2. Gotamivatthadānapañho
2.‘‘ Bhante
P0.240M0.234 nāgasena , bhāsitampetaṃ bhagavatā mātucchāya mahāpajāpatiyā gotamiyā vassikasāṭikāya dīyamānāya ‘ saṅghe gotami dehi , saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmiV0.226 saṅgho cā ’ ti .Kiṃ nu kho , bhante nāgasena , tathāgato saṅgharatanato na bhāriko na garuko na dakkhiṇeyyo , yaṃ tathāgato sakāya mātucchāya sayaṃ piñjitaṃ [ picchitaṃ ( sī . pī .)] sayaṃ luñcitaṃ sayaṃ pothitaṃ sayaṃ kantitaṃ sayaṃ vāyitaṃ vassikasāṭikaṃ attano dīyamānaṃ saṅghassa dāpesi .
Yadi , bhante nāgasena , tathāgato saṅgharatanato uttaro bhaveyya adhiko vā visiṭṭho vā ,‘ mayi dinne mahapphalaṃ bhavissatī ’ ti na tathāgato mātucchāya sayaṃ piñjitaṃ sayaṃ luñcitaṃ sayaṃ pothitaṃ vassikasāṭikaṃ saṅghe dāpeyya , yasmā ca kho bhante nāgasena tathāgato attānaṃ na patthayati [ na patthīyati ( sī . pī .)] na upanissayati , tasmā tathāgato mātucchāya taṃ vassikasāṭikaṃ saṅghassa dāpesī ’’ ti .
‘‘ Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā mātucchāya mahāpajāpatiyā gotamiyā vassikasāṭikāya dīyamānāya ‘ saṅghe gotami dehi , saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā ’ ti .
Taṃ pana na attano patimānanassa avipākatāya na adakkhiṇeyyatāya , api ca kho , mahārāja , hitatthāya anukampāya anāgatamaddhānaṃ saṅgho mamaccayena cittīkato bhavissatīti vijjamāne yeva guṇe parikittayanto evamāha ‘ saṅghe gotami dehi , saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā ’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , pitā dharamāno yeva amaccabhaṭabaladovārikaanīkaṭṭhapārisajjajanamajjhe rañño santike puttassa vijjamānaṃ yeva guṇaṃ pakitteti [ parikitteti ( ka .)]‘ idha ṭhapito anāgatamaddhānaṃ janamajjhe pūjito bhavissatī ’ ti .
Evameva kho , mahārāja , tathāgato hitatthāya anukampāya anāgatamaddhānaṃ saṅgho mamaccayena cittīkato bhavissatīti vijjamāne yeva guṇe pakittayanto evamāha ‘ saṅghe
P0.241 gotami dehi , saṅghe te dinne ahañceva pujito bhavissāmi saṅgho cā ’ ti .‘‘ Na
M0.235 kho , mahārāja , tāvatakena vassikasāṭikānuppadānamattakena saṅgho tathāgatato adhiko nāma hoti visiṭṭho vā .Yathā , mahārāja , mātāpitaro puttānaṃ ucchādenti parimaddanti nahāpenti sambāhenti , api nu kho , mahārāja , tāvatakena ucchādanaparimaddananahāpanasambāhanamattakena ‘ putto mātāpitūhi adhiko nāma hoti visiṭṭho vā ’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , akāmakaraṇīyā bhante puttā mātāpitūnaṃ , tasmā mātāpitaro puttānaṃ ucchādanaparimaddananahāpanasambāhanaṃ karontī ’’ ti .
Evameva kho , mahārāja , na tāvatakena vassikasāṭikānuppadānamattakena
V0.227 saṅgho tathāgatato adhiko nāma hoti visiṭṭho vāti .Api ca tathāgato akāmakaraṇīyaṃ karonto mātucchāya taṃ vassikasāṭikaṃ saṅghassa dāpesi .
‘‘ Yathā vā pana , mahārāja , kocideva puriso rañño upāyanaṃ āhareyya , taṃ rājā upāyanaṃ aññatarassa bhaṭassa vā balassa vā senāpatissa vā purohitassa vā dadeyya .
Api nu kho so , mahārāja , puriso tāvatakena upāyanapaṭilābhamattakena raññā adhiko nāma hoti visiṭṭho vā ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , rājabhattiko , bhante , so puriso rājūpajīvī , taṭṭhāne ṭhapento rājā upāyanaṃ detī ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , na tāvatakena vassikasāṭikānuppadānamattakena saṅgho tathāgatato adhiko nāma hoti visiṭṭho vā , atha kho tathāgatabhattiko tathāgatūpajīvī .
Taṭṭhāne ṭhapento tathāgato saṅghassa vassikasāṭikaṃ dāpesi .
‘‘ Api ca , mahārāja , tathāgatassa evaṃ ahosi ‘ sabhāvapaṭipūjanīyo saṅgho , mama santakena saṅghaṃ paṭipūjessāmī ’ ti saṅghassa vassikasāṭikaṃ dāpesi , na , mahārāja , tathāgato attano yeva paṭipūjanaṃ vaṇṇeti , atha kho ye loke paṭipūjanārahā , tesampi tathāgato paṭipūjanaṃ vaṇṇeti .
‘‘ Bhāsitampetaṃ , mahārāja , bhagavatā devātidevena majjhimanikāyavaralañchake
P0.242 dhammadāyādadhammapariyāye appicchappaṭipattiṃ pakittayamānena ‘ asu yeva me purimo bhikkhu pujjataro ca pāsaṃsataro cā ’ ti .‘‘ Natthi , mahārāja , bhavesu koci satto tathāgatato dakkhiṇeyyo vā
M0.236 uttaro vā adhiko vā visiṭṭho vā , tathāgatova uttaro adhiko visiṭṭho .‘‘ Bhāsitampetaṃ , mahārāja , saṃyuttanikāyavare māṇavagāmikena devaputtena bhagavato purato ṭhatvā devamanussamajjhe –
‘‘‘ Vipulo rājagahīyānaṃ [ rājagahikānaṃ ( ka .) saṃ . ni .1.111 passitabbaṃ ], giri seṭṭho pavuccati ;
Seto himavataṃ seṭṭho , ādicco aghagāminaṃ .
‘‘‘ Samuddo udadhinaṃ seṭṭho , nakkhattānañca candimā ;
Sadevakassa lokassa , buddho aggo pavuccatī ’ ti .
‘‘ Tā
V0.228 kho panetā , mahārāja , māṇavagāmikena devaputtena gāthā sugītā na duggītā , subhāsitā na dubbhāsitā , anumatā ca bhagavatā , nanu , mahārāja , therenapi sāriputtena dhammasenāpatinā bhaṇitaṃ –‘‘‘ Eko manopasādo ;
Saraṇagamanamañjalipaṇāmo vā ;
Ussahate tārayituṃ , mārabalanisūdane buddhe ’ ti .
‘‘ Bhagavatā ca bhaṇitaṃ devātidevena ‘ ekapuggalo , bhikkhave , loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ .
Katamo ekapuggalo ?
Tathāgato arahaṃ sammāsambuddho … pe … devamanussānan ’’’ ti .
‘‘ Sādhu , bhante nāgasena , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Gotamivatthadānapañho dutiyo .