9. Udakasattajīvapañho
9.‘‘ Bhante
V0.242 nāgasena , imaṃ udakaṃ aggimhi tappamānaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhaṃ , kiṃ nu kho , bhante nāgasena , udakaṃ jīvati , kiṃ kīḷamānaṃ saddāyati , udāhuP0.259 aññena paṭipīḷitaṃ saddāyatī ’’ ti ?‘‘ Na hi , mahārāja , udakaṃ jīvati , natthi udake jīvo vā satto vā , api ca , mahārāja , aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan ’’ ti .
‘‘ Bhante nāgasena , idhekacce titthiyā udakaṃ jīvatīti sītodakaṃ paṭikkhipitvā udakaṃ tāpetvā vekatikavekatikaṃ paribhuñjanti , te tumhe garahanti paribhavanti ‘ ekindriyaṃ samaṇā sakyaputtiyā jīvaṃ viheṭhentī ’ ti , taṃ tesaṃ garahaṃ paribhavaṃ vinodehi apanehi nicchārehī ’’ ti .
‘‘ Na hi , mahārāja , udakaṃ jīvati , natthi , mahārāja , udake jīvo vā satto vā , api ca , mahārāja , aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhaṃ .
‘‘ Yathā , mahārāja , udakaṃ sobbhasarasaritadahataḷākakandarapadaraudapānaninnapokkharaṇigataṃ vātātapavegassa mahantatāya pariyādiyati parikkhayaṃ gacchati , api nu tattha udakaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Yadi , mahārāja , udakaṃ jīveyya , tatthāpi udakaṃ saddāyeyya , imināpi , mahārāja , kāraṇena jānāhi ‘ natthi udake jīvo vā satto vā , aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan ’ ti .
‘‘ Aparampi
M0.252 , mahārāja , uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi ‘ natthi udake jīvo vā satto vā , aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyatī ’ ti .Yadā pana , mahārāja , udakaṃ taṇḍulehi sammissitaṃ bhājanagataṃ hoti pihitaṃ uddhane aṭhapitaṃ , api nu tattha udakaṃ saddāyatī ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , acalaṃ hoti santasantan ’’ ti .
‘‘ Taṃ yeva pana , mahārāja , udakaṃ bhājanagataṃ aggiṃ ujjāletvā uddhane ṭhapitaṃ hoti , api nu tattha udakaṃ acalaṃ hoti santasantan ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṃ hoti , uddhamadho disāvidisaṃ gacchati , uttarati
P0.260 patarati pheṇamālī hotīti .Kissa pana taṃ , mahārāja
V0.243 , pākatikaṃ udakaṃ na calati santasantaṃ hoti , kissa pana aggigataṃ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṃ hoti , uddhamadho disāvidisaṃ gacchati , uttarati patarati pheṇamālī hotī ’’ ti ?‘‘ Pākatikaṃ , bhante , udakaṃ na calati , aggikataṃ pana udakaṃ aggisantāpavegassa mahantatāya cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan ’’ ti .
‘‘ Imināpi mahārāja , kāraṇena jānāhi ‘ natthi udake jīvo vā satto vā , aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyatī ’ ti .
‘‘ Aparampi , mahārāja , uttaraṃ kāraṇaṃ suṇohi , natthi udake jīvo vā satto vā , aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyati .
Hoti taṃ , mahārāja , udakaṃ ghare ghare udakavārakagataṃ pihitan ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante ’’ ti .
‘‘ Api nu taṃ , mahārāja , udakaṃ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṃ hoti , uddhamadho disāvidisaṃ gacchati , uttarati patarati pheṇamālī hotī ’’ ti .
‘‘ Na hi , bhante , acalaṃ taṃ hoti pākatikaṃ udakavārakagataṃ udakan ’’ ti .
‘‘ Sutapubbaṃ pana tayā , mahārāja ,‘ mahāsamudde udakaṃ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṃ hoti , uddhamadho disāvidisaṃ gacchati , uttarati patarati pheṇamālī hoti , ussakkitvā ossakkitvā [ ossakkitvā ’’ ti padaṃ sī . pī . potthakesu natthi ] velāya paharati saddāyati bahuvidhan ’’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , sutapubbaṃ etaṃ mayā diṭṭhapubbañca ‘ mahāsamudde udakaṃ hatthasatampi dvepi hatthasatāni gagane ussakkatī ’’’ ti .
‘‘ Kissa , mahārāja , udakavārakagataṃ udakaṃ na calati na saddāyati , kissa pana mahāsamudde udakaṃ calati saddāyatī ’’ ti ?
‘‘ Vātavegassa mahantatāya , bhante , mahāsamudde udakaṃ calati saddāyati , udakavārakagataṃ udakaṃ aghaṭṭitaṃ kehici
M0.253 na calati na saddāyatī ’’ ti .‘‘ Yathā , mahārāja , vātavegassa mahantatāya mahāsamudde udakaṃ calati saddāyati
P0.261 evameva aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyatī ’’ ti .‘‘ Nanu , mahārāja , bheripokkharaṃ sukkhaṃ sukkhena gocammena onandhantī ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante ’’.
‘‘ Api nu , mahārāja , bheriyā jīvo vā satto vā atthī ’’ ti .
‘‘ Na hi , bhante ’’ ti .
‘‘ Kissa pana , mahārāja , bherī saddāyatī ’’ ti ?
‘‘ Itthiyā vā , bhante , purisassa vā tajjena vāyāmenā ’’ ti .
‘‘ Yathā , mahārāja , itthiyā vā purisassa vā tajjena vāyāmena bherī saddāyati , evameva aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyati .
Imināpi , mahārāja
V0.244 , kāraṇena jānāhi ‘ natthi udake jīvo vā satto vā , aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyatī ’ ti .‘‘ Mayhampi tāva , mahārāja , tava pucchitabbaṃ atthi , evameso pañho suvinicchito hoti , kiṃ nu kho , mahārāja , sabbehipi bhājanehi udakaṃ tappamānaṃ saddāyati , udāhu ekaccehi yeva bhājanehi tappamānaṃ saddāyatī ’’ ti ?
‘‘ Na hi , bhante , sabbehipi bhājanehi udakaṃ tappamānaṃ saddāyati , ekaccehi yeva bhājanehi udakaṃ tappamānaṃ saddāyatī ’’ ti .
‘‘ Tena hi , mahārāja , jahitosi sakasamayaṃ , paccāgatosi mama visayaṃ , natthi udake jīvo vā satto vā .
Yadi , mahārāja , sabbehipi bhājanehi udakaṃ tappamānaṃ saddāyeyya , yuttamidaṃ ‘ udakaṃ jīvatī ’ ti vattuṃ .
Na hi , mahārāja , udakaṃ dvayaṃ hoti , yaṃ saddāyati , taṃ jīvati , yaṃ na saddāyati , taṃ na jīvatīti .
Yadi , mahārāja , udakaṃ jīveyya , mahantānaṃ hatthināgānaṃ ussannakāyānaṃ pabhinnānaṃ soṇḍāya ussiñcitvā mukhe pakkhipitvā kucchiṃ pavesayantānaṃ , tampi udakaṃ tesaṃ dantantare cippiyamānaṃ saddāyeyya .
Hatthasatikāpi mahānāvā garukā bhārikā anekasatasahassabhāraparipūrā mahāsamudde vicaranti , tāhipi cippiyamānaṃ udakaṃ saddāyeyya .
Mahatimahantāpi macchā
P0.262 anekasatayojanikakāyā timī timiṅgalā timirapiṅgalā abbhantare nimuggā mahāsamudde nivāsaṭṭhānatāya paṭivasantā mahāudakadhārā ācamanti dhamanti ca , tesampi taṃ dantantarepi udarantarepi cippiyamānaṃ udakaṃ saddāyeyya .Yasmā ca kho , mahārāja , evarūpehi evarūpehi mahantehi paṭipīḷanehi paṭipīḷitaṃ udakaṃ na saddāyati tasmāpi natthi udake jīvo vā satto vāti , evametaṃ , mahārāja , dhārehī ’’ ti .
‘‘ Sādhu
M0.254 , bhante nāgasena , dosāgato pañho anucchavikāya vibhattiyā vibhatto , yathā nāma , bhante nāgasena , mahagghaṃ maṇiratanaṃ chekaṃ ācariyaṃ kusalaṃ sikkhitaṃ maṇikāraṃ pāpuṇitvā kittiṃ labheyya thomanaṃ pasaṃsaṃ , muttāratanaṃ vā muttikaṃ dussaratanaṃ vā dussikaṃ , lohitacandanaṃ vā gandhikaṃ pāpuṇitvā kittiṃ labheyya thomanaṃ pasaṃsaṃ .Evameva kho , bhante nāgasena , dosāgato [ desāgato ( sī . pī .)] pañho anucchavikāya vibhattiyā vibhatto , evametaṃ tathā sampaṭicchāmī ’’ ti .
Udakasattajīvapañho navamo .
Buddhavaggo paṭhamo .
Imasmiṃ vagge nava pañhā .