Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Hāritattheragāthāvaṇṇanā Samunnamayamattānan ti āyasmato hāritattherassa gāthā . Kā uppatti ? So kira purimabuddhesu katādhikāro hutvā tattha tattha vivaṭṭūpanissayaṃ puññasambhāraṃ upacinanto ito ekatiṃse kappe sudassanaṃM1.109 nāma paccekasambuddhaṃ di

Author: _System_commentary_ @ Administrator

9. Hāritattheragāthāvaṇṇanā Samunnamayamattānan ti āyasmato hāritattherassa gāthā . Kā uppatti ? So kira purimabuddhesu katādhikāro hutvā tattha tattha vivaṭṭūpanissayaṃ puññasambhāraṃ upacinanto ito ekatiṃse kappe sudassanaṃM1.109 nāma paccekasambuddhaṃ disvā pasannamānaso kuṭajapupphehi pūjaṃ katvā tena puññakammena sugatīsuyeva parivattento imasmiṃ buddhuppāde sāvatthinagare brāhmaṇamahāsālakule nibbatti . Hārito tissa nāmaṃ ahosi . Tassa vayappattassa mātāpitaro kularūpādīhi anucchavikaṃ kumārikaṃ brāhmaṇadhītaraṃ ānesuṃ . So tāya saddhiṃ bhogasukhaṃ anubhavanto ekadivasaṃ attano tassā ca rūpasampattiṃ oloketvā dhammatāya codiyamāno ‘‘ īdisaṃ nāma rūpaṃ nacirasseva jarāya maccunā ca abhippamaddīyatī ’’ ti saṃvegaṃ paṭilabhi . Katipayadivasātikkameneva cassa bhariyaṃ kaṇhasappo ḍaṃsitvā māresi . So tena bhiyyosomattāya sañjātasaṃvego satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā gharabandhane chinditvā pabbaji . Tassa ca cariyānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā viharantassa kammaṭṭhānaṃ na sampajjati , cittaṃ ujugataṃ na hoti . So gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭho aññataraṃ usukāraṃ usudaṇḍaṃ yante pakkhipitvā ujuṃ karontaṃ disvā ‘‘ ime acetanampi nāma ujuṃ karonti , kasmā ahaṃ cittaṃ ujuṃ na karissāmī ’’ ti cintetvā tatova paṭinivattitvā divāṭṭhāne nisinno vipassanaṃ ārabhi . Athassa bhagavā upari ākāse nisīditvā ovādaṃ dento ‘‘ samunnamayamattānan ’’ ti gāthaṃ abhāsi . Ayameva thero attānaṃ paraṃ viya ovadanto abhāsīti ca vadanti .

29. Tattha samunnamayan ti sammā unnamento , samāpattivasena kosajjapakkheP1.94 patituṃ adatvā tato uddharanto vīriyasamataṃ yojentoti attho . Attānan ti cittaṃ , atha vā samunnamayāti kosajjapakkhato samunnamehi . Ma -kāro padasandhikaro . Hīnavīriyatāya tava cittaṃ kammaṭṭhānavīthiṃ nappaṭipajjati ce , taṃ vīriyārambhavasena sammā unnamehi , anonataṃ anapanataṃ karohītiV1.92 adhippāyo .
Evaṃ pana karonto usukārova tejanaṃ .
Cittaṃ ujuṃ karitvāna , avijjaṃ bhinda hāritāti . Yathā nāma usukāro kaṇḍaṃ īsakampi onataṃ apanatañca vijjhanto lakkhaṃ bhindanatthaṃ ujuṃ karoti , evaṃ kosajjapātato arakkhaṇena onataṃ uddhaccapātato arakkhaṇena apanataṃ vijjhanto appanāpattiyā cittaṃ ujuṃM1.110 karitvāna samāhitacitto vipassanaṃ ussukkāpetvā sīghaṃ aggamaggañāṇena avijjaṃ bhinda padālehīti .
Taṃ sutvā thero vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacireneva arahā ahosi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.35.39-43)– ‘‘ Himavantassāvidūre , vasalo nāma pabbato ; Buddho sudassano nāma , vasate pabbatantare . ‘‘ Pupphaṃ hemavantaṃ gayha , vehāsaṃ agamāsahaṃ ; Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ , oghatiṇṇamanāsavaṃ . ‘‘ Pupphaṃ kuṭajamādāya , sīse katvānahaṃ tadā ; Buddhassa abhiropesiṃ , sayambhussa mahesino . ‘‘ Ekatiṃse ito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , pupphapūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Arahattaṃ pana patvā aññaṃ byākarontopi tameva gāthaṃ abhāsi . Hāritattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .