10. Samuddaṅgapañho
10.‘‘ Bhante
M0.363 nāgasena ,‘ samuddassa pañca aṅgāni gahetabbānī ’ ti yaṃ vadesi , katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī ’’ ti ?‘‘ Yathā , mahārāja , mahāsamuddo matena kuṇapena saddhiṃ na saṃvasati , evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhimakkhapaḷāsaissāmacchariyamāyāsāṭheyyakuṭilavisamaduccaritakilesamalehi saddhiṃ na saṃvasitabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , samuddassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , mahāsamuddo muttāmaṇiveḷuriyasaṅkhasilāpavāḷaphalikamaṇivividharatananicayaṃ dhārento pidahati , na bahi vikirati .
Evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena maggaphalajhānavimokkhasamādhisamāpattivipassanābhiññāvividhaguṇaratanāni adhigantvā
V0.348 pidahitabbāni , na bahi nīharitabbāni .Idaṃ , mahārāja , samuddassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , mahāsamuddo mahantehi mahābhūtehi saddhiṃ saṃvasati .
Evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena appicchaṃ santuṭṭhaṃ dhutavādaṃ sallekhavuttiṃ ācārasampannaṃ lajjiṃ pesalaṃ garuṃ bhāvanīyaṃ vattāraṃ vacanakkhamaṃ codakaṃ pāpagarahiṃ ovādakaṃ anusāsakaṃ viññāpakaṃ sandassakaṃ samādapakaṃ samuttejakaṃ sampahaṃsakaṃ kalyāṇamittaṃ sabrahmacāriṃ nissāya vasitabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , mahāsamuddassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , mahāsamuddo navasalilasampuṇṇāhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīādīhi nadīsatasahassehi antalikkhe saliladhārāhi ca pūritopi sakaṃ velaṃ nātivattati .
Evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokavandanamānanapūjanakāraṇā jīvitahetupi sañcicca sikkhāpadavītikkamo na karaṇīyo .
Idaṃ , mahārāja , mahāsamuddassa
P0.381 catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā devātidevena –
‘ Seyyathāpi , mahārāja [ pahārādha ( sī . pī .)], mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātikkamati , evameva kho , mahārāja , yaṃ mahā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ , taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamantī ’ ti .
‘‘ Puna
M0.364 caparaṃ , mahārāja , mahāsamuddo sabbasavantīhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīhi antalikkhe udakadhārāhipi na paripūrati .Evameva kho , mahārāja , yoginā yogāvacarena uddesaparipucchāsavanadhāraṇavinicchayaabhidhammavinayagāḷhasuttantaviggahapadanikkhepapadasandhi padavibhattinavaṅgajinasāsanavaraṃ suṇantenāpi na tappitabbaṃ .
Idaṃ , mahārāja , mahāsamuddassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā devātidevena sutasomajātake –
‘‘‘ Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto , na tappati sāgaro vā nadīhi ;
Evampi ce [ evampi ve ( syā .), evaṃ hi me ( ka .) jā .1 asītinipāte ] paṇḍitā rājaseṭṭha , sutvā na tappanti subhāsitenā ’’’ ti .
Samuddaṅgapañho dasamo .
Samuddavaggo dutiyo .
Tassuddānaṃ
V0.349 –Lābulatā ca padumaṃ , bījaṃ sālakalyāṇikā ;
Nāvā ca nāvālagganaṃ , kūpo niyāmako tathā ;
Kammakāro samuddo ca , vaggo tena pavuccatīti .