3. Dukkhappahānavāyamapañho
3. Rājā āha ‘‘ bhante nāgasena , kiṃ tumhe atītassa dukkhassa pahānāya vāyamathā ’’ ti ?
‘‘ Na hi , mahārājā ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana , bhante , anāgatassa dukkhassa pahānāya vāyamathā ’’ ti ?
‘‘ Na hi , mahārājā ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana paccuppannassa dukkhassa
P0.81 pahānāya vāyamathā ’’ ti ?‘‘ Na hi , mahārājā ’’ ti .
‘‘ Yadi tumhe na atītassa dukkhassa pahānāya vāyamatha , na anāgatassa dukkhassa pahānāya vāyamatha , na paccuppannassa dukkhassa pahānāya vāyamatha , atha kimatthāya vāyamathā ’’ ti .
Thero āha ‘ kinti , mahārāja , idañca dukkhaṃ nirujjheyya , aññañca dukkhaṃ nuppajjeyyā ’ ti etadatthāya vāyamāmā ’’ ti .
‘‘ Atthi
M0.87 pana te , bhante nāgasena , anāgataṃ dukkhan ’’ ti ?‘‘ Natthi [ kathā .828,829 passitabbaṃ ], mahārājā ’’ ti ‘‘ tumhe kho , bhante nāgasena , atipaṇḍitā , ye tumhe asantānaṃ anāgatānaṃ dukkhānaṃ pahānāya vāyamathā ’’ ti ?
‘‘ Atthi pana te , mahārāja , keci paṭirājāno paccatthikā paccāmittā paccupaṭṭhitā hontī ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , atthī ’’ ti .
‘‘ Kiṃnu kho , mahārāja , tadā tumhe parikhaṃ khaṇāpeyyātha , pākāraṃ cināpeyyātha gopuraṃ kārāpeyyātha , aṭṭālakaṃ kārāpeyyātha , dhaññaṃ atiharāpeyyāthā ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , paṭikacceva taṃ paṭiyattaṃ hotī ’’ ti .
‘‘ Kiṃ tumhe , mahārāja , tadā hatthismiṃ sikkheyyātha , assasmiṃ sikkheyyātha , rathasmiṃ sikkheyyātha , dhanusmiṃ sikkheyyātha , tharusmiṃ sikkheyyāthā ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , paṭikacceva taṃ sikkhitaṃ hotī ’’ ti .
‘‘ Kissatthāyā ’’ ti ?
‘‘ Anāgatānaṃ , bhante , bhayānaṃ paṭibāhanatthāyā ’’ ti .
‘‘ Kiṃ nu kho , mahārāja , atthi anāgataṃ bhayan ’’ ti ?
‘‘ Natthi , bhante ’’ ti
V0.90 .‘‘ Tumhe ca kho , mahārāja , atipaṇḍitā , ye tumhe asantānaṃ anāgatānaṃ bhayānaṃ paṭibāhanatthāya paṭiyādethā ’’ ti .
‘‘ Bhiyyo opammaṃ karohīti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , yadā tvaṃ pipāsito bhaveyyāsi , tadā tvaṃ udapānaṃ khaṇāpeyyāsi , pokkharaṇiṃ khaṇāpeyyāsi , taḷākaṃ khaṇāpeyyāsi ‘ pānīyaṃ pivissāmī ’’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , paṭikacceva taṃ paṭiyattaṃ hotī ’’ ti .
‘‘ Kissatthāyā ’’ ti ?
‘‘ Anāgatānaṃ , bhante , pipāsānaṃ paṭibāhanatthāya paṭiyattaṃ hotī ’’ ti .
‘‘ Atthi pana , mahārāja , anāgatā pipāsā ’’ ti ?
‘‘ Natthi , bhante ’’ ti .
‘‘ Tumhe kho , mahārāja , atipaṇḍitā
P0.82 , ye tumhe asantānaṃ anāgatānaṃ pipāsānaṃ paṭibāhanatthāya taṃ paṭiyādethā ’’ ti .‘‘ Bhiyyo opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , yadā tvaṃ bubhukkhito bhaveyyāsi , tadā tvaṃ khettaṃ kasāpeyyāsi , sāliṃ vapāpeyyāsi ‘ bhattaṃ bhuñjissāmī ’’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , paṭikacceva taṃ paṭiyattaṃ hotī ’’ ti .
‘‘ Kissatthāyā ’’ ti .
‘‘ Anāgatānaṃ , bhante , bubhukkhānaṃ paṭibāhanatthāyā ’’ ti .
‘‘ Atthi pana , mahārāja , anāgatā bubhukkhā ’’ ti ?
‘‘ Natthi , bhante ’’ ti .
‘‘ Tumhe
M0.88 kho , mahārāja , atipaṇḍitā , ye tumhe asantānaṃ anāgatānaṃ bubhukkhānaṃ paṭibāhanatthāya paṭiyādethā ’’ ti .‘‘ Kallosi , bhante nāgasenā ’’ ti .
Dukkhappahānavāyamapañho tatiyo .