6. Arahantavedanāvediyanapañho
6.‘‘ Bhante
P0.253 nāgasena , tumhe bhaṇatha ‘ arahā ekaṃ vedanaṃ vedayati kāyikaṃ , na cetasikan ’ ti .Kiṃ nu kho , bhante nāgasena , arahato cittaṃ yaṃ kāyaṃ nissāya pavattati , tattha arahā anissaro assāmī avasavattī ’’ ti
M0.246 ?‘‘ Āma , mahārājā ’’ ti .
‘‘ Na kho , bhante nāgasena , yuttametaṃ , yaṃ so sakacittassa pavattamāne kāye anissaro hoti assāmī avasavattī ;
sakuṇopi tāva , bhante , yasmiṃ kulāvake paṭivasati , tattha so issaro hoti sāmī vasavattī ’’ ti .
‘‘ Dasayime , mahārāja , kāyānugatā dhammā bhave bhave kāyaṃ anudhāvanti anuparivattanti .
Katame
V0.237 dasa ?Sītaṃ uṇhaṃ jighacchā pipāsā uccāro passāvo middhaṃ jarā byādhi maraṇaṃ .
Ime kho , mahārāja , dasa kāyānugatā dhammā bhave bhave kāyaṃ anudhāvanti anuparivattanti , tattha arahā anissaro assāmī avasavattī ’’ ti .
‘‘ Bhante nāgasena , kena kāraṇena arahato kāye āṇā nappavattati issariyaṃ vā , tattha me kāraṇaṃ brūhī ’’ ti ?
‘‘ Yathā , mahārāja , ye keci pathavinissitā sattā , sabbe te pathaviṃ nissāya caranti viharanti vuttiṃ kappenti , api nu kho , mahārāja , tesaṃ pathaviyā āṇā pavattati issariyaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , arahato cittaṃ kāyaṃ nissāya pavattati , na ca arahato kāye āṇā pavattati issariyaṃ vā ’’ ti .
‘‘ Bhante nāgasena , kena kāraṇena puthujjano kāyikampi cetasikampi vedanaṃ vedayatī ’’ ti ?
‘‘ Abhāvitattā , mahārāja , cittassa puthujjano kāyikampi cetasikampi vedanaṃ vedayati .
Yathā , mahārāja , goṇo chāto paritasito abaladubbalaparittakatiṇesu vā latāya vā upanibaddho assa , yadā so goṇo parikupito hoti , tadā saha upanibandhanena pakkamati .
Evameva kho , mahārāja , abhāvitacittassa vedanā uppajjitvā cittaṃ parikopeti , cittaṃ parikupitaṃ kāyaṃ ābhujati nibbhujati samparivattakaṃ
P0.254 karoti .Atha kho so abhāvitacitto tasati ravati bheravarāvamabhiravati , idamettha , mahārāja , kāraṇaṃ , yena kāraṇena puthujjano kāyikampi cetasikampi vedanaṃ vedayatī ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana taṃ kāraṇaṃ , yena kāraṇena arahā ekaṃ vedanaṃ vedayati kāyikaṃ , na cetasikan ’’ ti ?
‘‘ Arahato , mahārāja , cittaṃ bhāvitaṃ hoti subhāvitaṃ dantaṃ sudantaṃ assavaṃ vacanakaraṃ , so dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno ‘ aniccan ’ ti daḷhaṃ gaṇhāti , samādhithambhe cittaṃ upanibandhati , tassa
M0.247 taṃ cittaṃ samādhithambhe upanibandhanaṃ na vedhati na calati , ṭhitaṃ hoti avikkhittaṃ , tassa vedanāvikāravipphārena kāyo ābhujati nibbhujati samparivattati , idamettha , mahārāja , kāraṇaṃ , yena kāraṇena arahā ekaṃ vedanaṃ vedayati kāyikaṃ , na cetasikan ’’ ti .‘‘ Bhante nāgasena , taṃ nāma loke acchariyaṃ yaṃ kāye calamāne cittaṃ na calati , tattha me kāraṇaṃ brūhī ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , mahatimahārukkhe khandhasākhāpalāsasampanne anilabalasamāhate sākhā calati , api nu tassa khandhopi calatī ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti
V0.238 .‘‘ Evameva kho , mahārāja , arahā dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno ‘ aniccan ’ ti daḷhaṃ gaṇhāti , samādhithambhe cittaṃ upanibandhati , tassa taṃ cittaṃ samādhithambhe upanibandhanaṃ na vedhati na calati , ṭhitaṃ hoti avikkhittaṃ , tassa vedanāvikāravipphārena kāyo ābhujati nibbhujati samparivattati , cittaṃ pana tassa na vedhati na calati khandho viya mahārukkhassā ’’ ti .
‘‘ Acchariyaṃ , bhante nāgasena , abbhutaṃ , bhante nāgasena , na me evarūpo sabbakāliko dhammapadīpo diṭṭhapubbo ’’ ti .
Arahantavedanāvediyanapañho chaṭṭho .