagavā paṭhamaṃ dānakathaṃ , tañca pana kiriyaṃ sabbesaṃ tathāgatānaṃ paṭhamaṃ dānakathāya , tattha cittaṃ abhiramāpetvā pacchā sīle niyojenti .
Yathā , mahārāja , manussā taruṇadārakānaṃ paṭhamaṃ tāvaP0.229 kīḷābhaṇḍakāni denti .
Seyyathidaṃ , vaṅkakaṃ ghaṭikaṃ ciṅgulakaṃ pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ , pacchā te sake sake kamme niyojenti .
Evameva kho , mahārāja , tathāgato paṭhamaṃ dānakathāya cittaṃ abhiramāpetvā pacchā sīle niyojeti .
‘‘ Yathā vā pana , mahārāja , bhisakko nāma āturānaṃ paṭhamaṃ tāva catūhapañcāhaṃ telaṃ pāyeti balakaraṇāya sinehanāya , pacchā vireceti .
Evameva kho , mahārāja , tathāgato paṭhamaṃ tāva dānakathāya cittaṃ abhiramāpetvā pacchā sīle niyojeti .
Dāyakānaṃ , mahārāja , dānapatīnaṃ cittaṃ mudukaṃ hoti maddavaṃ siniddhaṃ , tena te dānasetusaṅkamena dānanāvāya saṃsārasāgarapāramanugacchanti , tasmā tesaṃ paṭhamaṃ kammabhūmimanusāsati , na ca kenaci [ tena ( sī . pī .)] viññattimāpajjatī ’’ ti .
‘‘ Bhante nāgasena ,‘ viññattin ’ ti yaṃ vadesi , kati pana tā viññattiyo ’’ ti ?
‘‘ Dvemā , mahārāja , viññattiyo kāyaviññatti vacīviññatti cāti .
Tattha atthi kāyaviññatti sāvajjā , atthi anavajjā .
Atthi vacīviññatti sāvajjā , atthi anavajjā .
‘‘ Katamā kāyaviññatti sāvajjā ?
Idhekacco bhikkhu kulāni upagantvā anokāse ṭhito ṭhānaṃ bhañjati , ayaṃ kāyaviññatti sāvajjā .
Tāya ca viññāpitaṃ ariyā na paribhuñjanti , so ca puggalo ariyānaṃ samaye oññāto hoti hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato , bhinnājīvotveva saṅkhaṃ gacchati .
‘‘ PunaM0.224 caparaṃ , mahārāja , idhekacco bhikkhu kulāni upagantvā anokāse ṭhito galaṃ paṇāmetvā morapekkhitaṃ pekkhati ‘ evaṃ ime passantī ’ ti , tena ca te passanti .
Ayampi kāyaviññatti sāvajjā .
Tāya ca viññāpitaṃ ariyā na paribhuñjanti , so ca puggalo ariyānaṃV0.216 samaye oññāto hoti hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato , bhinnājīvotveva saṅkhaṃ gacchati .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , idhekacco bhikkhu hanukāya vāP0.230 bhamukāya vā aṅguṭṭhena vā viññāpeti , ayampi kāyaviññatti sāvajjā , tāya ca viññāpitaṃ ariyā na paribhuñjanti , so ca puggalo ariyānaṃ samaye oññāto hoti hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato , bhinnājīvotveva saṅkhaṃ gacchati .
‘‘ Katamā kāyaviññatti anavajjā ?
Idha bhikkhu kulāni upagantvā sato samāhito sampajāno ṭhānepi aṭṭhānepi yathānusiṭṭhiṃ gantvā ṭhāne tiṭṭhati , dātukāmesu tiṭṭhati , adātukāmesu pakkamati .
Ayaṃ kāyaviññatti anavajjā , tāya ca viññāpitaṃ ariyā paribhuñjanti , so ca puggalo ariyānaṃ samaye vaṇṇito hoti thuto pasattho sallekhitācāro , parisuddhājīvotveva saṅkhaṃ gacchati .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā devātidevena –
‘ Na ve yācanti sappaññā , dhīro ca veditumarahati [ ariyā garahanti yācanaṃ ( sī . pī .)];
Uddissa ariyā tiṭṭhanti , esā ariyāna yācanā ’ ti .
‘‘ Katamā vacīviññatti sāvajjā ?
Idha , mahārāja , bhikkhu vācāya bahuvidhaṃ viññāpeti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ , ayaṃ vacīviññatti sāvajjā , tāya ca viññāpitaṃ ariyā na paribhuñjanti , so ca puggalo ariyānaṃ samaye oññāto hoti hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato , bhinnājīvotveva saṅkhaṃ gacchati .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , idhekacco bhikkhu paresaṃ sāvento evaṃ bhaṇati ‘ iminā me attho ’ ti , tāya ca vācāya paresaṃ sāvitāya tassa lābho uppajjati , ayampi vacīviññatti sāvajjā , tāya ca viññāpitaṃ ariyāM0.225 na paribhuñjanti , so ca puggalo ariyānaṃ samaye oññāto hoti hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato , bhinnājīvotveva saṅkhaṃ gacchati .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , idhekacco bhikkhu vacīvipphārena parisāya sāveti ‘ evañca evañcaV0.217 bhikkhūnaṃ dātabban ’ ti , tañca te vacanaṃ sutvā parikittitaṃ abhiharanti , ayampi vacīviññatti sāvajjā , tāya ca viññāpitaṃ ariyā na paribhuñjanti , so ca puggalo ariyānaṃ samaye oññāto hoti hīḷito khīḷitoP0.231 garahito paribhūto acittīkato , bhinnājīvotveva saṅkhaṃ gacchati .
‘‘ Nanu , mahārāja , theropi sāriputto atthaṅgate sūriye rattibhāge gilāno samāno therena mahāmoggallānena bhesajjaṃ pucchīyamāno vācaṃ bhindi , tassa tena vacībhedena bhesajjaṃ uppajji .
Atha thero sāriputto ‘ vacībhedena me imaṃ bhesajjaṃ uppannaṃ , mā me ājīvo bhijjī ’ ti ājīvabhedabhayā taṃ bhesajjaṃ pajahi na upajīvi .
Evampi vacīviññatti sāvajjā , tāya ca viññāpitaṃ ariyā na paribhuñjanti .
So ca puggalo ariyānaṃ samaye oññāto hoti hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato , bhinnājīvotveva saṅkhaṃ gacchati .
‘‘ Katamā vacīviññatti anavajjā ?
Idha , mahārāja , bhikkhu sati paccaye bhesajjaṃ viññāpeti ñātipavāritesu kulesu , ayaṃ vacīviññatti anavajjā , tāya ca viññāpitaṃ ariyā paribhuñjanti , so ca puggalo ariyānaṃ samaye vaṇṇito hoti thomito pasattho , parisuddhājīvotveva saṅkhaṃ gacchati , anumato tathāgatehi arahantehi sammāsambuddhehi .
‘‘ Yaṃ pana , mahārāja , tathāgato kasibhāradvājassa brāhmaṇassa bhojanaṃ pajahi [ pajahati ( ka .)], taṃ āveṭhanaviniveṭhanakaḍḍhananiggahappaṭikammena nibbatti , tasmā tathāgato taṃ piṇḍapātaṃ paṭikkhipi na upajīvī ’’ ti .
‘‘ Sabbakālaṃ , bhante nāgasena , tathāgate bhuñjamāne devatā dibbaṃ ojaṃ patte ākiranti , udāhu ‘ sūkaramaddave ca madhupāyāse cā ’ ti dvīsu yeva piṇḍapātesu ākiriṃsū ’’ ti ?
‘‘ Sabbakālaṃ , mahārāja , tathāgate bhuñjamāne devatā dibbaṃ ojaṃ gahetvā upatiṭṭhitvā uddhaṭuddhaṭe ālope ākiranti .
‘‘ YathāM0.226 , mahārāja , rañño sūdo rañño bhuñjantassa sūpaṃ gahetvā upatiṭṭhitvā kabaḷe kabaḷe sūpaṃ ākirati , evameva kho , mahārāja , sabbakālaṃ tathāgate bhuñjamāne devatā dibbaṃ ojaṃ gahetvā upatiṭṭhitvā uddhaṭuddhaṭe ālope dibbaṃ ojaṃ ākiranti .
Verañjāyampi , mahārājaV0.218P0.232 , tathāgatassa sukkhayavapulake [ sukkhayavamūlake ( ka .)] bhuñjamānassa devatā dibbena ojena temayitvā temayitvā upasaṃhariṃsu , tena tathāgatassa kāyo upacito ahosī ’’ ti .
‘‘ Lābhā vata , bhante nāgasena , tāsaṃ devatānaṃ , yā tathāgatassa sarīrappaṭijaggane satataṃ samitaṃ ussukkamāpannā .
Sādhu , bhante nāgasena , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Gāthābhigītabhojanakathāpañho navamo .