8. Dhammābhisamayapañho
8.‘‘ Bhante nāgasena , ye te sammā paṭipajjanti , tesaṃ sabbesaṃ yeva dhammābhisamayo hoti , udāhu kassaci na hotī ’’ ti ?
‘‘ Kassaci , mahārāja , hoti , kassaci na hotī ’’ ti .
‘‘ Kassa bhante hoti , kassa na hotī ’’ ti ?
‘‘ Tiracchānagatassa , mahārāja , suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo
V0.285 na hoti , pettivisayūpapannassa … pe … micchādiṭṭhikassa … pe … kuhakassa … pe … mātughātakassa … pe … pitughātakassa … pe … arahantaghātakassa … pe … saṅghabhedakassa … pe … lohituppādakassa … pe … theyyasaṃvāsakassa … pe … titthiyapakkantassa … pe … bhikkhunidūsakassa … pe … terasannaṃ garukāpattīnaṃ aññataraṃ āpajjitvā avuṭṭhitassa … pe … paṇḍakassa … pe … ubhatobyañjanakassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti … pe … yopi manussadaharako ūnakasattavassiko , tassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti .Imesaṃ kho , mahārāja , soḷasannaṃ puggalānaṃ suppaṭipannānampi dhammābhisamayo na hotī ’’ ti .
‘‘ Bhante nāgasena , ye te pannarasa puggalā viruddhā yeva , tesaṃ dhammābhisamayo hotu vā mā vā hotu , atha kena kāraṇena manussadaharakassa ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti ?
Ettha tāva pañho bhavati ‘ nanu nāma daharakassa na rāgo hoti , na doso hoti , na moho hoti , na māno hoti , na micchādiṭṭhi hoti , na arati hoti , na kāmavitakko hoti , amissito kilesehi , so nāma daharako yutto ca patto ca arahati ca cattāri saccāni ekapaṭivedhena paṭivijjhitun ’’’ ti .
‘‘ Taññevettha
P0.311 , mahārāja , kāraṇaṃ , yenāhaṃ kāraṇena bhaṇāmiM0.299 ‘ ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hotī ’ ti .Yadi , mahārāja , ūnakasattavassiko rajanīye rajjeyya , dussanīye dusseyya , mohanīye muyheyya , madanīye majjeyya , diṭṭhiṃ vijāneyya , ratiñca aratiñca vijāneyya , kusalākusalaṃ vitakkeyya , bhaveyya tassa dhammābhisamayo , api ca , mahārāja , ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ , asaṅkhatā nibbānadhātu garukā bhārikā vipulā mahatī .
Ūnakasattavassiko , mahārāja , tena dubbalena cittena parittakena mandena avibhūtena na sakkoti garukaṃ bhārikaṃ vipulaṃ mahatiṃ asaṅkhataṃ nibbānadhātuṃ paṭivijjhituṃ .
‘‘ Yathā , mahārāja , sinerupabbatarājā garuko bhāriko vipulo mahanto , api nu kho taṃ , mahārāja , puriso attano pākatikena thāmabalavīriyena sakkuṇeyya sinerupabbatarājānaṃ uddharitun ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Kena kāraṇena mahārājā ’’ ti ?
‘‘ Dubbalattā , bhante , purisassa , mahantattā sinerupabbatarājassā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ , asaṅkhatā nibbānadhātu
V0.286 garukā bhārikā vipulā mahatī .Ūnakasattavassiko tena dubbalena cittena parittena mandena avibhūtena na sakkoti garukaṃ bhārikaṃ vipulaṃ mahatiṃ asaṅkhataṃ nibbānadhātuṃ paṭivijjhituṃ , tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti .
‘‘ Yathā vā pana , mahārāja , ayaṃ mahāpathavī dīghā āyatā puthulā vitthatā visālā vitthiṇṇā vipulā mahantā , api nu kho taṃ , mahārāja , mahāpathaviṃ sakkā parittakena udakabindukena temetvā udakacikkhallaṃ kātun ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Kena kāraṇena , mahārājā ’’ ti ?
‘‘ Parittattā , bhante , udakabindussa , mahantattā mahāpathaviyā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ
P0.312 dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ , asaṅkhatā nibbānadhātu dīghā āyatā puthulā vitthatā visālā vitthiṇṇā vipulā mahantā .Ūnakasattavassiko tena dubbalena cittena parittakena mandena avibhūtena na sakkoti mahatiṃ asaṅkhataṃ nibbānadhātuṃ
M0.300 paṭivijjhituṃ , tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti .‘‘ Yathā vā pana , mahārāja , abaladubbalaparittaappathokamandaggi bhaveyya , api nu kho , mahārāja , tāvatakena mandena agginā sakkā sadevake loke andhakāraṃ vidhamitvā ālokaṃ dassetun ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Kena kāraṇena mahārājā ’’ ti ?
‘‘ Mandattā , bhante , aggissa , lokassa mahantattā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ , mahatā ca avijjandhakārena pihitaṃ .
Tasmā dukkaraṃ ñāṇālokaṃ dassayituṃ , tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti .
‘‘ Yathā vā pana , mahārāja , āturo kiso aṇuparimitakāyo sālakakimi hatthināgaṃ tidhā pabhinnaṃ navāyataṃ tivitthataṃ dasapariṇāhaṃ aṭṭharatanikaṃ sakaṭṭhānamupagataṃ disvā gilituṃ parikaḍḍheyya , api nu kho so , mahārāja , sālakakimi sakkuṇeyya taṃ hatthināgaṃ gilitun ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Kena kāraṇena , mahārājā ’’ ti ?
‘‘ Parittattā , bhante , sālakakimissa , mahantattā hatthināgassā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ , mahatī asaṅkhatā nibbānadhātu .
So tena dubbalena cittena parittakena mandena avibhūtena na sakkoti mahatiṃ asaṅkhataṃ nibbānadhātuṃ
V0.287 paṭivijjhituṃ , tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hotī ’’ ti .‘‘ Sādhu , bhante nāgasena , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Dhammābhisamayapañho aṭṭhamo .