4. Maccupāsamuttipañho
4.‘‘ Bhante nāgasena , bhāsitampetaṃ bhagavatā –
‘‘‘ Na
V0.151 antalikkhe na samuddamajjhe , na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa ;Na vijjatī so jagatippadeso , yatthaṭṭhito mucceyya maccupāsā ’ ti .
‘‘ Puna bhagavatā parittā ca uddiṭṭhā .
Seyyathidaṃ , ratanasuttaṃ mettasuttaṃ khandhaparittaṃ moraparittaṃ dhajaggaparittaṃ
P0.151 āṭānāṭiyaparittaṃ aṅgulimālaparittaṃ .Yadi , bhante nāgasena , ākāsagatopi samuddamajjhagatopi pāsādakuṭileṇaguhāpabbhāradaribilagiri vivarapabbatantaragatopi na muccati maccupāsā , tena hi parittakammaṃ micchā .
Yadi parittakaraṇena maccupāsā parimutti bhavati , tena hi ‘ na antalikkhe … pe … maccupāsā ’ ti tampi vacanaṃ micchā .
Ayampi ubhato koṭiko pañho gaṇṭhitopi gaṇṭhitaro tavānuppatto , so tayā nibbāhitabbo ’’ ti .
‘‘ Bhāsitampetaṃ
M0.153 , mahārāja , bhagavatā ‘ na antalikkhe … pe … maccupāsā ’ ti , parittā ca bhagavatā uddiṭṭhā , tañca pana sāvasesāyukassa vayasampannassa apetakammāvaraṇassa , natthi , mahārāja , khīṇāyukassa ṭhitiyā kiriyā vā upakkamo vā .‘‘ Yathā mahārāja matassa rukkhassa sukkhassa koḷāpassa nisnehassa uparuddhajīvitassa gatāyusaṅkhārassa kumbhasahassenapi udake ākirante allattaṃ vā pallavitaharitabhāvo vā na bhaveyya .
Evameva kho , mahārāja , bhesajjaparittakammena natthi khīṇāyukassa ṭhitiyā kiriyā vā upakkamo vā , yāni tāni , mahārāja , mahiyā osadhāni bhesajjāni , tānipi khīṇāyukassa akiccakarāni bhavanti .
Sāvasesāyukaṃ , mahārāja , vayasampannaṃ apetakammāvaraṇaṃ parittaṃ rakkhati gopeti , tassatthāya bhagavatā parittā uddiṭṭhā .
‘‘ Yathā , mahārāja , kassako paripakke dhaññe mate sassanāḷe udakappavesanaṃ vāreyya , yaṃ pana sassaṃ taruṇaṃ meghasannibhaṃ vayasampannaṃ , taṃ udakavaḍḍhiyā vaḍḍhati .
Evameva kho , mahārāja , khīṇāyukassa bhesajjaparittakiriyā ṭhapitā paṭikkhittā
P0.152 , ye pana te manussā sāvasesāyukā vayasampannā , tesaṃ atthāya parittabhesajjāni bhaṇitāni , te parittabhesajjehi vaḍḍhantī ’’ ti .‘‘ Yadi , bhante nāgasena , khīṇāyuko marati , sāvasesāyuko jīvati , tena hi parittabhesajjāni niratthakāni hontī ’’ ti ?
‘‘ Diṭṭhapubbo pana tayā , mahārāja , koci rogo bhesajjehi paṭinivattito ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , anekasatāni diṭṭhānī ’’ ti .
‘‘ Tena hi , mahārāja ,‘ parittabhesajjakiriyā niratthakā ’ ti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā bhavatī ’’ ti .
‘‘ Dissanti
V0.152 , bhante nāgasena , vejjānaṃ upakkamā bhesajjapānānulepā , tena tesaṃ upakkamena rogo paṭinivattatī ’’ ti .‘‘ Parittānampi , mahārāja , pavattīyamānānaṃ saddo suyyati , jivhā sukkhati , hadayaṃ byāvaṭṭati , kaṇṭho āturati .
Tena tesaṃ pavattena sabbe byādhayo vūpasamanti , sabbā ītiyo apagacchantīti .
‘‘ Diṭṭhapubbo pana tayā , mahārāja , koci ahinā daṭṭho mantapadena visaṃ pātīyamāno visaṃ cikkhassanto uddhamadho ācamayamāno ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante
M0.154 , ajjetarahipi taṃ loke vattatī ’’ ti .‘‘ Tena hi , mahārāja ,‘ parittabhesajjakiriyā niratthakā ’ ti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā bhavati .
Kataparittañhi , mahārāja , purisaṃ ḍaṃsitukāmo ahi na ḍaṃsati , vivaṭaṃ mukhaṃ pidahati , corānaṃ ukkhittalaguḷampi na sambhavati , te laguḷaṃ muñcitvā pemaṃ karonti , kupitopi hatthināgo samāgantvā uparamati , pajjalitamahāaggikkhandhopi upagantvā nibbāyati , visaṃ halāhalampi khāyitaṃ agadaṃ sampajjati , āhāratthaṃ vā pharati , vadhakā hantukāmā upagantvā dāsabhūtā sampajjanti , akkantopi pāso na saṃvarati [ na saṃcarati ( sī .)].
‘‘ Sutapubbaṃ pana tayā , mahārāja ,‘ morassa kataparittassa sattavassasatāni luddako nāsakkhi pāsaṃ upanetuṃ , akataparittassa taṃ yeva divasaṃ pāsaṃ upanesī ’’ ti
P0.153 ?‘‘ Āma , bhante , suyyati , abbhuggato so saddo sadevake loke ’’ ti .
‘‘ Tena hi , mahārāja ‘ parittabhesajjakiriyā niratthakā ’ ti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā bhavati .
‘‘ Sutapubbaṃ pana tayā , mahārāja ,‘ dānavo bhariyaṃ parirakkhanto samugge pakkhipitvā gilitvā kucchinā pariharati , atheko vijjādharo tassa dānavassa mukhena pavisitvā tāya saddhiṃ abhiramati , yadā so dānavo aññāsi , atha samuggaṃ vamitvā vivari , saha samugge vivaṭe vijjādharo yathākāmaṃ [ yena kāmaṃ ( ka .)] pakkāmī ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , suyyati , abbhuggato sopi saddo sadevake loke ’’ ti .
‘‘ Nanu so , mahārāja , vijjādharo parittabalena [ mantabalena (?)] gahaṇā mutto ’’ ti .
‘‘ Āma bhante ’’ ti .
‘‘ Tena hi , mahārāja , atthi parittabalaṃ .
‘‘ Sutapubbaṃ pana tayā , mahārāja ,‘ aparopi vijjādharo bārāṇasirañño antepure mahesiyā saddhiṃ sampaduṭṭho [ saṃsaṭṭho ( sī .)] gahaṇappatto samāno khaṇena adassanaṃ gato mantabalenā ’’ ti .
‘‘ Āma , bhante , suyyatī ’’ ti .
‘‘ Nanu so , mahārāja , vijjādharo parittabalena gahaṇā mutto ’’ ti ?
‘‘ Āma bhante ’’ ti .
‘‘ Tena hi , mahārāja , atthi parittabalan ’’ ti .
‘‘ Bhante
V0.153 nāgasena ,‘ kiṃ sabbe yeva parittaṃ rakkhatī ’ ti ?‘‘ Ekacce , mahārāja , rakkhati , ekacce na rakkhatī ’’ ti .
‘‘ Tena hi , bhante nāgasena , parittaṃ na sabbatthikan ’’ ti ?
‘‘ Api nu kho , mahārāja , bhojanaṃ sabbesaṃ jīvitaṃ rakkhatī ’’ ti ?
‘‘ Ekacce , bhante
M0.155 , rakkhati , ekacce na rakkhatī ’’ ti .‘‘ Kiṃ kāraṇā ’’ ti .
‘‘ Yato , bhante , ekacce taṃ yeva bhojanaṃ atibhuñjitvā visūcikāya marantī ’’ ti .
‘‘ Tena hi , mahārāja , bhojanaṃ na sabbesaṃ jīvitaṃ rakkhatī ’’ ti ?
‘‘ Dvīhi , bhante nāgasena , kāraṇehi bhojanaṃ jīvitaṃ harati atibhuttena vā usmādubbalatāya vā , āyudadaṃ , bhante nāgasena , bhojanaṃ durupacārena jīvitaṃ haratī ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , parittaṃ ekacce rakkhati , ekacce na rakkhati .
‘‘ Tīhi , mahārāja , kāraṇehi parittaṃ na rakkhati
P0.154 kammāvaraṇena , kilesāvaraṇena , asaddahanatāya .Sattānurakkhaṇaṃ , mahārāja , parittaṃ attanā katena ārakkhaṃ jahati , yathā , mahārāja , mātā puttaṃ kucchigataṃ poseti , hitena upacārena janeti , janayitvā asucimalasiṅghāṇikamapanetvā uttamavarasugandhaṃ upalimpati , so aparena samayena paresaṃ putte akkosante vā paharante vā pahāraṃ deti .
Te tassa kujjhitvā parisāya ākaḍḍhitvā taṃ gahetvā sāmino upanenti , yadi pana tassā putto aparaddho hoti velātivatto .
Atha naṃ sāmino manussā ākaḍḍhayamānā daṇḍamuggarajāṇumuṭṭhīhi tāḷenti pothenti , api nu kho , mahārāja , tassa mātā labhati ākaḍḍhanaparikaḍḍhanaṃ gāhaṃ sāmino upanayanaṃ kātun ’’ ti ?
‘‘ Na hi bhante ’’ ti .
‘‘ Kena kāraṇena , mahārājā ’’ ti .
‘‘ Attano , bhante , aparādhenā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , sattānaṃ ārakkhaṃ parittaṃ attano aparādhena vañjhaṃ karotī ’’ ti [ kāretīti ( sī .)].
‘‘ Sādhu , bhante nāgasena , suvinicchito pañho , gahanaṃ agahanaṃ kataṃ , andhakāro āloko kato , viniveṭhitaṃ diṭṭhijālaṃ , tvaṃ gaṇivarapavaramāsajjā ’’ ti .
Maccupāsamuttipañho catuttho .