Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Jentattheragāthāvaṇṇanā DuppabbajjaṃV1.239 ve duradhivāsā gehāti āyasmato jentattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinanto sikhissa bhagavato kāle devaputto hutvā nibbatti . So

Author: _System_commentary_ @ Administrator

1. Jentattheragāthāvaṇṇanā DuppabbajjaṃV1.239 ve duradhivāsā gehāti āyasmato jentattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinanto sikhissa bhagavato kāle devaputto hutvā nibbatti . So ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannacitto kiṃkirātapupphehi pūjaṃ akāsi . So tena puññakammena devamanussesu saṃsarantoM1.279 imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe jentagāme ekassa maṇḍalikarājassa putto hutvā nibbatti , jento tissa nāmaṃ ahosi . So viññutaṃ patto daharakāleyeva hetusampattiyā codiyamāno pabbajjāninnamānaso hutvā puna cintesi – ‘‘ pabbajjā nāma dukkarā , gharāpi durāvāsā , dhammo ca gambhīro , bhogā ca duradhigamā , kiṃ nu kho kattabban ’’ ti evaṃ pana cintābahulo hutvā vicaranto ekadivasaṃ satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ suṇi . Sutakālato paṭṭhāya pabbajjābhirato hutvā satthu santike pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā sukhāya paṭipadāya khippābhiññāya arahattaṃ sacchākāsi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.16.21-24)– ‘‘ Devaputto ahaṃ santo , pūjayiṃ sikhināyakaṃ ; Kakkārupupphaṃ paggayha , buddhassa abhiropayiṃ . ‘‘ Ekatiṃse ito kappe , yaṃ pupphamabhiropayiṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Ito ca navame kappe , rājā sattuttamo ahuṃ ; Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhanto ,‘‘ asakkhiṃ vatāhaṃ ādito mayhaṃ uppannavitakkaṃ chinditun ’’ ti somanassajātoP1.234 vitakkassa uppannākāraṃ tassa ca sammadeva chinnataṃ dassento –

111.
‘‘ DuppabbajjaṃV1.240 ve duradhivāsā gehā , dhammo gambhīro duradhigamā bhogā ;
Kicchā vutti no itarītareneva , yuttaṃ cintetuṃ satatamaniccatan ’’ ti . – Gāthaṃ abhāsi . Tattha duppabbajjan ti appaṃ vā mahantaṃ vā bhogakkhandhañceva ñātiparivaṭṭañca pahāya imasmiṃ sāsane uraṃ datvā pabbajanassa dukkarattā dukkhaṃ pabbajanaṃ , dukkarā pabbajjāti duppabbajjaṃ . Veti nipātamattaṃ , daḷhattho vā ‘‘ pabbajjā dukkhā ’’ tiM1.280 . Gehañce āvaseyyaṃ , duradhivāsā gehā , yasmā gehaṃ adhivasantena raññā rājakiccaṃ , issarena issarakiccaṃ , gahapatinā gahapatikiccaṃ kattabbaṃ hoti , parijano ceva samaṇabrāhmaṇā ca saṅgahetabbā , tasmiṃ tasmiñca kattabbe kariyamānepi gharāvāso chiddaghaṭo viya mahāsamuddo viya ca duppūro , tasmā gehā nāmete adhivasituṃ āvasituṃ dukkhā dukkarāti katvā duradhivāsā durāvāsāti . Pabbajjañce anutiṭṭheyyaṃ dhammo gambhīro , yadatthā pabbajjā , so pabbajitena adhigantabbo paṭivedhasaddhammo gambhīro , gambhīrañāṇagocarattā duddaso , duppaṭivijjho dhammassa gambhīrabhāvena duppaṭivijjhattā . Gehañce āvaseyyaṃ , duradhigamā bhogā yehi vinā na sakkā gehaṃ āvasituṃ , te bhogā dukkhena kasirena adhigantabbatāya duradhigamā . Evaṃ sante gharāvāsaṃ pahāya pabbajjaṃyeva anutiṭṭheyyaṃ , evampi kicchā vutti no itarītarena idha imasmiṃ buddhasāsane itarītarena yathāladdhena paccayena amhākaṃ vutti jīvikā kicchā dukkhā , gharāvāsānaṃ duradhivāsatāya bhogānañca duradhigamatāya gehe itarītarena paccayena yāpetabbatāya kicchā kasirā vutti amhākaṃ , tattha kiṃ kātuṃ vaṭṭatīti ? Yuttaṃ cintetuṃ satatamaniccataṃ sakalaṃ divasaṃ pubbarattāpararattañca tebhūmakadhammajātaṃ aniccatanti , tato uppādavayavantato ādiantavantatoP1.235 tāvakālikato ca na niccanti ‘‘ aniccan ’’ ti cintetuṃ vipassituṃ yuttaṃ . Aniccānupassanāya siddhāya itarānupassanā sukheneva sijjhantīti aniccānupassanāva ettha vuttā , aniccassa dukkhānattatānaṃ abyabhicaraṇato sāsanikassa sukhaggahaṇato ca . Tenāha – ‘‘ yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ , yaṃ dukkhaṃ tadanattā ’’ ti ( saṃ . ni .3.15),‘‘ yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhammaṃ ’’( mahāva .16; dī . ni .2.371; saṃ . ni .5.1081),‘‘ vayadhammā saṅkhārā ’’ ti ( dī . ni .2.218) ca tadaminā evaṃ aññamaññaṃ paṭipakkhavasena aparāparaṃ uppanne vitakke niggahetvā aniccatāmukhena vipassanaṃ ārabhitvā idāni katakicco jātoti dasseti . Tena vuttaṃ ‘‘ attano paṭipattin ’’ tiādi . Idameva therassa aññābyākaraṇaṃ ahosi . Jentattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Vacchagottattheragāthāvaṇṇanā