Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Pācittiya-aṭṭhakathā
(SP) Pācittiya-aṭṭhakathā

4. Kāṇamātāsikkhāpadavaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

၂၃၀။ စတုတ္ထသိက္ခာပဒေ၊ ၌။ ကာဏမာတာတိ၊ ကား။ ကာဏာယ၊ ကာဏာ ၏။ မာတာ၊ အမိသည်။ (“သဒ္ဓါ ပသန္နာ ဟောတိ”ဟု ပါဠိတော်၌ စပ်။) [“ကာဏာ စ+သာ + မာတာ စာတိ”ဟု ကမ္မဓာရဲ ပြုမည်စိုး၍ “ကာဏာယ + မာတာ”ဟု တပ္ပုရိသ်ဖွင့်သည်။]
ကိရ၊ ချဲ့။ အဿာ၊ ထိုကာဏမာတာ၏။ သာ ဓီတာ၊ ထိုသမီး သည်။ အဘိရူပါ၊ လွန်ကဲသော အဆင်းရှိသည်။ ဝါ၊ အလွန်အဆင်းလှသည်။ အဟောသိ။ ယေ ယေ၊ အကြင်အကြင်ယောက်ျားတို့သည်။ တံ၊ ထိုကာဏာကို။ ပဿန္တိ၊ မြင်ကြကုန်၏။ တေတေ၊ ထိုထိုယောက်ျားတို့သည်။ ရာဂေန၊ ရာဂကြောင့်။ ကာဏာ၊ ကဏ်းကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ ရာဂန္ဓာ၊ ရာဂကြောင့် အကဏ်းတို့ သည်။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကြရကုန်၏။ ဣတိ အတ္ထော။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ပရေသံ၊ တစ်ပါး သော ယောက်ျားတို့၏။ ကာဏဘာဝကရဏတော၊ ကဏ်းကုန်သည်၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ကာဏာတိ၊ ဟူ၍။ ဝိဿုတာ၊ ထင်ရှားသည်။ အဟောသိ။ [“ကာဏဘာဝကရဏ” ဟူလိုလျက် ဘာဝကရဏပုဒ်တို့ကို ချေ၍ “ကာဏာ”ဟု ဖြစ်သည်၊ ယောဇနာ၌ “ကဏန္တိ နိမီလန္တိ ရာဂေန ပုရိသာ ဧတာ ယာတိ ကာဏာ”ဟု ကြံလေသည်။]
တဿာ၊ ထိုကာဏာ၏။ ဝါ၊ နှင့်။ ဝသေန၊ စပ်သဖြင့်။ အဿာ၊ ထိုကာဏာ၏။ မာတာပိ၊ သည်လည်း။ ကာဏမာတာတိ၊ ဟူ၍။ ပါကဋာ၊ ထင်ရှားသည်။ ဇာတာ၊ ဖြစ်ပြီ။
အာဂတန္တိ၊ ကား။ အာဂမနံ၊ လာခြင်းကို။ (“ဣစ္ဆာမိ”၌ စပ်။)
ကိသ္မိံ ဝိယာတိ၊ ကား။ ကီဒိသံ ၀ိယ၊ အဘယ်သို့ ရှုအပ်သကဲ့သို့။ ဝါ၊ ဘာတာတာကဲ့သို့။
လဇ္ဇနကံ ဝိယ၊ ရှက်ဖွယ်ကဲ့သို့။ ဟောတိ၊ ၏။ [ကိသ္မိံဝိယ၊ သည် ကီဒိသံအနက်ဟော နိပါတ်ပုဒ်။] ဣတိ အယံ၊ ဤလဇ္ဇနကံ ဝိယကား။ အဓိပ္ပာ ယော၊ ကာဏမာတာ၏ အလိုတည်း။
ရိတ္တဟတ္ထံ ဂန္တုန္တိ၊ ကား။ အသ္မိံ ဂမနေ၊ ဤ သွားခြင်း၌။ ရိတ္တာ၊ အချည်းနှီးကုန်သော။ ဟတ္ထာ (သန္တိ)။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တဒိဒံ၊ ထိုသွားခြင်းသည်။ ရိတ္တဟတ္ထံ၊ မည်၏။ ရိတ္တဟတ္ထံ၊ အချည်းနှီးလက်ရှိသော။ တံ ဂမနံ၊ ကို။ ဂန္ထုံ၊ ငှာ။ လဇ္ဇနကံ ဝိယ ဟောတိ။ ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ [တံ ဂမနံနှင့် ဂန္တုံသည် သွားခြင်းကြိယာချည်း ရသော်လည်း အဘေဒဘေဒူပစာရအားဖြင့် ၂ ခုခွဲ၍ ဆိုထားသည်၊ စာအုပ်အချို့၌ “ရိတ္တဟတ္ထဂမန”ဟု သမာသ်ရှိ၏။]
ပရိက္ခယံ အဂမာသီတိ၊ ကား။ ဥပါသိကာ၊ ဥပါသိကာမသည်။ အရိယသာဝိ ကာ၊ အရိယာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ သာဝိကာမတည်း။ သာ၊ ထိုဥပါ သိကာမသည်။ ဘိက္ခူ၊ ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ သန္တံ၊ ထင်ရှားသော ဝတ္ထုကို။ အဒါတုံ၊ မပေးဘဲ နေခြင်းငှာ။ န သက္ကောတိ၊ မစွမ်းနိုင်။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ယာဝ၊ အကြင်မျှလောက်။ သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသော မုန့်သည်။ ပရိက္ခယံ၊ ကုန်ခြင်းသို့။ အဂမာသိ၊ ပြီ။ တာဝ၊ ထို ကုန်သည့်တိုင်အောင်။ ဒါပေသိ၊ လှူစေပြီ။
ဓမ္မိယာ ကထာယာတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ကာဏာပိ၊ သည်လည်း။ မာတု၊ ၏။ အတ္ထာယ၊ ငှာ။ ဒေသိယမာနံ၊ ဟောတော်မူအပ်သော။ ဓမ္မံ၊ ကို။ သုဏန္တီ၊ နာစဉ်။ ဒေသနာပရိယောသာနေ၊ ၌။ သောတာပန္နာ၊ သည်။ အဟောသိ၊ ပြီ။
ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမီတိ၊ ကား။ အာသနတော၊ မှ။ ဥဋ္ဌဟိတွာ၊ ၍။ ဂတော၊ ကြွတော်မူပြီ။
သောပိ ပုရိသော၊ ထိုကာဏာ၏ ယောက်ျားသည်လည်း။ သတ္ထာ၊ သည်။ ကာဏမာတာယ၊ ၏။ နိဝေသနံ၊ အိမ်သို့။ အဂမာသိ ကိရ၊ ကြွတော် မူသတဲ့။ ဣတိ, သုတွာ၊ ၍။ ကာဏံ၊ ကို။ အာနေတွာ၊ ပြန်ခေါ်၍။ ပကတိဋ္ဌာနေ ယေဝ၊ ပကတိမယားကြီးအရာ၌ပင်။ ထပေသိ၊ ပြီ။
၂၃၁။ ပန၊ ဆက်။ ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ၊ ဤပူဝဝတ္ထုသည်။ ဥပ္ပန္နမတ္တေ၊ ဖြစ်ပြီးကာမျှ ဖြစ်လတ်သော်။ သိက္ခာပဒေ၊ ကို။ အပညတ္တေယေဝ၊ သေးမီပင်။ ပါထေယျဝတ္ထု၊ ပါထေယျဝတ္ထုသည်။ ဥဒပါဒိ၊ ထင်ရှားဖြစ်ပြီ။ တသ္မာ, အနန္တရမေဝ၊ ပူပဝတ္ထု၏ အခြားမဲ့၌ပင်။ ဧတံ၊ ဤပါထေယျဝတ္ထုကို။ ဒဿေတုံ၊ ငှာ။ တေန ခေါပန သမယေ နာတိ အာဒိ၊ အစရှိသော စကားရပ်ကို။ (သင်္ဂီတိကာရေဟိ။) ဝုတ္တံ။
စ၊ ဆက်။ သောပိ ဥပါသကော၊ သည်လည်း။ [ပိဖြင့် ကာဏမာတာကို ပေါင်း။] အရိယသာဝကတ္တာ၊ ကြောင့်။ သဗ္ဗမေဝ၊ အလုံးစုံသော ဝတ္ထုကိုပင်။ ဒါပေသိ၊ လှူ စေပြီ။
တေန ဝုတ္တံ၊
ပရိက္ခယံ အဂမာသီတိ။
၂၃၃။ ယံကိဉ္စိ ပဟေဏကတ္ထာယာတိ၊ ကား။ ပဏ္ဏာကာရတ္ထာယ၊ လက် ဆောင် အကျိုးငှာ။ ပဋိယတ္တံ၊ စီရင်အပ်သော။ ယံကိဉ္စိ၊ အမှတ်မရှိ တစ်စုံတစ်ခု သော။ အတိရသက ။ပေ။ ကာဒိ၊ အတိရသကမုန့်, လဍ္ဍူးမုန့်, မုန့်ကြွက်ကျစ် အစရှိ သော။ သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသော မုန့်သည်။ ဣဓ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။ ပူပေါတွေဝ၊ ပူပဟူ၍ သာ။ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ။ [အတိရသကကို မည်သည့်မုန့်ဟု ဖော်မပြကြ၊ “ပူပ” ပုဒ်ပြီးပုံကို ကင်္ခါဘာသာ ဋီကာ၌ ရှုပါ။ ]
ယံကိဉ္စိ ပါထေယျတ္ထာယာတိ၊ ကား။ မဂ္ဂံ၊ ကို။ ဂစ္ဆန္တာနံ၊ သွားကုန်သူတို့၏။ အန္တရာမဂ္ဂတ္ထာယ၊ ခရီးအကြား၌ အကျိုးငှာ။ (ခရီးအကြား၌ စားဖို့ရာ။) ပဋိယတ္တံ၊ သော။ ယံကိဉ္စိ၊ သော။ ဗဒ္ဓသတ္တု အဗဒ္ဓသတ္ထုတိလတဏ္ဍု လာဒိ၊ ဖွဲ့ဆုပ်အပ်သော မုန့်ခဲ, မဖွဲ့ဆုပ်အပ်သော မုန့်မှုန့်, နှမ်း, ဆန် အစရှိသော။ သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသည်။ ဣဓ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။ မန္တောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ။ [ဗဒ္ဓသတ္တု စသည်တို့၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ကင်္ခါဘာသာဋီကာ၌ ရှုပါ။]
တတော စေ ဥတ္တရိန္တိ၊ ကား။ တတိယံ၊ ၃ လုံးမြောက်ဖြစ်သော။ ပတ္တံ၊ ကို။ ထူပိကတံ၊ ထူပကဲ့သို့ ပြုအပ် သည်မည်လောက်အောင်။ ဝါ၊ မို့မောက်အောင်။ သစေပိ ဂဏှာတိ၊ အံ့။ (ဧဝံသတိ။) ပူပဂဏနာယ၊ မုန့်တို့၏ အရေအတွက်အားဖြင့်။ (အပေါ်၌ မောက်နေသော မုန့်တို့၏ အရေအတွက်အားဖြင့်။) ပါစိတ္တိယံ (ဟောတိ။)
ဒွတ္တိပတ္တပူရေ ပဋိဂ္ဂဟေ တွာတိ၊ ကား။ မုခ၀ဋ္ဋိယာ၊ နားခမ်းရစ်၏။ ဟေဋ္ဌိမလေခါယ၊ အောက်အနားရစ်နှင့်။ သမပူရေ၊ အညီအမျှ ပြည့်ကုန်သော။ ပတ္တေ၊ တို့ကို။ ဂဟေတွာ၊ ခံယူပြီး၍။ [ နီဟရို တွာ သံဝိဘဇိတဗ္ဗံ၌ စပ်။]
အမုတြ ဒွတ္တိပတ္တပူရာတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ဒွေ၊ ၂ သပိတ်ပြည့် မုန့်တို့ကို။ သစေ ဂဟိတာ၊ အကယ်၍ ခံယူအပ်ကုန်ပြီး ဖြစ်အံ့။ (ဧဝံသတိ။) အတြ၊ ထိုအိမ်၌။ မယာ၊ သည်။ ဒွေ ပတ္တပူရာ၊ ၂ သပိတ်ပြည့်မုန့်တို့ကို။ ပဋိဂ္ဂဟိတာ၊ ခံယူအပ်ကုန်ပြီ။ တွံ၊ အရှင်ဘုရားသည်။ ဧကံ၊ တစ်သပိတ်ပြည့်မုန့်ကို။ ဂဏှေယျာသိ၊ ခံယူပါတော့။ ဣတိ၊ သို့။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ လျှောက်ရာ၏။
တေနာပိ၊ ထိုဒုတိယရဟန်းသည်လည်း။ အညံ၊ အခြား တတိယရဟန်းကို။ ပဿိတွာ၊ မြင်၍။ ပဌမံ၊ စွာ။ အာဂတေန၊ လာသော ရဟန်းသည်။ ဒွေ ပတ္တပူရာ၊ တို့ကို။ ဂဟိတာ၊ ခံယူအပ်ကုန်ပြီ။ မယာ၊ သည်။ ဧကော၊ တစ်သပိတ်ပြည့်မုန့်ကို။ (ဂဟိတော။) တွံ၊ သည်။ မာ ဂဏှိံ၊ မခံယူပါလင့်တော့။ ဣတိ ဝတ္တဗ္ဗံ။
ယေန၊ အကြင်ရဟန်းသည်။ ပဌမံ, ဧကော၊ တစ်သပိတ်ပြည့်မုန့်ကို။ ဂတိတော၊ ခံယူအပ်ပြီ။ တဿပိ၊ ထိုရဟန်း၏လည်း။ ပရမ္ပရာရောစနေ၊ အဆင့် ဆင့် ပြောခြင်း၌။ ဧသေဝနယော။
ပန၊ ဆက်။ ယေန၊ အကြင်ရဟန်းသည်။ သယ မေဝ၊ မိမိချည်းပင်။ တယော၊ ၃ သပိတ်ပြည့် မုန့်တို့ကို။ ဂဟိတာ၊ ကုန်ပြီ။ တေန၊ ထိုရဟန်းသည်။ အညံ၊ အခြားရဟန်းကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ ဧတ္ထ၊ ထိုအိမ်၌။ မာခေါ ပဋိဂ္ဂဏှိ၊ မခံယူလင့်တော့။ ဣစ္စေဝ၊ ဤသို့သာ။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ပြောရာ၏။
ပဋိက္ကမနံ နီဟရိတွာတိ၊ ကား။ အာသနသာလံ၊ သို့။ ဟရိတွာ၊ ဆောင်ယူ၍။ စ၊ ဆက်။ အာသနသာလံ၊ သို့။ ဂစ္ဆန္တေန၊ သွားသော ရဟန်းသည်။ ဆဋ္ဋိတ သာလာ၊ ရဟန်းအများတို့ စွန့်ပစ်အပ်သော စရပ်သို့။ န ဂန္တဗ္ဗာ၊ မသွားထိုက်။ [ခွဲ၍ ပေးမည်စိုးသောကြောင့် ရဟန်းအများ စွန့်ပစ်အပ်သော စရပ်သို့ မသွားထိုက် ဟူလို။]
ယတ္ထ၊ အကြင်စရပ်၌။ မဟာ၊ များစွာသော။ ဘိက္ခုသံဃော၊ သည်။ နိသီဒတိ၊ ထိုင်၏။ တတ္ထ၊ ထိုစရပ်သို့။ ဂန္တဗ္ဗံ၊ သွားရာ၏။
ပန၊ ဝါဒန္တရကား။ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ(ကိံ)။ လဒ္ဓဋ္ဌာနတော၊ ရအပ်ရာ အရပ်မှ။ အာသန္နာ၊ အနီးဆုံးဖြစ်သော။ ယာ အာသနသာလာ (အတ္ထိ။) တတ္ထ၊ ထိုအနီးဆုံး စရပ်သို့။ ဂန္တဗ္ဗံ၊ သွားရာ၏။
အတ္တနော၊ မိမိ၏။ သန္ဒိဋ္ဌာနံ၊ သန္ဒိဋ္ဌရဟန်းတို့အား။ ဒဿာမိ၊ ပေးအံ့။ ဣတိ ဝါ၊ ဤသို့ကြံ၍ သော်လည်းကောင်း။ သမ္ဘတ္တာနံ၊ သမ္ဘတ္တရဟန်းတို့အား။ ဒဿာမိ။ ဣတိဝါ၊ သော် လည်းကောင်း။ ဧကနိကာယိကာနံ၊ တူသော နိကာယ်ဆောင် ရဟန်းတို့အား။ ဒဿာမိ။ ဣတိဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ အညတ္ထ၊ အနီးဆုံးမှ အခြားစရပ်သို့။ ဂန္တုံ၊ ငှာ။ (သွားခွင့်ကို။) န လဗ္ဘတိ၊ မရအပ်။
ပန၊ ဆက်။ အဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ နိဗဒ္ဓ နိသီဒနဋ္ဌာနံ၊ အမြဲထိုင်၍ စားရာစရပ်သည်။ သစေ ဟောတိ၊ အံ့။ (ဧဝံသတိ။) ဒူရမ္ပိ၊ ဝေးသော အရပ်သို့လည်း။ ဂန္တုဖ့ ဝဋ္ဋတိ။ ဣတိ ဝုတ္တံ။ **ပဋိက္ကမံ** ။ ။ပတိက္ကမန္တိ ဧတ္ထာတိ ပဋိက္ကမနံ- ရှေးရှု ကပ်ဝင်ရာဖြစ်သော ဆွမ်းစား စရပ်၊ ထို့ကြောင့် “အာသနသာလံ”ဟု ဖွင့်သည်၊ ယောဇနာ၌ကား “ပဋိက္ကမန္တိ ဘုဉ္ဇိတွာ ဧတ္ထာတိ ပဋိက္ကမနံ"ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုသည်၊ “ပဋိက္ကမန္တိ- ဖဲသွားကြကုန်၏"ဟု ပေးစေလိုဟန် တူ၏၊ ဖဲသွားခြင်းအနက်ယူလျှင် အပါဒါန်ရှိရမည်ဖြစ်၍ စဉ်းစားပါ။
သံဝိဘဇိတဗ္ဗန္တိ၊ ကား။ တယော၊ ၃ ခုကုန်သော။ ပတ္တပူရာ၊ သပိတ်ပြည့် မုန့် တို့ကို။ သစေ ဂဟိတာ၊ အကယ်၍ ခံယူအပ်ကုန်ပြီး ဖြစ်အံ့။ (ဧဝံသတိ။) ဧကံ၊ တစ်သပိတ်ပြည့် မုန့်ကို။ အတ္တနော၊ မိမိဖို့။ ထပေတွာ၊ ချန်ထား၍။ ဒွေ၊ ၂ သပိတ် ပြည့် မုန့်တို့ကို။ ဘိက္ခုသံဃဿ၊ အား။ ဒါတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။
ပေ၊ ပန၊ ဗျတိရိတ်ကား။ ယထာ မိတ္တံ၊ အကြင်အကြင်မိတ်ဆွေအား။ ဒါတုံ၊ ငှာ။ ဝါ၊ ပေးခွင့်ကို။ န လဗ္ဘတိ၊ အပ်။
ယေန၊ အကြင်ရဟန်းသည်။ ဧကော၊ တစ်သပိတ်ပြည့် မုန့်ကို။ ဂဟိတော။ တေန၊ သည်။ ကိဉ္စိ၊ တစ်စုံတစ်ခုသော မုန့်ကို။ အကာမာ၊ မပေးလိုဘဲ။ န ဒါတဗ္ဗံ၊ မပေးရာ။ ဝါ၊ ပေးဖွယ် မလို။ ယထာရုစိ၊ အလိုအတိုင်း။ ကာတဗ္ဗံ၊ ပြုနိုင်၏။
၂၃၅။ ဂမနေ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေတိ၊ ကား။ အန္တရာမဂ္ဂေ၊ ၌။ ဥပဒ္ဒဝံ၊ ဘေးရန်ကို။ ဒိသွာဝါ၊ ၍သော်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ မြင်ခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း။ အနတ္ထိက၊ အလိုမရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်သော်လည်းကောင်း။ တာယ၊ သွားခြင်းငှာ။ ဝါ၊ မသွားလိုသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်သော်လည်းကောင်း။ မယံ၊ တို့သည်။ ဣဒါနိ၊ ၌။ န ပေသိဿာမ၊ မပို့ကုန်တော့အံ့။ (ပဟေဏကအတွက် ရည်ရွယ်သည်။) န ဂမိဿာမ၊ မသွားကုန်တော့အံ့။ (ပါထေယျအတွက် ရည်ရွယ်သည်။) ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ ဂမနေ၊ သွားကြောင်းစိတ်သည်။ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေ၊ ငြိမ်းအေးလတ်သော်။ ဥပစ္ဆိန္နေ၊ ပြတ်စဲလတ်သော်။ (ဒေန္တိ၌ စပ်။)
ဉာတကာနံ ပဝါရိတာနန္တိ၊ ကား။ ဧတေသံ၊ ဤ ဉာတိပဝါရိတတို့သည်။ ဗဟုမ္ပိ၊ ၂ သပိတ်ပြည့် ၃ သပိတ်ပြည့်ထက် များစွာလည်း။ ဒေန္တာနံ၊ ပေးလှူကုန်စဉ်။ ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿ၊ ခံယူသော ရဟန်း၏။ အနာပတ္တိ။
ပန၊ ဝါဒန္တရကား။ အဋ္ဌကထာသု၊ တို့၌။ တေသမ္ပိ၊ ထိုဉာတိပဝါရိတတို့၏လည်း။ ပါထေယျ ပဟေဏကတ္ထာယ၊ လမ်းစာရိက္ခာအကျိုး, လက်ဆောင်အကျိုးငှာ။ ပဋိယတ္တတော၊ စီရင်အပ်သော မုန့်ခဲဖွယ်မှ။ ပမာဏမေဝ၊ ၂ သပိတ်ပြည့်, ၃ သပိတ်ပြည့် ပမာဏ သည်သာ။ ဝဋ္ဋတိ၊ အပ်၏။ ဣတိ ဝုတ္တံ။
သေသံ၊ ပေ၊ တိဝေဒနန္တိ၊
ကာဏမာတာ သိက္ခာပဒံ စတုတ္ထံ။