Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

EhiM1.383 , nandaka , gacchāmāti āyasmato bharatattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayaṃ kira anomadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ manuññadassanaṃ mudusukhasamphassaṃ upāhanadvayaṃ gahetvā gacchanto satthāraṃ caṅkamantaṃ

Author: _System_commentary_ @ Administrator

EhiM1.383 , nandaka , gacchāmāti āyasmato bharatattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayaṃ kira anomadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ manuññadassanaṃ mudusukhasamphassaṃ upāhanadvayaṃ gahetvā gacchanto satthāraṃ caṅkamantaṃ disvā pasannamānaso upāhanā upanāmetvā ,‘‘ abhiruhatu bhagavā upāhanā , yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā ’’ ti āha . Abhiruhi bhagavā tassa anuggaṇhanatthaṃ upāhanā . So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde campānagare gahapatikule nibbatti , bharato tissa nāmaṃ ahosi . So viññutaṃ patto soṇattherassa pabbajitabhāvaṃ sutvā ‘‘ sopi nāma pabbajī ’’ ti sañjātasaṃvego pabbajitvā katapubbakicco vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva chaḷabhiñño ahosi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.48.71-89)– ‘‘ Anomadassī bhagavā , lokajeṭṭho narāsabho ; Divāvihārā nikkhamma , pathamāruhi cakkhumā . ‘‘ Pānadhiṃ sukataṃ gayha , addhānaṃ paṭipajjahaṃ ; Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ , pattikaṃ cārudassanaṃ . ‘‘ Sakaṃ cittaṃ pasādetvā , nīharitvāna pānadhiṃ ; Pādamūle ṭhapetvāna , idaṃ vacanamabraviṃ . ‘‘ Abhirūha mahāvīra , sugatinda vināyaka ; Ito phalaṃ labhissāmi , so me attho samijjhatu . ‘‘ Anomadassī bhagavā , lokajeṭṭho narāsabho ; Pānadhiṃ abhirūhitvā , idaṃ vacanamabravi . ‘‘ YoV1.327 pānadhiṃ me adāsi , pasanno sehi pāṇibhi ; Tamahaṃ kittayissāmi , suṇātha mama bhāsato . ‘‘ Buddhassa giramaññāya , sabbe devā samāgatā ; Udaggacittā sumanā , vedajātā katañjalī . ‘‘ PānadhīnaṃM1.384 padānena , sukhitoyaṃ bhavissati ; Pañcapaññāsakkhattuñca , devarajjaṃ karissati . ‘‘ Sahassakkhattuṃ rājā ca , cakkavattī bhavissati ; Padesarajjaṃ vipulaṃ , gaṇanāto asaṅkhiyaṃ . ‘‘ Aparimeyye ito kappe , okkākakulasambhavo ; Gotamo nāma gottena , satthā loke bhavissati . ‘‘ Tassa dhammesu dāyādo , oraso dhammanimmito ; Sabbāsave pariññāya , nibbāyissatināsavo . ‘‘ Devaloke manusse vā , nibbattissati puññavā ; Devayānapaṭibhāgaṃ , yānaṃ paṭilabhissati . ‘‘ Pāsādā sivikā vayhaṃ , hatthino samalaṅkatā ; Rathā vājaññasaṃyuttā , sadā pātubhavanti me . ‘‘ Agārā nikkhamantopi , rathena nikkhamiṃ ahaṃ ; Kesesu chijjamānesu , arahattamapāpuṇiṃ . ‘‘ Lābhā mayhaṃ suladdhaṃ me , vāṇijjaṃ suppayojitaṃ ; Datvāna pānadhiṃ ekaṃ , pattomhi acalaṃ padaṃ . ‘‘ Aparimeyye ito kappe , yaṃ pānadhimadāsahaṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , pānadhissa idaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Chaḷabhiñño pana hutvā attano kaniṭṭhabhātikena nandakattherena heṭṭhā vuttanayena aññābyākaraṇe kate ‘‘ idāni nandakopi arahā jāto , handa mayaṃ ubhopi satthu santikaṃ gantvā vusitabrahmacariyataṃ nivedessāmāti uppannaṃ parivitakkaṃ nandakattherassa kathento –

175.
‘‘ Ehi nandaka gacchāma , upajjhāyassa santikaṃ ;
Sīhanādaṃ nadissāma , buddhaseṭṭhassa sammukhā .
176.
‘‘ YāyaM1.385 no anukampāya , amhe pabbājayī muni ; So no attho anuppatto , sabbasaṃyojanakkhayo ’’ ti . – gāthādvayaṃ abhāsi ;
TatthaV1.328P2.50 nandakāti ālapanaṃ . Ehīti tassa attano santikakaraṇaṃ . Gacchāmāti tena attanā ca ekajjhaṃ kātabbakiriyāvacanaṃ , upajjhāyassāti sammāsambuddhassa , sammāsambuddho hi samantacakkhunā buddhacakkhunā ca sattānaṃ āsayānusayacaritādīnaṃ yathābhūtavilokanena sadevakassa lokassa vajjāvajjaṃ upanijjhāyatīti visesato upajjhāyoti vattabbataṃ arahati . Yadatthaṃ gamanaṃ , taṃ dassetuṃ ‘‘ sīhanādaṃ nadissāma , buddhaseṭṭhassa sammukhā ’’ ti āha . Yathābhuccaguṇābhibyāhāratāya abhītanādabhāvato sīhanādaṃ buddhassa sammāsambuddhassa tato eva sabbasattuttamatāya seṭṭhassa , buddhānaṃ vā sāvakabuddhādīnaṃ seṭṭhassa sammukhā purato nadissāmāti attho . Yathā pana sīhanādaṃ naditukāmo , taṃ dassento ‘‘ yāyā ’’ ti gāthamāha . Tattha yāyāti yadatthaṃ , yāya yadatthānuppattiyāti attho . Noti amhākaṃ . Anukampāyāti anuggaṇhanena amhe dvepi pabbājayi pabbājesi . Munīti bhagavā . So no attho anuppattoti so attho sabbesaṃ saṃyojanānaṃ khayabhūtaṃ arahattaphalaṃ no amhehi anuppatto , adhigatoti attho .
Bharatattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .