8. Brāhmaṇarājavādapañho
8.‘‘ Bhante
P0.225 nāgasena , bhāsitampetaṃ tathāgatena ‘ ahamasmi , bhikkhave , brāhmaṇo yācayogo ’ ti .Puna ca bhaṇitaṃ ‘ rājāhamasmi selā ’ ti .
Yadi , bhante nāgasena , bhagavatā bhaṇitaṃ ‘ ahamasmi , bhikkhave
V0.212 , brāhmaṇo yācayogo ’ ti , tena hi ‘ rājāhamasmi selā ’ ti yaṃ vacanaṃ , taṃ micchā .Yadi tathāgatena bhaṇitaṃ ‘ rājāhamasmi selā ’ ti , tena hi ‘ ahamasmi , bhikkhave , brāhmaṇo yācayogo ’ ti tampi vacanaṃ micchā .
Khattiyo vā hi bhaveyya brāhmaṇo vā , natthi ekāya jātiyā dve vaṇṇā nāma , ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto , so tayā nibbāhitabbo ’’ ti .
‘‘ Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā ‘ ahamasmi , bhikkhave , brāhmaṇo yācayogo ’ ti , puna ca bhaṇitaṃ ‘ rājāhamasmi selā ’ ti , tattha kāraṇaṃ atthi , yena kāraṇena tathāgato brāhmaṇo ca rājā ca hotī ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana taṃ , bhante nāgasena , kāraṇaṃ , yena kāraṇena tathāgato brāhmaṇo ca rājā ca hoti ’’?
‘‘ Sabbe , mahārāja , pāpakā
M0.220 akusalā dhammā tathāgatassa bāhitā pahīnā apagatā byapagatā ucchinnā khīṇā khayaṃ pattā nibbutā upasantā , tasmā tathāgato ‘ brāhmaṇo ’ ti vuccati .‘‘ Brāhmaṇo nāma saṃsayamanekaṃsaṃ vimatipathaṃ vītivatto , bhagavāpi , mahārāja , saṃsayamanekaṃsaṃ vimatipathaṃ vītivatto , tena kāraṇena tathāgato ‘ brāhmaṇo ’ ti vuccati .
‘‘ Brāhmaṇo nāma sabbabhavagatiyoninissaṭo malarajagatavippamutto asahāyo , bhagavāpi , mahārāja , sabbabhavagatiyoninissaṭo malarajagatavippamutto asahāyo , tena kāraṇena tathāgato ‘ brāhmaṇo ’ ti vuccati .
‘‘ Brāhmaṇā nāma aggaseṭṭhavarapavaradibbavihārabahulo , bhagavāpi , mahārāja , aggaseṭṭhavarapavaradibbavihārabahulo , tenāpi kaparaṇena tathāgato ‘‘ brāhmaṇo ’’ ti vuccati .
‘‘ Brāhmaṇo nāma ajjhayana ajjhāpana dānappaṭiggahaṇa dama saṃyamaniyamapubbamanusiṭṭhi paveṇi vaṃsa dharaṇo , bhagavāpi , mahārāja , ajjhayana ajjhāpana dānappaṭiggahaṇa dama saṃyama niyama pubbajināciṇṇa anusiṭṭhi
P0.226 paveṇi vaṃsa dharaṇo tenāpi kāraṇena tathāgato ‘ brāhmaṇo ’ ti vuccati .‘‘ Brāhmaṇo nāma brahāsukhavihārajjhānajhāyī ;
bhagavāpi , mahārāja , brahāsukhavihārajjhānajhāyī , tenāpi kāraṇena tathāgato ‘ brāhmaṇo ’ ti vuccati .
‘‘ Brāhmaṇo
V0.213 nāma sabbabhavābhavagatīsu abhijātivattitamanucaritaṃ jānāti , bhagavāpi , mahārāja , sabbabhavābhavagatīsu abhijātivattitamanucaritaṃ jānāti , tenāpi kāraṇena tathāgato ‘ brāhmaṇo ’ ti vuccati .‘‘ Brāhmaṇoti , mahārāja , bhagavato netaṃ nāmaṃ mātarā kataṃ , na pitarā kataṃ , na bhātarā kataṃ , na bhaginiyā kataṃ , na mittāmaccehi kataṃ , na ñātisālohitehi kataṃ , na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ , na devatāhi kataṃ , vimokkhantikametaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ nāmaṃ bodhiyā yeva mūle mārasenaṃ vidhamitvā atītānāgatapaccuppanne pāpake akusale
M0.221 dhamme bāhetvā saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā paṭiladdhapātubhūtasamuppannamatte sacchikā paññatti yadidaṃ brāhmaṇoti , tena kāraṇena tathāgato vuccati ‘ brāhmaṇo ’’’ ti .‘‘ Kena pana , bhante nāgasena , kāraṇena tathāgato vuccati ‘ rājā ’’’ ti ?
‘‘ Rājā nāma , mahārāja , yo koci rajjaṃ kāreti lokamanusāsati , bhagavāpi , mahārāja , dasasahassiyā lokadhātuyā dhammena rajjaṃ kāreti , sadevakaṃ lokaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ anusāsati , tenāpi kāraṇena tathāgato vuccati ‘ rājā ’ ti .
‘‘ Rājā nāma , mahārāja , sabbajanamanusse abhibhavitvā nandayanto ñātisaṅghaṃ , socayanto amittasaṅghaṃ , mahatimahāyasasiriharaṃ thirasāradaṇḍaṃ anūnasatasalākālaṅkataṃ ussāpeti paṇḍaravimalasetacchattaṃ , bhagavāpi , mahārāja , socayanto mārasenaṃ micchāpaṭipannaṃ , nandayanto devamanusse sammāpaṭipanne dasasahassiyā
P0.227 lokadhātuyā mahatimahāyasasiriharaṃ khantithirasāradaṇḍaṃ ñāṇavarasatasalākālaṅkataṃ ussāpeti aggavaravimuttipaṇḍaravimalasetacchattaṃ , tenāpi kāraṇena tathāgato vuccati ‘ rājā ’ ti .‘‘ Rājā nāma upagatasampattajanānaṃ bahūnamabhivandanīyo bhavati , bhagavāpi , mahārāja , upagatasampattadevamanussānaṃ bahūnamabhivandanīyo , tenāpi kāraṇena tathāgato vuccati ‘ rājā ’ ti .
‘‘ Rājā nāma yassa kassaci ārādhakassa pasīditvā varitaṃ varaṃ datvā kāmena tappayati , bhagavāpi , mahārāja , yassa kassaci kāyena vācāya manasā ārādhakassa pasīditvā varitaṃ varamanuttaraṃ sabbadukkhaparimuttiṃ datvā asesakāmavarena ca tappayati , tenāpi kāraṇena tathāgato vuccati ‘ rājā ’ ti .
‘‘ Rājā
V0.214 nāma āṇaṃ vītikkamantaṃ vigarahati jhāpeti [ jāpeti ( sī . pī .)] dhaṃseti , bhagavatopi , mahārāja , sāsanavare āṇaṃ atikkamanto alajjī maṅkubhāvena oññāto hīḷito garahito bhavitvā vajjati jinasāsanavaramhā , tenāpi kāraṇena tathāgato vuccati ‘ rājā ’ ti .‘‘ Rājā
M0.222 nāma pubbakānaṃ dhammikānaṃ rājūnaṃ paveṇimanusiṭṭhiyā dhammādhammamanudīpayitvā dhammena rajjaṃ kārayamāno pihayito piyo patthito bhavati janamanussānaṃ , ciraṃ rājakulavaṃsaṃ ṭhapayati dhammaguṇabalena , bhagavāpi , mahārāja , pubbakānaṃ sayambhūnaṃ paveṇimanusiṭṭhiyā dhammādhammamanudīpayitvā dhammena lokamanusāsamāno pihayito piyo patthito devamanussānaṃ ciraṃ sāsanaṃ pavatteti dhammaguṇabalena , tenāpi kāraṇena tathāgato vuccati ‘ rājā ’ ti .Evamanekavidhaṃ , mahārāja , kāraṇaṃ , yena kāraṇena tathāgato brāhmaṇopi bhaveyya rājāpi bhaveyya , sunipuṇo bhikkhu kappampi no naṃ sampādeyya , kiṃ atibahuṃ bhaṇitena , saṃkhittaṃ sampaṭicchitabban ’’ ti .
‘‘ Sādhu , bhante nāgasena , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Brāhmaṇarājavādapañho aṭṭhamo .