Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Pācittiya-aṭṭhakathā
(SP) Pācittiya-aṭṭhakathā

1. Paṭhamapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ခုဒ္ဒကာနံ၊ ခုဒ္ဒသိက္ခာပုဒ်တို့၏။ အနန္တရာ၊ အခြားမဲ့၌။ ပါဋိဒေသနီယာ၊ ပါဋိဒေသနီယမည်ကုန်သော။ ယေ ဓမ္မာ၊ အကြင်သိက္ခာပုဒ်တို့ကို။ (သင်္ဂီတိကာရေဟိ။) ထပိတာ၊ ထားအပ်ကုန်ပြီ။ ဒါနိ၊ ၌။ တေသံ၊ ထိုပါဋိဒေသနီယသိက္ခာပုဒ်တို့၏။ အယံဝဏ္ဏနာ၊ ဤဖွင့်ကြောင်းဖွင့်ရာ အဋ္ဌကထာသည်။ ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။ ဝါ၊ ဖြစ်တော့လတံ့။
တာဝ၊ ဒုတိယပါဋိဒေသနီယ စသည်တို့မှ ရှေးဦးစွာ။ (ထပိတေ၊ ထားအပ်သော။) ပဌမပါဋိဒေသနီယေ၊ ၌။ (အတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော။) ပဋိက္ကမနကာလေတိ၊ ကား။ ပိဏ္ဍာယ၊ ငှာ။ စရိတွာ၊ ပြီး၍။ ပဋိအာဂမနကာလေ၊ ပြန်လာရာအခါ၌။ ["ကမု- ဂတိမှိ" ဟု ဓာတ်ကျမ်းရှိ၏။ ပဋိဥပသာရကြောင့် ကမုဓာတ်သည် ပြန်လာခြင်းအနက်ကို ဟောသည်။]
သဗ္ဗေဝ အဂ္ဂဟေသီတိ၊ ကား။ သဗ္ဗမေဝ၊ အလုံးစုံသော ဆွမ်းကိုပင်။ အဂ္ဂဟေသိ၊ ယူပြီ။ [သဗ္ဗေဝကို "သဗ္ဗံ + ဧဝ" ဟု ပုဒ်ဖြတ်စေလို၍ သဗ္ဗမေဝဟု ဖွင့်သည်။]
ပဝေမေန္တီတိ၊ ကား။ ကမ္ပနာမနာ၊ တုန်လှုပ်လျက်။ ("ဂစ္ဆတိ- သွားနေ၏" ဟု ပါဠိတော်၌ စပ်။)
အပေဟီတိ၊ ကား။ အပဂစ္ဆ၊ ဖဲပါလော။ [အပ + ဣဓာတ်ဖြင့် ပြီးသော အပေဟိကို "အပဂစ္ဆ" ဟု ဖွင့်သည်။]
ဂါရယှံ အာဝုသောတိ အာဒိ၊ ဂါရယှံ အာဝုသော အစရှိသောသဒ္ဒါသည်။ ပဋိဒေသေတဗ္ဗာကာရဒဿနံ၊ သီခြားပြောထိုက်ပုံ အခြင်းအရာကို ညွှန်ပြကြောင်း သဒ္ဒါတည်း။ ["ပဋိဒေသနာကာရ" ဟု ရှိလျှင် ကောင်း၏။]
ရထိကာတိ၊ ကား။ ရစ္ဆာ၊ ရထားလမ်းတည်း။ [ရထိကာ၌ ရထပုဒ်, ဣကပစ္စည်းတည်း၊ ရစ္ဆာ၌ ရထပုဒ် ယက်ပစ္စည်း, (တစ်နည်း) ယ ပစ္စည်းတည်း၊ ထျကို ဆပြု, ဒွေဘော်လာ၍ "ရစ္ဆာ" ဟု ဖြစ်၏၊ ဝိဂြိုဟ်မှာ"ရထဿ + ဟိတာ ရထိကာ, ရစ္ဆာ" ဟု ပြု။]

ဗျူဟန္တိ၊ ကား။ အနိဗ္ဗိဇ္ဈိတွာ၊ ထုတ်ချင်း မထွင်းမူ၍။ ဌိတာ၊ တည်သော။ ဂတပစ္ဆာဂတရစ္ဆာ၊ သွားအပ်သည်ဖြစ်၍။

**ပဋိဒေသေတဗ္ဗကို ကြည့်၍ ပါဋိဒေသနီယ၌ အနီယပစ္စည်းဟု သိသာ၏၊ ပဋိကို ကြည့်၍ ပဋိဒေသနီယမေဝ ပါဋိဒေသနီယံဟု သွတ္ထ၌ ဏပစ္စည်းသက်စေလိုသောကြောင်းကိုလည်း ပြသည်၊ ပဋိသဒ္ဒါကား ဝိသုံအနက်ဟောတည်း၊ အခြားအာပတ်တို့နှင့် မရောယှက်စေဘဲ သီးခြားပြောပြထိုက်သည်-ဟူလို၊ ထို့ကြောင့် "ဂါရယှံ၊ပေ၊ ပဋိဒေသေမိ" သည် သီးခြား ပြောပြပုံကို ပြသော စကားတည်း၊ ဤသို့ ဒေသနာ ပြောရမည်၊ သို့သော် အများပြောရိုးအတိုင်း ပြောလျှင်လည်း ဒေသနာပြောရာ ရောက်ပါ၏။

ဗျူဟံ။ ။ "အညတ္ထ- အခြားလမ်းသို့၊ ဂန္တုံ- သွားခွင့်ကို၊ အပ္ပါဒါနဝသေန- မပေးခြင်း၏အစွမ်းဖြင့်၊ ဇနေ- လမ်းသွားနေသူ လူတို့ကို၊ ဗျူဟတိ သမ္ပိဏ္ဍတိ- ပေါင်းစုတတ်၏၊ ဣတိ ဗျူဟော" ဟု ယောဇနာ ဝိဂြိုဟ်ပြု၏၊ သွားလမ်းအတိုင်း ပြန်၍ ထွက်ရသော လမ်းကိုဖြစ်၍ ထုတ်ချင်း မပေါက်, အခြားလမ်းသို့ မရောက်နိုင်သော လမ်းအတိုတည်း။ [ဝိ + ဦဟဓာတ်၊ ဝိဥပသာရကြောင့် "ပေါင်းခြင်း" အနက်ကိုယူ။]

[သွားလမ်းအတိုင်းပြန်သွားရသောလမ်း- ဟူလို။]
သိင်္ဃာဋကန္တိ၊ ကား။ စတုက္ကောဏံဝါ၊ ၄ ထောင့်ရှိသည်မူလည်းဖြစ်သော။ ဝါ၊ လမ်း ၄ ခွလည်းဖြစ်သော။ တိကောဏံဝါ၊ ၃ ထောင့်ရှိသည်မူလည်းဖြစ်သော။ ဝါ၊ လမ်း ၃ခွမူလည်းဖြစ်သော။ မဂ္ဂသမောဓာနဋ္ဌာနံ၊ လမ်းတို့၏ ပေါင်းဆုံရာဖြစ်သော အရပ်တည်း။
ဃရန္တိ၊ ကား။ ကုလဃရံ၊ ခတ္တိယစသော အမျိုးလေးပါးတို့၏ အိမ်တည်း။
ဧတေသု၊ ဤရထိကာ အစရှိသော အရပ်တို့တွင်။ ယတ္ထကတ္ထစိ၊ အမှတ်မထား, တစ်ပါးပါးသော အရပ်၌။ ဌတွာ၊ တည်၍။ ဂဏှန္တိဿ၊ ခံယူသောရဟန်း၏။ ဂဟဏေ၊ ခံယူခြင်းကြောင့်။ ဒုက္ကဋံ ဟောတိ၊ အဇ္ဈောဟာရေ၊ စားမျိုခြင်းကြောင့်။ အဇ္ဈောဟာရဂဏနာယ၊ စားမျိုးခြင်း၏ အရေအတွက်အားဖြင့်။ ပါဋိဒေသနီယံ၊ (ဟောတိ။)
ဟတ္ထိသာလာဒီသု၊ ဆင်တင်းကုဋ် အစရှိသော အရပ်တို့၌။ (ဌတွာ။) ဂဏှန္တဿာပိ၊ ခံယူသော ရဟန်း၏လည်း။ ဧသေဝနယော၊ တည်း။
ဘိက္ခုနီ၊ သည်။ ရထိကာယ၊ ရထားလမ်း၌။ ဌတွာ၊ ၍။ ဒေတိ၊ ပေးအံ့။ ဘိက္ခု၊ သည်။ အန္တရာရာမာဒီသု၊ ရွာတွင်းကျောင်းတိုက် အစရှိသော အရပ်တို့၌။ ဌတွာ၊ ၍။ သစေပိ ဂဏှာတိ၊ အကယ်၍မူလည်း ခံယူအံ့။ (ဧဝံသတိပိ၊ သော်လည်း။) အာပတ္တိယေဝ၊ ပင်တည်း။ [အန္တရာရာမာဒီသု၌ အာဒိဖြင့် ပါဠိတော်၌ လာသော ဘိက္ခုနုပဿယ, တိတ္ထိယသေသျ စသည်တို့ကို ယူ။]
ဟိ၊ မှန်။ တစ်နည်း- ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။ အန္တရာဃရံ ပဝိဋ္ဌာယာတိ၊ ဟူ၍။ ဝစနတော၊ ပေးသော။ ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။ ဝသေန၊ စပ်သဖြင့်။ ဧတ္ထ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။ အာပတ္တိ၊ ကို။ ဝေဒိတ‌ဗ္ဗာ၊ ထိုက်၏။ ဘိက္ခုဿ၊ ၏။ ဌိတဋ္ဌာနံ ပန၊ တည်ရာအရပ်သည်ကား။ အပ္ပမာဏံ၊ လိုရင်း မဟုတ်။

တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဝီထိအာဒီသု၊ လမ်း အစရှိသော အရပ်တို့၌။ ဌိတော၊ တည်သော။ ဘိက္ခု၊ သည်။ အန္တရာရာမာဒီသု၊ အစရှိသော အရပ်တို့၌။ ဌတွာ၊ ၍။ ဒဒမာနာယ၊ ပေးသော။

ဂတပစ္စာဂတရစ္ဆာ။ ။ ဂတပစ္စာဂတ၌ "အဂမီယိတ္ထ-သွားအပ်ပြီ၊ ဣတိ ဂတာ ပစ္စာဂမီယတေ ပြန်လာအပ်၏၊ ဣတိ ပစ္စာဂတာ၊ ဂတာစ + သာ + ပစ္စာဂတာစာတိ ဂတ ပစ္စာဂတာ (ရစ္ဆာ)" ပြု။

အန္တရာ ၊ပေ၊ အနာပတ္တိ။ ။ ပါဠိတော်၌ "အန္တဃရံနာမ-ရထိကာ, ဗျူဟံ, သိင်္ဃာဋကံ ဃရံ" ဟု ၄ ဌာနဖွင့်၏၊ ဤ ၄ ဌာနကိုသာ အန္တဃရ (ရွာတွင်း) ဟု ခေါ်၍ ကျောင်းအာရာမ်စသည်ကို အန္တရာဃရဟု မခေါ်ရသောကြောင့် ထိုအန္တရာရာမ စသည်၌နေ၍ ဘိက္ခုနီက ပေးလျှင် ခံယူသော ဘိက္ခုမှာ အနာပတ်ဟု ဆိုသည်။

ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။ (ဟတ္ထတော၊ မှ။) သစေပိ ဂဏှာတိ၊ အကယ်၍မူလည်းခံယူအံ့။ (ဧဝံသတိပိ၊ သော်လည်း။) အနာပတ္တိယေဝ၊ ပင်တည်း။
ယာမကာလိကံ ၊ပေ၊ ဒုက္ကဋဿာတိ ဣဒံ၊ ဟူသော ဤစကားကို။
အာမိသေန၊ ဆွမ်းစသော အာမိသနှင့်။ အသမ္ဘိန္နံ၊ မရောစပ်သော ယာမကာလိက, သတ္တာဟကာလိက, ယာဝဇီဝိကကို။ သန္ဓာယ၊ ရည်ရွယ်တော်မူ၍။ (ဘဂဝတာ။) ဝုတ္တံ၊ သမ္ဘိန္နေ၊ ဆွမ်းစ‌သော အာမိသနှင့် ရောစပ်ပြီးသော။ ဧကရသေ၊ တစ်ပေါင်းတည်း အရသာရှိသော ယာမကာလိကစသည်၌။ (ဂဏှန္တဿ) ပန၊ ခံယူသော ရဟန်း၏ကား။ ပါဋိဒေသနီယမေဝ၊ ပါဋိဒေသနီယအာပတ်ပင်တည်း။
ဧကတော ဥပသမ္ပန္နာယာတိ၊ ကား။ ဘိက္ခူနီနံ၊ တို့၏။ သန္တိကေ၊ ၌။ ဥပသမ္ပန္နာယ၊ မြင့်မြတ်သော ဘိက္ခုနီအဖြစ်သို့ရောက်သော ရဟန်းမ၏။ ("ဟတ္ထိတော- မှ" ဟု ပါဠိတော်၌ စပ်။)
ဘိက္ခုနံ၊ တို့၏။ သန္တိကေ၊ ၌။ ဥပသမ္ပန္နာယ၊ မြင့်မြတ်သော ဘိက္ခုနီအဖြစ်သို့ ရောက်သော ရဟန်းမ၏။ (ဟတ္ထတေ- လက်မှ၊ ဂဏှန္တဿ) ပန၊ ခံယူသော ရဟန်းကား။ ယထာဝတ္ထုကမေဝ၊ အကြင်အကြင်ဝတ္ထုအတိုင်းသာတည်း။ (ပါဋိဒေသနီယအာပတ်ပင်- ဟူလို။)
ဒါပေတိ န ဒေတီတိ၊ ကား။ အညာတိကာ၊ ဆွေမျိုးမတော်သော ဘိက္ခုနီသည်။ အညေန၊ အခြားသော။ ကေနစိ၊ တစ်စုံတစ်ယောက်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဒါပေတိ၊ ပေးစေအံ့။ [ဏာပစ္စည်း၏ ကာရိတ်ကတ္တားကို "အညာတိကာ" ဟု ထည့်၍ ဒါဓာတ်၏ ကတ္တားကို "အညေန ကေနစိ" ဟု ထည့်သည်။] တံ၊ ထိုခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို။ ဂဏှန္တဿ၊ ခံယူသော ရဟန်း၏။ အနာပတ္တိ၊
ဥပနိက္ခိပိတွာ ဒေတီတိ၊ ကား။ ဘူမိယံ၊ ၌။ ထပေတွာ၊ ၍။ အယျ၊ အရှင်ဘုရား။ ဣဒံ၊ ဤခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို။ တုမှာကံ၊ အရှင်ဘုရားတို့အား။ ဒမ္မိ၊ လှူပါ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့လျှောက်၍။ ဒေတိ၊ အံ့။ ဧဝံ၊ သို့။ ဒိန္နံ၊ ပေးအပ်သော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို။ ဘဂိနိ၊ နှမ။ သာဓု၊ ကောင်းပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့ပြော၍။ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ၊ လက်ခံ၍။ တာယဧဝ ဘိက္ခုနိယာဝါ၊ ထိုဘိက္ခုနီမသည်သော်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ကိုသော်လည်းကောင်း။ အညေန၊ အခြားသော။ ကေနစိ ဝါ၊ တစ်စုံတစ်ယောက်သည်သော်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ကိုသော်လည်းကောင်း။ ပဋိဂ္ဂါဟာပေတွာ၊ ကပ်စေ၍။ ဘုဉ္ဇိတုံ, ဝဋ္ဋတိ၊
သိက္ခမာနာယ သာမဏေရိယာတိ၊ ကား။ ဧတာသံ၊ ဤသိက္ခမာန်, သာမဏေမတို့သည်။ ဒဒမာနာနံ၊ ပေးလှူကုန်လတ်သော်။ ဂဏှန္တဿ, အနာပတ္တိ၊ ဧတ္ထ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။
သေသံ၊ ကြွင်းသောပုဒ်အပေါင်းသည်။ ဥတ္တာနမေဝ၊ သာ။
ဧဠတလောမသမုဋ္ဌာနံ၊ ဧဠကလောမသိက္ခာပုဒ်၏ သမုဋ္ဌာန်နှင့်တူသော သမုဋ္ဌာန်ရှိ၏။ ပေ။ တိဝေဒနံ၊ ၃ ပါးသော ဝေဒနာရှိ၏။ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
ပဌမပါဋိဒေသနီယံ၊ ပဌမပါဋိဒေသနီယသိက္ခာပုဒ်သည်။ (သမတ္တံ၊ ပြီးပြီ။)