Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

4. Mettajittheragāthā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

94.
‘‘ Namo hi tassa bhagavato , sakyaputtassa sirīmato ; Tenāyaṃ aggappattena , aggadhammo sudesito ’’ ti . – gāthaṃP1.206 abhāsi ; TatthaM1.247 namoti namakkāro . Hīti nipātamattaṃ . Tassāti yo so bhagavā samattiṃsapāramiyo pūretvāV1.212 sabbakilese bhañjitvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho , sakyarājassa puttoti sakyaputto . Anaññasādhāraṇāya puññasampattiyā ca sambhāvito uttamāya rūpakāyasiriyā dhammakāyasiriyā ca samannāgatattā sirīmā , tassa bhagavato sakyaputtassa sirīmato namo atthu , taṃ namāmīti attho . Tenāti tena bhagavatā . Ayan ti tassa dhammassa attano paccakkhatāya vadati . Aggappattenāti aggaṃ sabbaññutaṃ , sabbehi vā guṇehi aggabhāvaṃ seṭṭhabhāvaṃ pattena . Aggadhammoti aggo uttamo navavidhalokuttaro dhammo suṭṭhu aviparītaṃ desito paveditoti . Mettajittheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Cakkhupālattheragāthāvaṇṇanā Andhohaṃ hatanettosmīti āyasmato cakkhupālattherassa gāthā . Kā uppatti ? Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto bhagavati parinibbute thūpamahe kayiramāne umāpupphaṃ gahetvā thūpaṃ pūjesi . So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ mahāsuvaṇṇassa nāma kuṭumbikassa putto hutvā nibbatti , tassa pāloti nāmamakaṃsu . Mātā tassa ādhāvitvā paridhāvitvā vicaraṇakāle aññaṃ puttaṃ labhi . Tassa mātāpitaro cūḷapāloti nāmaṃ katvā itaraṃ mahāpāloti vohariṃsu . Atha te vayappatte gharabandhanena bandhiṃsu . Tasmiṃ samaye satthā sāvatthiyaṃ viharati jetavane . Tattha mahāpālo jetavanaṃ gacchantehi upāsakehi saddhiṃ vihāraṃ gantvā satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho kuṭumbabhāraṃ kaniṭṭhabhātikasseva bhāraṃ katvā sayaṃ pabbajitvā laddhūpasampado ācariyupajjhāyānaṃ santikeP1.207 pañcavassāni vasitvā vuṭṭhavasso pavāretvā satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā saṭṭhimatteM1.248 sahāyabhikkhū labhitvā tehi saddhiṃ bhāvanānukūlaṃ vasanaṭṭhānaṃ pariyesanto aññataraṃ paccantagāmaṃ nissāya gāmavāsikehi upāsakehi kāretvā dinnāya araññāyatane paṇṇasālāya vasanto samaṇadhammaṃ karoti . Tassa akkhirogo uppanno . Vejjo bhesajjaṃ sampādetvā adāsi . So vejjena vuttavidhānaṃ na paṭipajji . Tenassa rogo vaḍḍhi . So ‘‘ akkhirogavūpasamanato kilesarogavūpasamanameva mayhaṃ varan ’’ ti akkhirogaṃ ajjhupekkhitvā vipassanāyayeva yuttappayutto ahosi . Tassa bhāvanaṃ ussukkāpentassa apubbaṃ acarimaṃ akkhīni ceva kilesā ca bhijjiṃsu . So sukkhavipassako arahā ahosi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.15.21-25)– ‘‘ NibbuteV1.213 lokamahite , āhutīnaṃ paṭiggahe ; Siddhatthamhi bhagavati , mahāthūpamaho ahu . ‘‘ Mahe pavattamānamhi , siddhatthassa mahesino ; Umāpupphaṃ gahetvāna , thūpamhi abhiropayiṃ . ‘‘ Catunnavutito kappe , yaṃ pupphamabhiropayiṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , thūpapūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Ito ca navame kappe , somadevasanāmakā ; Pañcāsītisu rājāno , cakkavattī mahabbalā . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Atha there akkhirogena vihāre ohīne gāmaṃ piṇḍāya gate bhikkhū disvā upāsakā ‘‘ kasmā thero nāgato ’’ ti pucchitvā tamatthaṃ sutvā sokābhibhūtā piṇḍapātaṃ upanetvā ,‘‘ bhante , kiñci mā cintayittha , idāni mayameva piṇḍapātaṃ ānetvā upaṭṭhahissāmā ’’ ti tathā karonti . Bhikkhū therassa ovāde ṭhatvā nacirasseva arahattaṃ patvā vuṭṭhavassā pavāretvā ,‘‘ satthāraṃ vandituṃ sāvatthiṃ gamissāma , bhante ’’ ti āhaṃsu . Thero ,‘‘ ahaṃ dubbalo acakkhuko , maggo ca saupaddavo , mayā saddhiṃ gacchantānaṃ tumhākaṃ parissayo bhavissati , tumhe paṭhamaṃ gacchatha , gantvā satthāraṃ mahāthere ca mama vandanāya vandatha , cūḷapālassa mamaM1.249 pavattiṃ kathetvā kañci purisaṃ peseyyāthā ’’ ti āha . Te punapi yācitvā gamanaṃ alabhantā ‘‘ sādhū ’’ ti paṭissuṇitvā senāsanaṃ saṃsāmetvā upāsake āpucchitvā anukkamena jetavanaṃ gantvā satthāraṃ mahāthere ca tassa vandanāya vanditvā dutiyadivase sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvāP1.208 cūḷapālassa taṃ pavattiṃ vatvā tena ‘‘ ayaṃ , bhante , mayhaṃ bhāgineyyo pālito nāma , imaṃ pesissāmī ’’ ti vutte ,‘‘ maggo saparissayo , na sakkā ekena gahaṭṭhena gantuṃ , tasmā pabbājetabbo ’’ ti taṃ pabbājetvā pesesuṃ . So anukkamena therassa santikaṃ gantvā attānaṃ tassa orocetvā taṃ gahetvā āgacchanto antarāmagge aññatarassa gāmassa sāmantā araññaṭṭhāne ekissā kaṭṭhahāriyā gāyantiyā saddaṃ sutvā paṭibaddhacitto hutvā yaṭṭhikoṭiṃ vissajjetvā ‘‘ tiṭṭhatha , bhante , muhuttaṃ yāvāhaṃ āgacchāmī ’’ ti vatvā tassā santikaṃ gantvā tattha sīlavipattiṃ pāpuṇi . Thero idānimeva itthiyā gītasaddo suto , sāmaṇero ca cirāyati , nūna sīlavipattiṃ patto bhavissatī ’’ ti cintesi . Sopi āgantvā ‘‘ gacchāma , bhante ’’ ti āha . Thero ‘‘ kiṃ pāpo jātosī ’’ ti pucchi . Sāmaṇero tuṇhī hutvā puna pucchitopi na kathesi . Thero ‘‘ tādisena pāpena mayhaṃ yaṭṭhigahaṇakiccaṃ natthi , gaccha tvan ’’ ti vatvā puna tena ‘‘ bahuparissayoV1.214 maggo , tumhe ca andhā , kathaṃ gamissathā ’’ ti vutte ‘‘ bāla idheva me nipajjitvā marantassāpi aparāparaṃ parivattentassāpi tādisena gamanaṃ nāma natthī ’’ ti imamatthaṃ dassento –