5. Bhavantasaṅkhārajāyamānapañho
5. Rājā
M0.54 āha ‘‘ bhante nāgasena , atthi keci saṅkhārā , ye abhavantā jāyantī ’’ ti ?‘‘ Natthi , mahārāja , keci saṅkhārā , ye abhavantā jāyanti , bhavantā yeva kho , mahārāja , saṅkhārā jāyantī ’’ ti .
‘‘ Opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , idaṃ gehaṃ abhavantaṃ jātaṃ , yattha tvaṃ
P0.53 nisinnosī ’’ ti ?‘‘ Natthi kiñci , bhante , idha abhavantaṃ jātaṃ , bhavantaṃ yeva jātaṃ , imāni kho , bhante , dārūni vane ahesuṃ , ayañca mattikā pathaviyaṃ ahosi , itthīnañca purisānañca tajjena vāyāmena evamidaṃ gehaṃ nibbattan ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , natthi keci saṅkhārā , ye abhavantā jāyanti , bhavantā yeva saṅkhārā jāyantī ’’ ti .
‘‘ Bhiyyo opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , ye keci bījagāmabhūtagāmā pathaviyaṃ nikkhittā anupubbena vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjamānā pupphāni ca phalāni ca dadeyyuṃ , na te rukkhā abhavantā jātā , bhavantā yeva te rukkhā jātā .
Evameva kho , mahārāja , natthi keci saṅkhārā , ye abhavantā jāyanti , bhavantā yeva te saṅkhārā jāyantī ’’ ti .
‘‘ Bhiyyo opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , kumbhakāro pathaviyā mattikaṃ uddharitvā nānābhājanāni karoti , na tāni bhājanāni abhavantāni jātāni , bhavantāni yeva jātāni .
Evameva kho , mahārāja , natthi keci saṅkhārā , ye abhavantā jāyanti , bhavantā yeva saṅkhārā jāyantī ’’ ti .
‘‘ Bhiyyo
V0.54 opammaṃ karohī ’’ ti .‘‘ Yathā , mahārāja , vīṇāya pattaṃ na siyā , cammaṃ na siyā , doṇi na siyā , daṇḍo na siyā , upavīṇo na siyā , tantiyo na siyuṃ , koṇo na siyā , purisassa ca tajjo vāyāmo na siyā , jāyeyya saddo ’’ ti ?
‘‘ Na hi bhante ’’ ti .
‘‘ Yato ca kho , mahārāja , vīṇāya pattaṃ siyā , cammaṃ siyā , doṇi siyā , daṇḍo siyā , upavīṇo siyā , tantiyo siyuṃ , koṇo siyā , purisassa ca tajjo vāyāmo siyā , jāyeyya saddo ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , jāyeyyā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , natthi keci saṅkhārā , ye abhavantā jāyanti , bhavantā yeva kho saṅkhārā jāyantī ’’ ti .
‘‘ Bhiyyo opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , araṇi na siyā , araṇipotako na siyā , araṇiyottakaṃ na siyā , uttarāraṇi na
M0.55 siyā , coḷakaṃ na siyā , purisassa ca tajjo vāyāmo na siyā , jāyeyya so aggī ’’ ti ?‘‘ Na hi bhante ’’ ti .
‘‘ Yato ca kho , mahārāja , araṇi siyā , araṇipotako siyā , araṇiyottakaṃ siyā , uttarāraṇi siyā , coḷakaṃ siyā , purisassa ca tajjo vāyāmo siyā , jāyeyya so aggī ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante
P0.54 , jāyeyyā ’’ ti .‘‘ Evameva kho , mahārāja , natthi keci saṅkhārā , ye abhavantā jāyanti , bhavantā yeva kho saṅkhārā jāyantī ’’ ti .
‘‘ Bhiyyo opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , maṇi na siyā , ātapo na siyā , gomayaṃ na siyā , jāyeyya so aggī ’’ ti ?
‘‘ Na hi bhante ’’ ti .
‘‘ Yato ca kho , mahārāja , maṇi siyā , ātapo siyā , gomayaṃ siyā , jāyeyya so aggī ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , jāyeyyā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , natthi keci saṅkhārā ye abhavantā jāyanti , bhavantā yeva kho saṅkhārā jāyantī ’’ ti .
‘‘ Bhiyyo opammaṃ karohī ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , ādāso na siyā , ābhā na siyā , mukhaṃ na siyā , jāyeyya attā ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Yato ca kho , mahārāja , ādāso siyā , ābhā siyā , mukhaṃ siyā , jāyeyya attā ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , jāyeyyā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , mahārāja , natthi keci saṅkhārā , ye abhavantā jāyanti , bhavantā yeva kho saṅkhārā jāyantī ’’ ti .
‘‘ Kallosi
V0.55 , bhante nāgasenā ’’ ti .Bhavantasaṅkhārajāyamānapañho pañcamo .