4. Bodhisattadhammatāpañho
4.‘‘ Bhante
M0.192 nāgasena , bhāsitampetaṃ bhagavatā dhammatādhammapariyāye ‘ pubbeva bodhisattānaṃ mātāpitaro niyatā honti , bodhi niyatā hoti , aggasāvakā niyatā honti , putto niyato hoti , upaṭṭhāko niyato hotī ’ ti .Puna ca tumhe bhaṇatha ‘ tusite kāye ṭhito bodhisatto aṭṭha mahāvilokanāni viloketi , kālaṃ viloketi , dīpaṃ viloketi , desaṃ viloketi , kulaṃ viloketi , janettiṃ viloketi , āyuṃ viloketi , māsaṃ viloketi , nekkhammaṃ viloketī ’ ti .
Bhante
P0.194 nāgasena , aparipakke ñāṇe bujjhanaṃ natthi , paripakke ñāṇe na sakkā nimesantarampi āgametuṃ , anatikkamanīyaṃ paripakkamānasaṃ .Kasmā bodhisatto kālaṃ vilokehi ‘ kamhi kāle uppajjāmī ’ ti .
Aparipakke ñāṇe bujjhanaṃ natthi , paripakke ñāṇe na sakkā nimesantarampi āgametuṃ , kasmā bodhisatto kulaṃ viloketi ‘ kumhi kule uppajjāmī ’ ti .
Yadi , bhante nāgasena , pubbeva bodhisattassa mātāpitaro niyatā , tena hi ‘ kulaṃ viloketī ’ ti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā .
Yadi kulaṃ viloketi , tena hi ‘ pubbeva bodhisattassa mātāpitaro niyatā ’ ti
V0.187 tampi vacanaṃ micchā .Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto , so tayā nibbāhitabbo ’’ ti .
‘‘ Niyatā , mahārāja , pubbeva bodhisattassa mātāpitaro , kulañca bodhisatto viloketi .
Kinti pana kulaṃ viloketi ‘ ye me mātāpitaro , te khattiyā udāhu brāhmaṇā ’ ti .
Evaṃ kulaṃ viloketi .
‘‘ Aṭṭhannaṃ , mahārāja , pubbeva anāgataṃ oloketabbaṃ hoti .
Katamesaṃ aṭṭhannaṃ ?
Vāṇijassa , mahārāja , pubbeva vikkayabhaṇḍaṃ oloketabbaṃ hoti , hatthināgassa pubbeva soṇḍāya anāgato maggo oloketabbo hoti , sākaṭikassa pubbeva anāgataṃ titthaṃ oloketabbaṃ hoti , niyāmakassa pubbeva anāgataṃ tīraṃ oloketvā nāvā pesetabbā hoti , bhisakkassa pubbeva āyuṃ oloketvā āturo upasaṅkamitabbo hoti , uttarasetussa pubbeva thirāthirabhāvaṃ jānitvā abhiruhitabbaṃ hoti , bhikkhussa pubbeva anāgataṃ kālaṃ paccavekkhitvā bhojanaṃ bhuñjitabbaṃ hoti , bodhisattānaṃ pubbeva kulaṃ oloketabbaṃ hoti
M0.193 ‘ khattiyakulaṃ vā brāhmaṇakulaṃ vā ’ ti .Imesaṃ kho , mahārāja , aṭṭhannaṃ pubbeva anāgataṃ oloketabbaṃ hotī ’’ ti .
‘‘ Sādhu , bhante nāgasena , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Bodhisattadhammatāpañho catuttho .