6. Nāmarūpaekattanānattapañho
6. Rājā āha ‘‘ bhante nāgasena , ko paṭisandahatī ’’ ti ?
Thero āha ‘‘ nāmarūpaṃ kho , mahārāja , paṭisandahatī ’’ ti .
‘‘ Kiṃ imaṃ yeva nāmarūpaṃ paṭisandahatī ’’ ti ?
‘‘ Na kho , mahārāja , imaṃ yeva nāmarūpaṃ paṭisandahati , iminā pana , mahārāja , nāmarūpena kammaṃ karoti sobhanaṃ vā pāpakaṃ vā , tena kammena aññaṃ nāmarūpaṃ paṭisandahatī ’’ ti .
‘‘ Yadi , bhante , na imaṃ yeva nāmarūpaṃ paṭisandahati , nanu so mutto bhavissati pāpakehi kammehī ’’ ti ?
Thero āha ‘‘ yadi na paṭisandaheyya , mutto bhaveyya pāpakehi kammehi .
Yasmā ca kho , mahārāja , paṭisandahati , tasmā na mutto pāpakehi kammehī ’’ ti .
‘‘ Opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , kocideva puriso aññatarassa purisassa ambaṃ avahareyya , tamenaṃ ambasāmiko gahetvā rañño dasseyya ‘ iminā deva purisena mayhaṃ ambā avahaṭā ’ ti , so evaṃ vadeyya ‘ nāhaṃ , deva , imassa ambe avaharāmi , aññe te ambā , ye iminā ropitā , aññe te ambā , ye mayā avahaṭā , nāhaṃ daṇḍappatto ’ ti .
Kiṃ nu kho so , mahārāja , puriso daṇḍappatto bhaveyyā ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , daṇḍappatto bhaveyyā ’’ ti .
‘‘ Kena kāraṇenā ’’ ti ?
‘‘ Kiñcāpi so evaṃ vadeyya , purimaṃ , bhante , ambaṃ appaccakkhāya pacchimena ambena so puriso daṇḍappatto bhaveyyā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , iminā nāmarūpena kammaṃ karoti sobhanaṃ vā pāpakaṃ vā , tena kammena aññaṃ nāmarūpaṃ paṭisandahati , tasmā na mutto pāpakehi kammehī ’’ ti .
‘‘ Bhiyyo
V0.46 opammaṃ karohī ’’ ti .‘‘ Yathā , mahārāja , kocideva puriso aññatarassa purisassa sāliṃ avahareyya … pe … ucchuṃ avahareyya … pe …
P0.47 yathā mahārāja koci puriso hemantakāle aggiṃ jāletvā visibbetvāM0.47 [ visīvetvā ( sī . pī .)] avijjhāpetvā pakkameyya , atha kho so aggi aññatarassa purisassa khettaṃ ḍaheyya [ upaḍaheyya ( ka .)], tamenaṃ khettasāmiko gahetvā rañño dasseyya ‘ iminā , deva , purisena mayhaṃ khettaṃ daḍḍhan ’ ti .So evaṃ vadeyya ‘ nāhaṃ , deva , imassa khettaṃ jhāpemi , añño so aggi , yo mayā avijjhāpito , añño so aggi , yenimassa khettaṃ daḍḍhaṃ , nāhaṃ daṇḍappatto ’ ti .
Kiṃ nu kho so , mahārāja , puriso daṇḍappatto bhaveyyā ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , daṇḍappatto bhaveyyā ’’ ti .
‘‘ Kena kāraṇenā ’’ ti ?
‘‘ Kiñcāpi so evaṃ vadeyya , purimaṃ , bhante , aggiṃ appaccakkhāya pacchimena agginā so puriso daṇḍappatto bhaveyyā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , iminā nāmarūpena kammaṃ karoti sobhanaṃ vā pāpakaṃ vā , tena kammena aññaṃ nāmarūpaṃ paṭisandahati , tasmā na mutto pāpakehi kammehī ’’ ti .
‘‘ Bhiyyo opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , kocideva puriso padīpaṃ ādāya pāsādaṃ abhirūhitvā bhuñjeyya , padīpo jhāyamāno tiṇaṃ jhāpeyya , tiṇaṃ jhāyamānaṃ gharaṃ jhāpeyya , gharaṃ jhāyamānaṃ gāmaṃ jhāpeyya , gāmajano taṃ purisaṃ gahetvā evaṃ vadeyya ‘ kissa tvaṃ , bho purisa , gāmaṃ jhāpesī ’ ti , so evaṃ vadeyya ‘ nāhaṃ , bho , gāmaṃ jhāpemi , añño so padīpaggi , yassāhaṃ ālokena bhuñjiṃ , añño so aggi , yena gāmo jhāpito ’ ti , te vivadamānā tava santike āgaccheyyuṃ , kassa tvaṃ , mahārāja , aṭṭaṃ [ atthaṃ ( sī . pī .)] dhāreyyāsī ’’ ti ?
‘‘ Gāmajanassa bhante ’’ ti .
‘‘ Kiṃ kāraṇā ’’ ti ?
‘‘ Kiñcāpi so evaṃ vadeyya , api ca tato eva so aggi nibbatto ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , kiñcāpi aññaṃ māraṇantikaṃ nāmarūpaṃ , aññaṃ paṭisandhismiṃ nāmarūpaṃ , api ca tato yeva taṃ nibbattaṃ , tasmā na mutto pāpakehi kammehī ’’ ti .
‘‘ Bhiyyo opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , kocideva puriso dahariṃ dārikaṃ vāretvā suṅkaṃ datvā pakkameyya .
Sā aparena
P0.48 samayena mahatī assa vayappattā , tato añño puriso suṅkaṃ datvā vivāhaṃ kareyya , itaro āgantvā evaṃ vadeyya ‘ kissa pana me tvaṃ , ambho purisa , bhariyaṃ nesī ’ ti ?So evaṃ vadeyya ‘ nāhaṃ tava bhariyaṃ nemi , aññā sā dārikā daharī taruṇī , yā
M0.48 tayā vāritā ca dinnasuṅkā ca , aññāyaṃ dārikā mahatī vayappattā mayā vāritā ca dinnasuṅkā cā ’ ti , te vivadamānā tava santike āgaccheyyuṃ .Kassa tvaṃ , mahārāja , aṭṭaṃ dhāreyyāsī ’’ ti ?
‘‘ Purimassa bhante ’’ ti .
‘‘ Kiṃ kāraṇā ’’ ti ?
‘‘ Kiñcāpi
V0.47 so evaṃ vadeyya , api ca tato yeva sā mahatī nibbattā ’’ ti .‘‘ Evameva kho , mahārāja , kiñcāpi aññaṃ māraṇantikaṃ nāmarūpaṃ , aññaṃ paṭisandhismiṃ nāmarūpaṃ , api ca tato yeva taṃ nibbattaṃ , tasmā naparimutto pāpakehi kammehī ’’ ti .
‘‘ Bhiyyo opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , kocideva puriso gopālakassa hatthato khīraghaṭaṃ kiṇitvā tasseva hatthe nikkhipitvā pakkameyya ‘ sve gahetvā gamissāmī ’ ti , taṃ aparajju dadhi sampajjeyya .
So āgantvā evaṃ vadeyya ‘ dehi me khīraghaṭan ’ ti .
So dadhiṃ dasseyya .
Itaro evaṃ vadeyya ‘ nāhaṃ tava hatthato dadhiṃ kiṇāmi , dehi me khīraghaṭan ’ ti .
So evaṃ vadeyya ‘ ajānato te khīraṃ dadhibhūtan ’ ti te vivadamānā tava santike āgaccheyyuṃ , kassa tvaṃ mahārāja , aṭṭaṃ dhāreyyāsī ’’ ti ?
‘‘ Gopālakassa bhante ’’ ti .
‘‘ Kiṃ kāraṇā ’’ ti ?
‘‘ Kiñcāpi so evaṃ vadeyya , api ca tato yeva taṃ nibbattan ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , kiñcāpi aññaṃ māraṇantikaṃ nāmarūpaṃ , aññaṃ paṭisandhismiṃ nāmarūpaṃ , api ca tato yeva taṃ nibbattaṃ , tasmā na parimutto pāpakehi kammehī ’’ ti .
‘‘ Kallosi , bhante nāgasenā ’’ ti .
Nāmarūpaekattanānattapañho chaṭṭho .