161.

‘‘ Khandhā mayā pariññātā , taṇhā me susamūhatā ;

Bhāvitā mama bojjhaṅgā , patto me āsavakkhayo .

162.

‘‘ SohaṃM1.362V1.309 khandhe pariññāya , abbahitvāna jāliniṃ ; Bhāvayitvāna bojjhaṅge , nibbāyissaṃ anāsavo ’’ ti . – gāthādvayaṃ abhāsi ; Tattha khandhāti pañcupādānakkhandhā . Pariññātāti ‘‘ idaṃ dukkhaṃ , na ito bhiyyo ’’ ti paricchijja ñātā bhāvitā . Tena dukkhassa ariyasaccassa pariññābhisamayamāha . Taṇhāti tasati paritasatīti taṇhā . Susamūhatāti samugghāṭitā . Etena samudayasaccassa pahānābhisamayaṃ vadati . Bhāvitā mama bojjhaṅgāti bodhisaṅkhātāya satiādidhammasāmaggiyā , taṃsamaṅgino vā bodhisaṅkhātassa ariyapuggalassa aṅgāti bojjhaṅgā . Satidhammavicayavīriyapītipassaddhisamādhiupekkhāsaṅkhātā maggapariyāpannā dhammā mayā bhāvitā uppāditā vaḍḍhitā . Bojjhaṅgaggahaṇeneva cettha taṃsahacaritatāya sabbe maggadhammā , sabbe ca bodhipakkhiyadhammā gahitāti daṭṭhabbā . Eteneva maggasaccassa bhāvanābhisamayaṃ dasseti . Patto me āsavakkhayoti kāmāsavādayo āsavā khīyanti etthāti āsavakkhayoti laddhanāmo asaṅkhatadhammo mayāP2.38 patto adhigato . Etena nirodhasaccassa sacchikiriyābhisamayaṃ katheti . Ettāvatā attano saupādisesanibbānasampattiṃ dasseti . Idāni pana anupādisesanibbānasampattiṃ dassento ‘‘ sohan ’’ tiādinā dutiyaṃ gāthamāha . Tassattho – sohaṃ evaṃ vuttanayena khandhe pariññāya parijānitvā , tathā parijānanto eva sakaattabhāvaparaattabhāvesu ajjhattikabāhirāyatanesu atītādibhedabhinnesu saṃsibbanākāraṃ punappunaṃ pavattisaṅkhātaṃ jālaṃ etassa atthīti jālinīti laddhanāmaṃ taṇhaṃ abbahitvāna mama cittasantānato uddharitvā , tathā naṃ uddharantoyeva vuttappabhede bojjhaṅge bhāvayitvāna te bhāvanāpāripūriṃ pāpetvā tato eva anāsavo hutvā ṭhito idāni carimakacittanirodhena anupādāno viya jātavedo nibbāyissaṃ parinibbāyissāmīti .

Uttarattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .

2. Bhaddajittheragāthāvaṇṇanā