7. Kusalākusalasamavisamapañho
7.‘‘ Bhante nāgasena ‘ kusalakārissapi akusalakārissapi vipāko samasamo , udāhu koci
V0.192 viseso atthī ’ ti ?‘‘ Atthi , mahārāja , kusalassa
M0.198 ca akusalassa ca viseso , kusalaṃ , mahārāja , sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ , akusalaṃ dukkhavipākaṃ nirayasaṃvattanikan ’’ ti .‘‘ Bhante nāgasena , tumhe bhaṇatha ‘ devadatto ekantakaṇho , ekantakaṇhehi dhammehi samannāgato , bodhisatto ekantasukko , ekantasukkehi dhammehi samannāgato ’ ti .
Puna ca devadatto bhave bhave yasena ca pakkhena ca bodhisattena samasamo hoti , kadāci adhikataro vā .
Yadā devadatto nagare bārāṇasiyaṃ brahmadattassa rañño purohitaputto ahosi , tadā bodhisatto chavakacaṇḍālo ahosi vijjādharo , vijjaṃ parijappitvā akāle ambaphalāni nibbattesi , ettha tāva bodhisatto devadattato jātiyā nihīno yasena
P0.201 ca nihīno .‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto rājā ahosi mahā mahīpati sabbakāmasamaṅgī , tadā bodhisatto tassūpabhogo ahosi hatthināgo sabbalakkhaṇasampanno , tassa cārugativilāsaṃ asahamāno rājā vadhamicchanto hatthācariyaṃ evamavoca ‘ asikkhito te , ācariya , hatthināgo , tassa ākāsagamanaṃ nāma kāraṇaṃ karohī ’ ti , tatthapi tāva bodhisatto devadattato jātiyā nihīno lāmako tiracchānagato .
‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi pavane naṭṭhāyiko , tadā bodhisatto mahāpathavī nāma makkaṭo ahosi , etthapi tāva dissati viseso manussassa ca tiracchānagatassa ca , tatthapi tāva bodhisatto devadattato jātiyā nihīno .
‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi soṇuttaro nāma nesādo balavā balavataro nāgabalo , tadā bodhisatto chaddanto nāma nāgarājā ahosi .
Tadā so luddako taṃ hatthināgaṃ ghātesi , tatthapi tāva devadattova adhikataro .
‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi vanacarako aniketavāsī , tadā bodhisatto sakuṇo ahosi tittiro mantajjhāyī , tadāpi so vanacarako taṃ sakuṇaṃ ghātesi , tatthapi tāva devadattova jātiyā adhikataro .
‘‘ Puna
M0.199 caparaṃ yadā devadatto kalābu nāma kāsirājā [ kāsikarājā ( ka .)] ahosi , tadā bodhisatto tāpasoV0.193 ahosi khantivādī .Tadā so rājā tassa tāpasassa kuddho hatthapāde vaṃsakaḷīre viya chedāpesi , tatthapi tāva devadatto yeva adhikataro jātiyā ca yasena ca .
‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi vanacaro , tadā bodhisatto nandiyo nāma vānarindo ahosi , tadāpi so vanacaro taṃ vānarindaṃ ghātesi saddhiṃ mātarā kaniṭṭhabhātikena ca , tatthapi tāva devadatto yeva adhikataro jātiyā .
‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi acelako kārambhiyo nāma , tadā bodhisatto paṇḍarako nāma nāgarājā ahosi , tatthapi tāva devadatto
P0.202 yeva adhikataro jātiyā .‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi pavane jaṭilako , tadā bodhisatto tacchako nāma mahāsūkaro ahosi , tatthapi tāva devadatto yeva jātiyā adhikataro .
‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto cetīsu sūraparicaro nāma rājā ahosi upari purisamatte gagane vehāsaṅgamo , tadā bodhisatto kapilo nāma brāhmaṇo ahosi , tatthapi tāva devadatto yeva adhikataro jātiyā ca yasena ca .
‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi sāmo nāma , tadā bodhisatto ruru nāma migarājā ahosi , tatthapi tāva devadatto yeva jātiyā adhikataro .
‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi luddako pavanacaro , tadā bodhisatto hatthināgo ahosi , so luddako tassa hatthināgassa sattakkhattuṃ dante chinditvā hari , tatthapi tāva devadatto yeva yoniyā adhikataro .
‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto siṅgālo ahosi khattiyadhammo , so yāvatā jambudīpe padesarājāno te sabbe anuyutte akāsi , tadā
M0.200 bodhisatto vidhuro nāma paṇḍito ahosi , tatthapi tāva devadatto yeva yasena adhikataro .‘‘ Puna
V0.194 caparaṃ yadā devadatto hatthināgo hutvā laṭukikāya sakuṇikāya puttake ghātesi , tadā bodhisattopi hatthināgo ahosi yūthapati , tattha tāva ubhopi te samasamā ahesuṃ .‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto yakkho ahosi adhammo nāma , tadā bodhisattopi yakkho ahosi dhammo nāma , tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṃ .
‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto nāviko ahosi pañcannaṃ kulasatānaṃ issaro , tadā bodhisattopi nāviko ahosi pañcannaṃ kulasatānaṃ issaro , tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṃ .
‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto satthavāho ahosi pañcannaṃ sakaṭasatānaṃ issaro , tadā bodhisattopi satthavāho ahosi pañcannaṃ sakaṭasatānaṃ issaro , tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṃ .
‘‘ Puna caparaṃ
P0.203 yadā devadatto sākho nāma migarājā ahosi , tadā bodhisattopi nigrodho nāma migarājā ahosi , tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṃ .‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto sākho nāma senāpati ahosi , tadā bodhisattopi nigrodho nāma rājā ahosi , tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṃ .
‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto khaṇḍahālo nāma brāhmaṇo ahosi , tadā bodhisatto cando nāma rājakumāro ahosi , tadā so khaṇḍahālo yeva adhikataro .
‘‘ Puna caparaṃ yadā devadatto brahmadatto nāma rājā ahosi , tadā bodhisatto tassa putto mahāpadumo nāma kumāro ahosi , tadā so rājā sakaputtaṃ corapapāte khipāpesi , yato kutoci pitāva puttānaṃ adhikataro hoti visiṭṭhoti , tatthapi tāva devadatto yeva adhikataro .
‘‘ Puna
M0.201 caparaṃ yadā devadatto mahāpatāpo nāma rājā ahosi , tadā bodhisatto tassa puttoV0.195 dhammapālo nāma kumāro ahosi , tadā so rājā sakaputtassa hatthapāde sīsañca chedāpesi , tatthapi tāva devadatto yeva uttaro adhikataro .Ajjetarahi ubhopi sakyakule jāyiṃsu .
Bodhisatto buddho ahosi sabbaññū lokanāyako , devadatto tassa devātidevassa sāsane pabbajitvā iddhiṃ nibbattetvā buddhālayaṃ akāsi .
Kiṃ nu kho , bhante nāgasena , yaṃ mayā bhaṇitaṃ , taṃ sabbaṃ tathaṃ udāhu vitathan ’’ ti ?
‘‘ Yaṃ tvaṃ , mahārāja , bahuvidhaṃ kāraṇaṃ osāresi , sabbaṃ taṃ tatheva , no aññathā ’’ ti .
‘‘ Yadi , bhante nāgasena , kaṇhopi sukkopi samasamagatikā honti , tena hi kusalampi akusalampi samasamavipākaṃ hotī ’’ ti ?
‘‘ Na hi , mahārāja , kusalampi akusalampi samasamavipākaṃ hoti , na hi , mahārāja , devadatto sabbajanehi paṭiviruddho , bodhisatteneva paṭiviruddho .
Yo tassa bodhisattena paṭiviruddho , so tasmiṃ tasmiṃ yeva bhave paccati phalaṃ deti .
Devadattopi , mahārāja , issariye
P0.204 ṭhito janapadesu ārakkhaṃ deti , setuṃ sabhaṃ puññasālaṃ kāreti , samaṇabrāhmaṇānaṃ kapaṇaddhikavaṇibbakānaṃ nāthānāthānaṃ yathāpaṇihitaṃ dānaṃ deti .Tassa so vipākena bhave bhave sampattiyo paṭilabhati .
Kassetaṃ , mahārāja , sakkā vattuṃ vinā dānena damena saṃyamena uposathakammena sampattiṃ anubhavissatīti ?
‘‘ Yaṃ pana tvaṃ , mahārāja , evaṃ vadesi ‘ devadatto ca bodhisatto ca ekato anuparivattantī ’ ti , so na jātisatassa accayena samāgamo ahosi , na jātisahassassa accayena , na jātisatasahassassa accayena , kadāci karahaci bahūnaṃ ahorattānaṃ accayena samāgamo ahosi .
Yaṃ panetaṃ , mahārāja , bhagavatā kāṇakacchapopamaṃ upadassitaṃ manussattappaṭilābhāya , tathūpamaṃ , mahārāja , imesaṃ samāgamaṃ dhārehi .
‘‘ Na , mahārāja , bodhisattassa devadatteneva saddhiṃ samāgamo ahosi , theropi , mahārāja , sāriputto anekesu jātisatasahassesu bodhisattassa pitā ahosi , mahāpitā ahosi , cūḷapitā ahosi
M0.202 , bhātā ahosi , putto ahosi , bhāgineyyo ahosi , mitto ahosi .‘‘ Bodhisattopi , mahārāja , anekesu jātisatasahassesu therassa sāriputtassa pitā ahosi , mahāpitā ahosi , cūḷapitā ahosi , bhātā ahosi , putto ahosi , bhāgineyyo ahosi
V0.196 , mitto ahosi , sabbepi , mahārāja , sattanikāyapariyāpannā saṃsārasotamanugatā saṃsārasotena vuyhantā appiyehipi piyehipi samāgacchanti .Yathā , mahārāja , udakaṃ sotena vuyhamānaṃ suciasucikalyāṇapāpakena samāgacchati , evameva kho , mahārāja , sabbepi sattanikāyapariyāpannā saṃsārasotamanugatā saṃsārasotena vuyhantā appiyehipi piyehipi samāgacchanti .
Devadatto , mahārāja , yakkho samāno attanā adhammo pare adhamme niyojetvā sattapaññāsavassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassāni mahāniraye pacci
P0.205 , bodhisattopi , mahārāja , yakkho samāno attanā dhammo pare dhamme niyojetvā sattapaññāsavassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassāni sagge modi sabbakāmasamaṅgī , api ca , mahārāja , devadatto imasmiṃ bhave buddhaṃ anāsādanīyamāsādayitvā samaggañca saṅghaṃ bhinditvā pathaviṃ pāvisi , tathāgato bujjhitvā sabbadhamme parinibbuto upadhisaṅkhaye ’’ ti .‘‘ Sādhu , bhante nāgasena , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Kusalākusalasamavisamapañho sattamo .