13. Satilakkhaṇapañho
13. Rājā āha ‘‘ bhante nāgasena , kiṃlakkhaṇā satī ’’ ti ?
‘‘ Apilāpanalakkhaṇā , mahārāja , sati , upaggaṇhanalakkhaṇā cā ’’ ti .
‘‘ Kathaṃ , bhante , apilāpanalakkhaṇā satī ’’ ti ?
‘‘ Sati , mahārāja , uppajjamānā kusalākusalasāvajjānavajjahīnappaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgadhamme apilāpeti ‘ ime cattāro satipaṭṭhānā , ime cattāro sammappadhānā , ime cattāro iddhipādā , imāni pañcindriyāni , imāni pañca balāni , ime satta bojjhaṅgā , ayaṃ ariyo
V0.35 aṭṭhaṅgiko maggo , ayaṃ samatho , ayaṃ vipassanā , ayaṃ vijjā , ayaṃ vimuttī ’ ti .Tato yogāvacaro sevitabbe dhamme sevati , asevitabbe dhamme na sevati .
Bhajitabbe dhamme bhajati abhajittabbe dhamme na bhajati .
Evaṃ kho , mahārāja , apilāpanalakkhaṇā satī ’’ ti .
‘‘ Opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , rañño cakkavattissa bhaṇḍāgāriko rājānaṃ cakkavattiṃ sāyaṃ pātaṃ yasaṃ sarāpeti ‘ ettakā , deva , te hatthī , ettakā assā , ettakā rathā , ettakā pattī , ettakaṃ hiraññaṃ , ettakaṃ suvaṇṇaṃ , ettakaṃ sāpateyyaṃ , taṃ devo saratū ’ ti rañño sāpateyyaṃ apilāpeti .
Evameva kho , mahārāja , sati uppajjamānā kusalākusalasāvajjānavajjahīnappaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgadhamme apilāpeti ‘ ime cattāro satipaṭṭhānā , ime cattāro sammappadhānā , ime cattāro iddhipādā , imāni pañcindriyāni , imāni pañca balāni , ime satta bojjhaṅgā , ayaṃ ariyo
M0.37 aṭṭhaṅgiko maggo , ayaṃ samatho , ayaṃ vipassanā , ayaṃ vijjā , ayaṃ vimuttī ’ ti .Tato yogāvacaro sevitabbe dhamme sevati , asevitabbe dhamme na sevati .
Bhajitabbe dhamme bhajati , abhajitabbe dhamme na bhajati .
Evaṃ kho , mahārāja , apilāpanalakkhaṇā satī ’’ ti .
‘‘ Kathaṃ , bhante , upaggaṇhanalakkhaṇā satī ’’ ti ?
‘‘ Sati , mahārāja , uppajjamānā hitāhitānaṃ dhammānaṃ gatiyo samanveti ‘ ime dhammā hitā , ime dhammā
P0.38 ahitā .Ime dhammā upakārā , ime dhammā anupakārā ’ ti .
Tato yogāvacaro ahite dhamme apanudeti , hite dhamme upaggaṇhāti .
Anupakāre dhamme apanudeti , upakāre dhamme upaggaṇhāti .
Evaṃ kho , mahārāja , upaggaṇhanalakkhaṇā satī ’’ ti .
‘‘ Opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , rañño cakkavattissa pariṇāyakaratanaṃ rañño hitāhite jānāti ‘ ime rañño hitā , ime ahitā .
Ime upakārā , ime anupakārā ’ ti .
Tato ahite apanudeti , hite upaggaṇhāti .
Anupakāre apanudeti , upakāre upaggaṇhāti .
Evameva kho , mahārāja , sati uppajjamānā hitāhitānaṃ dhammānaṃ gatiyo samanveti ‘ ime dhammā hitā , ime dhammā ahitā .
Ime dhammā upakārā , ime dhammā anupakārā ’ ti .
Tato yogāvacaro ahite dhamme apanudeti , hite dhamme upaggaṇhā ’ ti .
Anupakāre dhamme apanudeti , upakāre damme upaggaṇhāti .
Evaṃ kho , mahārāja , upaggaṇhanalakkhaṇā sati .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā –
‘ satiñca khvāhaṃ , bhikkhave , sabbatthikaṃ vadāmī ’’’ ti .
‘‘ Kallosi
V0.36 , bhante nāgasenā ’’ ti .Satilakkhaṇapañho terasamo .