Issues
Select Version
Milindapañhapāḷi
Milindapañhapāḷi

5. Attanipātanapañho

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Attanipātanapañho

5.‘‘ BhanteP0.195 nāgasena , bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘ na , bhikkhave , attānaṃ pātetabbaṃ , yo pāteyya , yathādhammo kāretabbo ’ ti .
Puna ca tumhe bhaṇatha ‘ yattha katthaci bhagavā sāvakānaṃ dhammaṃ desayamāno anekapariyāyena jātiyā jarāya byādhino maraṇassa samucchedāya dhammaṃ deseti , yo hi koci jātijarābyādhimaraṇaṃ samatikkamati , taṃ paramāya pasaṃsāya pasaṃsatī ’ ti .
Yadi , bhante nāgasena , bhagavatā bhaṇitaṃ ‘ na , bhikkhave , attānaṃ pātetabbaṃ , yo pāteyya , yathādhammo kāretabbo ’ ti , tena hi ‘ jātiyā jarāya byādhino maraṇassa samucchedāya dhammaṃ desetī ’ ti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā .
Yadi jātiyā jarāya byādhino maraṇassa samucchedāya dhammaṃ deseti , tena hi ‘ na , bhikkhave , attānaṃ pātetabbaṃ , yo pāteyya , yathādhammo kāretabbo ’’ ti tampiV0.188 vacanaṃ micchā .
Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto , so tayā nibbāhitabbo ’’ ti .
‘‘ Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā ‘ na , bhikkhave , attānaṃ pātetabbaṃ , yo pāteyya , yathādhammo kāretabbo ’ ti .
Yattha katthaci bhagavatā sāvakānaṃ dhammaṃ desayāmānena ca anekapariyāyena jātiyā jarāya byādhino maraṇassa samucchedāya dhammo desito , tattha pana kāraṇaṃ atthi , yena bhagavā kāraṇena paṭikkhipi samādapesi cā ’’ ti .
‘‘ Kiṃ panettha , bhante nāgasena , kāraṇaṃ , yena bhagavā kāraṇena paṭikkhipi samādapesi cā ’’ ti ?
‘‘ Sīlavā , mahārāja , sīlasampanno agadasamo sattānaṃ kilesavisavināsane , osadhasamo sattānaṃ kilesabyādhivūpasame , udakasamo sattānaṃ kilesarajojallāpaharaṇe , maṇiratanasamo sattānaṃ sabbasampattidāne , nāvāsamo sattānaṃ caturoghapāragamane , satthavāhasamo sattānaṃ jātikantāratāraṇe , vātasamo sattānaṃM0.194 tividhaggisantāpanibbāpane , mahāmeghasamo sattānaṃ mānasaparipūraṇe , ācariyasamo sattānaṃ kusalasikkhāpane , sudesakasamo sattānaṃ khemapathamācikkhaṇe .
Evarūpo , mahārāja , bahuguṇo anekaguṇo appamāṇaguṇo guṇarāsiP0.196 guṇapuñjo sattānaṃ vaḍḍhikaro sīlavā ‘ mā vinassī ’ ti sattānaṃ anukampāya bhagavā sikkhāpadaṃ paññapesi ‘ na , bhikkhave , attānaṃ pātetabbaṃ , yo pāteyya , yathādhammo kāretabbo ’ ti .
Idamettha , mahārāja , kāraṇaṃ , yena kāraṇena bhagavā paṭikkhipi .
Bhāsitampetaṃ , mahārāja , therena kumārakassapena vicitrakathikena pāyāsirājaññassa paralokaṃ dīpayamānena ‘ yathā yathā kho rājañña samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti , tathā tathā bahuṃ puññaṃ pasavanti , bahujanahitāya ca paṭipajjanti bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan ’ ti .
‘‘ Kena pana kāraṇena bhagavā samādapesi ?
Jātipi , mahārāja , dukkhā , jarāpi dukkhā , byādhipi dukkho , maraṇampi dukkhaṃ , sokopi dukkho , paridevopi dukkho , dukkhampi dukkhaṃ , domanassampi dukkhaṃ , upāyāsopi dukkho , appiyehi sampayogopi dukkho , piyehi vippayogopi dukkho , mātumaraṇampi dukkhaṃ , pitumaraṇampi dukkhaṃ , bhātumaraṇampi dukkhaṃ , bhaginimaraṇampi dukkhaṃ , puttamaraṇampi dukkhaṃ , dāramaraṇampi dukkhaṃ , dāsamaraṇampi dukkhaṃ [ idaṃ vākyaṃ sī . pī . potthakesu natthi ], ñātimaraṇampi dukkhaṃ , ñātibyasanampi dukkhaṃ , rogabyasanampi dukkhaṃ , bhogabyasanampi dukkhaṃ , sīlabyasanampi dukkhaṃ , diṭṭhibyasanampi dukkhaṃ , rājabhayampi dukkhaṃ , corabhayampi dukkhaṃ , veribhayampiV0.189 dukkhaṃ , dubbhikkhabhayampi dukkhaṃ , aggibhayampi dukkhaṃ , udakabhayampi dukkhaṃ , ūmibhayampi dukkhaṃ , āvaṭṭabhayampi dukkhaṃ , kumbhīlabhayampi dukkhaṃ , susukābhayampi dukkhaṃ , attānuvādabhayampi dukkhaṃ , parānuvādabhayampi dukkhaṃ , daṇḍabhayampi dukkhaṃ , duggatibhayampi dukkhaṃ , parisāsārajjabhayampi dukkhaṃ , ājīvakabhayampi dukkhaṃ , maraṇabhayampi dukkhaṃ , vettehi tāḷanampiP0.197 dukkhaṃ , kasāhi tāḷanampi dukkhaṃ , addhadaṇḍakehi tāḷanampi dukkhaṃ , hatthacchedanampi dukkhaṃ , pādacchedanampi dukkhaṃ , hatthapādacchedanampi dukkhaṃ , kaṇṇacchedanampi dukkhaṃ , nāsacchedanampi dukkhaṃ , kaṇṇanāsacchedanampi dukkhaṃ , bilaṅgathālikampi dukkhaṃ , saṅkhamuṇḍikampi dukkhaṃ , rāhumukhampi dukkhaṃ , jotimālikampi dukkhaṃ , hatthapajjotikampi dukkhaṃ , erakavattikampi dukkhaṃ , cīrakavāsikampi dukkhaṃ , eṇeyyakampi dukkhaṃM0.195 , baḷisamaṃsikampi dukkhaṃ , kahāpaṇikampi dukkhaṃ , khārāpatacchikampi dukkhaṃ , palighaparivattikampi dukkhaṃ , palālapīṭhakampi dukkhaṃ , tattena telena osiñcanampi dukkhaṃ , sunakhehi khādāpanampi dukkhaṃ , jīvasūlāropanampi dukkhaṃ , asinā sīsacchedanampi dukkhaṃ , evarūpāni , mahārāja , bahuvidhāni anekavidhāni dukkhāni saṃsāragato anubhavati .
‘‘ Yathā , mahārāja , himavantapabbate abhivuṭṭhaṃ udakaṃ gaṅgāya nadiyā pāsāṇa sakkhara khara marumba āvaṭṭa gaggalaka ūmikavaṅkacadika āvaraṇanīvaraṇamūlakasākhāsu pariyottharati , evameva kho , mahārāja , evarūpāni bahuvidhāni anekavidhāni dukkhāni saṃsāragato anubhavati .
Pavattaṃ , mahārāja , dukkhaṃ , appavattaṃ sukhaṃ .
Appavattassa guṇaṃ pavattassa [ pavatte ( sī . pī . ka .)] ca bhayaṃ dīpayamāno , mahārāja , bhagavā appavattassa sacchikiriyāya jātijarābyādhimaraṇasamatikkamāya samādapesi , idamettha , mahārāja , kāraṇaṃ , yena kāraṇena bhagavā samādapesī ’’ ti .
‘‘ Sādhu , bhante nāgasena , sunibbeṭhito pañho , sukathitaṃ kāraṇaṃ , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Attanipātanapañho pañcamo .