Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

KassaM1.403V1.343 selūpamaṃ cittan ti āyasmato nitakattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto vipassissa bhagavato kāle bandhumatīnagare ārāmagopako hutvā jīvanto ekadivasaṃ bhagavantaṃ ākāsena g

Author: _System_commentary_ @ Administrator

KassaM1.403V1.343 selūpamaṃ cittan ti āyasmato nitakattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto vipassissa bhagavato kāle bandhumatīnagare ārāmagopako hutvā jīvanto ekadivasaṃ bhagavantaṃ ākāsena gacchantaṃ disvā pasannamānaso nāḷikeraphalaṃ dātukāmo ahosi . Satthā taṃ anuggaṇhanto ākāseyeva ṭhatvā paṭiggaṇhi . So taṃ datvā uḷāraṃ pītisomanassaṃ paṭisaṃvedi . So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā nitakoti laddhanāmo viññutaṃ patto satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññe viharanto ghaṭento arahattaṃ pāpuṇi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.51.91-99)– ‘‘ Nagare bandhumatiyā , ārāmiko ahaṃ tadā ; Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ , gacchantaṃ anilañjase . ‘‘ Nāḷikeraphalaṃ gayha , buddhaseṭṭhassadāsahaṃ ; Ākāse ṭhitako santo , paṭiggaṇhi mahāyaso . ‘‘ Vittisañjanano mayhaṃ , diṭṭhadhammasukhāvaho ; Phalaṃ buddhassa datvāna , vippasannena cetasā . ‘‘ Adhigacchiṃ tadā pītiṃ , vipulañca sukhuttamaṃ ; Uppajjateva ratanaṃ , nibbattassa tahiṃ tahiṃ . ‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā ; Duggatiṃ nābhijānāmi , phaladānassidaṃ phalaṃ . ‘‘ Dibbacakkhu visuddhaṃ me , samādhikusalo ahaṃ ; Abhiññāpāramippatto , phaladānassidaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Arahattaṃ pana patvā there phalasukhena nibbānasukhena viharante padhānapariggāhako thero taṃ āraññāyatanaṃ gantvā tattha vasantānaṃ bhikkhūnaṃ pariggaṇhanatthaṃ ‘‘ kassa selūpaman ’’ tiādinā paṭhamaṃ gāthamāha .

191. TatthaM1.404V1.344P2.61 kassa selūpamaṃ cittaṃ , ṭhitaṃ nānupakampatīti imasmiṃ araññāyatane vasantesu kassa bhikkhuno cittaṃ aggaphalādhigamena ekaghanasilāmayapabbatūpamaṃ sabbesaṃ iñjanānaṃ abhāvato vasībhāvappattiyā ca ṭhitaṃ sabbehipi lokadhammehi nānukampati na vedhati .
Idānissa akampanākāraṃ saddhiṃ kāraṇena dassetuṃ ‘‘ virattan ’’ tiādi vuttaṃ . Tattha virattaṃ rajanīyesūti virāgasaṅkhātena ariyamaggena rajanīyesu rāguppattihetubhūtesu tebhūmakadhammesu virattaṃ , tattha sabbaso samucchinnarāganti attho . Kuppanīyeti paṭighaṭṭhānīye , sabbasmimpi āghātavatthusmiṃ . Na kuppatīti na dussati na vikāraṃ āpajjati .
Yassevaṃ bhāvitaṃ cittan ti yassa ariyapuggalassa cittaṃ mano evaṃ vuttanayena tādibhāvena bhāvitaṃ , kuto taṃ dukkhamessatīti taṃ puggalaṃ kuto sattato saṅkhārato vā dukkhaṃ upagamissati , na tādisassa dukkhaṃ atthīti attho .
192. Evaṃ aniyamavasena pucchitamatthaṃ nitakatthero attūpanāyikaṃ katvā vissajjento ‘‘ mama selūpamaṃ cittan ’’ tiādinā dutiyagāthāya aññaṃ byākāsi . Taṃ vuttatthameva . Nitakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
192. Evaṃ aniyamavasena pucchitamatthaṃ nitakatthero attūpanāyikaṃ katvā vissajjento ‘‘ mama selūpamaṃ cittan ’’ tiādinā dutiyagāthāya aññaṃ byākāsi .
7. Soṇapoṭiriyaputtattheragāthāvaṇṇanā